Ίσως το πιο εύκολο να γράψει κανείς για τη συγκεκριμένη δικαστική απόφαση είναι ο τίτλος. Γιατί Γιαννάκη Γιαννάκη τον ξέραμε τον άνθρωπο και την 11η Σεπτεμβρίου, όταν έπεσε η αυλαία της ποινικής υπόθεσης εναντίον του, οι τίτλοι τον βάφτισαν… Γιάννη.
Πέραν του χιουμοριστικού της υπόθεσης, πρόκειται ίσως για μία από τις δικαστικές διαμάχες που παρακολουθήσαμε περισσότερο αποσπασματικά στα κοινωνικά δίκτυα, παρά μέσα από το ίδιο το δικαστικό ρεπορτάζ και βεβαίως αφορά τον πρώην Επίτροπο Εθελοντισμού, Γιάννακη Γιαννάκη και τη γνωστή εικόνα με το απολυτήριό του και το περιβόητο «19 fifteen» που σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως.
Σχετικό: Πλαστογράφησε το απολυτήριό του με το χέρι ο Γιαννάκη
Ίσως αξίζει να κάνουμε πρώτα στάση στο προφανές. Κάποιες υποθέσεις είναι πιο «ελκυστικές» για την κοινή γνώμη από άλλες και, όταν πέφτει η δικαστική αυλαία, η κοινωνία μένει, εν τέλει, με μια ιστορία.
Μια σύντομη αναδρομή στην πολύκροτη υπόθεση μάς πάει πίσω, στον Φεβρουάριο του 2020, όταν ο τότε Επίτροπος Εθελοντισμού συνόδευσε το μήνυμά του για την Παγκόσμια Ημέρα Σκέψης με το απόφθεγμα του Λόρδου Baden-Powell: «Αφήστε τον κόσμο λίγο καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκατε». Ένα απόφθεγμα που σήμερα γεννά αναπόφευκτα το ερώτημα αν όλα όσα βγήκαν στην φόρα ένα χρόνο μετά, άφησαν τον κόσμο λίγο καλύτερο.
Μάιος του 2021 και η εικόνα του πτυχίου του αρχίζει να κάνει τον γύρο του διαδικτύου και των απανταχού καφενείων. «Δικαιολογημένα», θα έλεγε κάποιος κακόβουλα, στήνεται ένα λαϊκό δικαστήριο μέσα στην απόλυτα ευνοϊκή συγκυρία της πανδημίας και της κούρασης που την συνοδεύει. Η υπόθεση Γιαννάκη ήταν μία πολύχρωμη φούσκα που έσκασε στον γκρίζο ουρανό των λοκντάουν, των εμβολίων και της μη-κανονικότητας.
Η υπόθεση δημοσιοποιείται μετά από ανώνυμη καταγγελία στον Γενικό Ελεγκτή, ο οποίος την προωθεί στον αρχηγό της Αστυνομίας έτσι ώστε να διερευνηθεί πιθανή διάπραξη ποινικών αδικημάτων από τον Γιαννάκη για πλαστογράφηση απολυτηρίου λυκείου και πανεπιστημιακού πτυχίου. Με αυτά είχε προσληφθεί το 1996 στον Οργανισμό Νεολαίας, όπου το 2008 έγινε Λειτουργός Νεολαίας και το 2013 διορίστηκε από τον Νίκο Αναστασιάδη στη θέση του Επιτρόπου Εθελοντισμού.
Η αλήθεια είναι ότι το πτυχίο που είδαμε όλοι δεν απαιτούσε τη σύσταση διεπιστημονικής επιτροπής για να εκτιμηθεί η γνησιότητά του, όμως ο νόμος δεν λειτουργεί έτσι, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν διαδικασίες που κράτησαν πάνω από τρία χρόνια.
Διάβασε ακόμα >> Συστηματική εξαπάτηση, όχι σφάλμα - 3 χρόνια φυλακή ο Γιάννης Γιαννάκη
Στην επιστολή του Γενικού προς τον Αρχηγό αναφερόταν, μέσες άκρες, ότι ο έλεγχος στον προσωπικό φάκελο του Γιαννάκη στον ΟΝΕΚ έδειξε πτυχίο κακής ποιότητας και αμφίβολης γνησιότητας, ενώ, μάλιστα, οι αιτήσεις του προς τον Οργανισμό έφεραν διαφορετικές ημερομηνίες φοίτησης. Παρόλο που ο Γενικός Ελεγκτής ζήτησε από τον Γιαννάκη να προσκομίσει στοιχεία ότι κατείχε πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών, φαίνεται ότι και το αντίγραφο που προσκόμισε διέφερε από εκείνο που ήταν καταχωρημένο στον προσωπικό του φάκελο, με αποτέλεσμα, καθώς οι αμφιβολίες εξακολουθούσαν να αιωρούνται, ο Γενικός Ελεγκτής να προωθήσει την υπόθεση στην Αστυνομία προς διερεύνηση.
