Σήμερα, στο πρώτο Ψυχοσάββατο του 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία μάς καλεί σε προσευχή και μνήμη υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των κεκοιμημένων αγαπημένων μας προσώπων. Με τα κόλλυβα, το κερί και την προσευχή, καταθέτουμε την ελπίδα μας στο άπειρο έλεος του Θεού, πιστεύοντας ότι «οὐκ ἔστι θάνατος, ἀλλὰ μετάβασις». Μνημονεύουμε τα ονόματά τους με ταπείνωση και αγάπη, ζητώντας ο Κύριος να τους αναπαύσει «ἐν τόπῳ φωτεινῷ, ἐν τόπῳ χλοερῷ, ἐν τόπῳ ἀναψύξεως».
Το πρωί θα τελεστεί ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία όπου οι πιστοί θα προσέλθουν με τα κόλλυβα που έφτιαξαν και θα μνημονευτούν όλα τα ονόματα των νεκρών προσφιλών μας προσώπων ενώ αργότερα θα ψαλλεί και τρισάγιο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών πάντων των κεκοιμημένων.
Το πρώτο Ψυχοσάββατο τελείται πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, δηλαδή λίγο πριν την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Η χρονική αυτή τοποθέτηση δεν είναι τυχαία, καθώς την επόμενη ημέρα η Εκκλησία τιμά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Μέσα σε αυτό το κλίμα πνευματικής εγρήγορσης, οι πιστοί προσεύχονται για την ανάπαυση των ψυχών και ζητούν το έλεος του Θεού για όλους, ζώντες και κεκοιμημένους.
Κεντρικό στοιχείο της ημέρας είναι το τρισάγιο και τα κόλλυβα, που συμβολίζουν την Ανάσταση και τη νέα ζωή.
Όπως ο σπόρος του σιταριού «θάβεται» στη γη για να καρποφορήσει, έτσι και ο άνθρωπος, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, αναμένει την Ανάσταση.
Το Ψυχοσάββατο σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση είναι μια υπενθύμιση ότι η αγάπη δεν σταματά στον θάνατο και ότι η προσευχή αποτελεί δεσμό ζωντανό ανάμεσα σε εκείνους που ζουν και σε εκείνους που έχουν αναχωρήσει από τον κόσμο αυτό.
Ποιους δεν μνημονεύουμε σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση
Η εκκλησιαστική παράδοση ορίζει συγκεκριμένες περιπτώσεις κεκοιμημένων που δεν μπορούν να μνημονευθούν κατά τη διάρκεια των ιερών ακολουθιών. Η πρώτη κατηγορία αφορά τους αβάπτιστους, καθώς το βάπτισμα αποτελεί ένα από τα επτά μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας και προϋπόθεση για την ένταξη στο σώμα της. Η δεύτερη περίπτωση αναφέρεται σε όσους έχουν υποστεί αποτέφρωση μετά τον θάνατό τους. Όταν η καύση του νεκρού σώματος έχει γίνει κατ' επιθυμία του ίδιου του προσώπου όσο ζούσε, η Εκκλησία δεν προβαίνει σε μνημόσυνο. Αυτός ο κανόνας απορρέει από τη θεολογική αντίληψη περί σώματος και ψυχής στην Ορθόδοξη διδασκαλία.