Στις 25 Μαΐου 2021 ο Γιαννάκη υπέβαλε την παραίτησή του και τέθηκε σε διαθεσιμότητα από τον ΟΝΕΚ και τότε, το Προεδρικό, μέσω Κούσιου και Παπαδόπουλου, έσπευσε να απαντήσει στις επικρίσεις ΔΗΚΟ και ΑΚΕΛ ότι η πρόσληψή του, το 1996, έγινε από συμβούλιο διορισμένο από την τότε συγκυβέρνηση ΔΗΚΟ-ΑΚΕΛ, η οποία τον μονιμοποίησε το 2007.
Βεβαίως, ακολούθησαν και οι γνωστές κομματικές τοποθετήσεις με το ΑΚΕΛ να υπενθυμίζει ότι από το 2018 ζητούσε διερεύνηση της νομιμότητας του διορισμού του, το ΔΗΚΟ να μιλά για άλλον έναν «άριστο των αρίστων», την ΕΔΕΚ να ζητά την επαναφορά της πρότασή της για στέρηση ωφελημάτων κρατικών αξιωματούχων που εμπλέκονται σε σκάνδαλα, τους Οικολόγους να τονίζουν τις ευθύνες όσων τον διόρισαν λόγω κομματικής ταυτότητας και την ΔΗΠΑ να καταγγέλλει την κομματοκρατία που υπονομεύει την αξιοκρατία.
Εν ολίγοις, κυβέρνηση και αντιπολίτευση έστησαν το δικό τους «λαϊκό δικαστήριο», δίνοντας στον κόσμο περισσότερη τροφή.
Έπειτα από ένα χρόνο ερευνών, τον Μάιο του 2022, αφότου λήφθηκε ανακριτική κατάθεση από τον κατηγορούμενο, καταχωρίστηκε η εν λόγω ποινική υπόθεση στις 26 του μήνα.
Να σημειωθεί ότι ο Γιαννάκη εξακολουθούσε να λαμβάνει το 50% του μισθού του ως Λειτουργός του Οργανισμού σε διαθεσιμότητα. Ο τότε Εκπρόσωπος Τύπου της Ελεγκτικής, Μάριος Πετρίδης, είχε δηλώσει ότι η Υπηρεσία απέστειλε επιστολή στον ΟΝΕΚ, θέτοντας το ζήτημα των απολαβών του. Είχε επισημάνει, μάλιστα, ότι προκύπτουν ζητήματα αστικής ευθύνης, καθώς επρόκειτο για άτομο χωρίς πτυχίο, το οποίο δεν πληρούσε τις πρόνοιες του σχεδίου υπηρεσίας βάσει του οποίου διορίστηκε. Συμπλήρωσε δε ότι ήταν στην ευχέρεια του ΟΝΕΚ να αποφασίσει αν θα διεκδικήσει ολόκληρο το ποσό από τον κ. Γιαννάκη, αν θα ζητήσει πίσω μόνο τη διαφορά ή αν δεν θα προχωρήσει σε καμία ενέργεια.
Φτάνουμε Ιούλιο του 2024 όταν και απορρίφθηκε το αίτημά του για διακοπή της δίκης, με το σκεπτικό ότι «δικάστηκε» από τα ΜΜΕ και τις πολιτικές δηλώσεις και «χάθηκε» το τεκμήριο της αθωότητας.
Ακολούθησαν απορρίψεις ενστάσεων, απόρριψη της πρότασης του δικηγόρου του για «δίκη εντός δίκης» και αναβολή στην αναβολή, καθώς υπήρξαν και φορές που εμφανίστηκε στο δικαστήριο χωρίς δικηγόρο. Γενικά, ο χρόνος… ροκανιζόταν συστηματικά, ενώ η περιφρόνηση του Γιαννάκη προς το Δικαστήριο άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο αισθητή.
Σχετικό: Εκ νέου αναβολή στην υπόθεση Γιαννάκη - Ο λόγος
Τον Μάρτιο του 2025 εκδίδεται ένταλμα σύλληψης εναντίον του, αφού δεν εμφανίστηκε στο Δικαστήριο, με τον δικηγόρο του να αναφέρει ότι ο κ. Γιαννάκη τον ενημέρωσε τηλεφωνικώς ότι είναι άρρωστος. Έτσι, τίθεται υπό κράτηση για να αφεθεί αργότερα με αυστηρές συστάσεις από το Δικαστήριο, που τον ενημέρωσε ότι η διαδικασία θα συνεχιστεί στην ορισμένη δικάσιμο, είτε με την παρουσία του δικηγόρου του είτε χωρίς αυτήν.
Το σύνολο των κατηγοριών ήταν εννέα, με την κατηγορία 3 να έχει ανασταλεί, και τον Γιαννάκη να παραδέχεται τρεις από τις οκτώ κατηγορίες.
Εκείνο το διάστημα θα δινόταν κι άλλη τροφή στο... «δικαστήριο» στα... «εκτός», αφού το κοινό δεν μπορούσε παρά να σχολιάσει το βίντεο του 2015, που προβλήθηκε στην αρχή της κατάθεσής του, και το οποίο ήταν αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Παιδείας, με τον Γιαννάκη να λέει ότι σπούδασε «πολιτικός μηχανικός με έμφαση στην πολιτική επιστήμη». Αν αυτό δεν είναι καραμέλα για ένα λαϊκό δικαστήριο, τι θα μπορούσε να είναι;
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2025 το Κακουργιοδικείο Λευκωσίας ανακοίνωσε την ποινή, τρία χρόνια φυλάκιση χωρίς αναστολή, και ο Γιαννάκη οδηγήθηκε στις Κεντρικές Φυλακές.
Και αφού η Δικαιοσύνη έκανε τη δουλειά της και η αυλαία της πολύκροτης αυτής υπόθεσης έπεσε, μένει να αναρωτηθούμε ως κοινωνία για τον Γιάννη, τον Γιαννάκη και τον κάθε Γιαννάκη που, στην ουσία, ενσαρκώνει ένα πρότυπο ατόμου που αναπτύχθηκε σε περιβάλλοντα όπου η ατομική ανάδειξη είναι υπέρτατη αξία και όπου η φιλοδοξία αντανακλά την κυρίαρχη κουλτούρα.
Αναπτύχθηκε σε μία Κύπρο που δίνει έμφαση στη γρήγορη ανέλιξη, την αποφυγή κόπου και την επίπλαστη υπόσχεση εύκολης επιτυχίας.
Στην Κύπρο που καπηλεύεται αποφθέγματα του τύπου «Αφήστε τον κόσμο λίγο καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκατε» αλλά δεν θεωρεί ότι πιο ουσιαστικό είναι να τα πράττει αντί να τα επικαλείται.
Ο Γιαννάκη δεν είναι η πρώτη ούτε η τελευταία περίπτωση υπαλλήλου με ψεύτικο πτυχίο. Η υπόθεσή του όμως ξεχώρισε γιατί ήρθε στην κατάλληλη στιγμή. Όσο για τα λαϊκά δικαστήρια, ας είμαστε ειλικρινείς χωρίς να δικαιολογούμε. Η υπόθεση ήταν αρκετά «ελκυστική» για να στηθούν από την μια, από την άλλη, η αργή απονομή δικαιοσύνης τους δίνει έδαφος να ανθίσουν.
Κρατάμε ωστόσο το ότι το αδίκημα έγινε το 1995, η καταγγελία το 2021, η απόφαση βγήκε το 2025 και επιβεβαιώνουμε ότι στο χωριό που ζούμε, όσο εύκολο είναι να κρύψεις κάτι, άλλο τόσο είναι πιθανό να αποκαλυφθεί.
Τώρα, όσον αφορά στο ερώτημα αν πρέπει οι αμοιβές αξιωματούχων που εμπλέκονται σε σκάνδαλα να επιστρέφονται στο δημόσιο κουμπαρά, ίσως να ήρθε η ώρα οι αρμόδιοι να το δουν ξανά.
Ο Γιαννάκη, λόγω της δημοσιότητας που πήρε η υπόθεσή του, μάλλον δύσκολα θα «αφήσει τον κόσμο καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκε». Όμως οι προσωπικές του ατασθαλίες μάς έδωσαν την ευκαιρία να μιλήσουμε για ένα συλλογικό φαινόμενο, τον άριστο, τον κάτοχο τίτλου, τον αξιωματούχο που αντί να τιμά τον ρόλο του, καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι η κοινωνική καταξίωση εξαρτάται μόνο από την ικανότητα να υπερκεράσεις τον άλλον, ακόμα και με δόλιους τρόπους, σε έναν αθέμιτο ανταγωνισμό.
Τελικά, η περίπτωση του Γιαννάκη δεν αφορά μόνο το άτομο αλλά και το κοινωνικό πλαίσιο που τον διαμόρφωσε. Η ανάγνωση της πορείας του μας καλεί να σκεφτούμε πώς η κοινωνία καλλιεργεί και, ενίοτε, επιβραβεύει τέτοιες στάσεις, και τι ευθύνη έχουμε συλλογικά για τις κατευθύνσεις που δίνουμε στις νέες γενιές.
