Το κινητό τηλέφωνο έχει γίνει προέκταση του εαυτού μας: καταγράφει τη θέση μας, τις συνομιλίες μας, τις συνήθειες περιήγησης, ακόμα και τα πιο προσωπικά μας δεδομένα. Τι συμβαίνει όμως όταν η συσκευή μας αρχίσει να «συμπεριφέρεται περίεργα»; Μήπως πρόκειται για απλή τεχνική δυσλειτουργία ή αποτελεί ένδειξη παρακολούθησης;
Σύμφωνα με ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια, υπάρχουν σαφή σημάδια που υποδεικνύουν ότι μια κινητή συσκευή ενδέχεται να έχει παραβιαστεί – από την απροσδόκητη εξάντληση της μπαταρίας μέχρι την εμφάνιση άγνωστων εφαρμογών ή τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση κάμερας και μικροφώνου.
Διάβασε ακόμα: Πόσος χρόνος χρειάζεται πραγματικά για να ξεπεράσει κανείς έναν χωρισμό;
Η αθέατη απειλή: Από τις εφαρμογές στο spyware
Όπως εξηγεί ο Φιλ Μανκαστερ, ειδικός της διεθνούς εταιρείας ψηφιακής ασφάλειας ESET, «το πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε πώς μπορεί να παρακολουθείται το τηλέφωνό μας και πώς να το προστατεύσουμε». Η απειλή δεν περιορίζεται μόνο σε κακόβουλες εφαρμογές, αλλά επεκτείνεται και στη συστηματική συλλογή δεδομένων από εταιρείες και πλατφόρμες.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε επισημάνει ήδη από το 2022 ότι οι επιχειρήσεις «συλλέγουν, χρησιμοποιούν και πωλούν δεδομένα καταναλωτών» με τρόπους που παραμένουν αόρατοι στο ευρύ κοινό. Οι πολίτες δεν γνωρίζουν ούτε τον τρόπο συλλογής ούτε τη χρήση αυτών των δεδομένων – πόσο μάλλον πώς να την αποτρέψουν.
Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι παρακολούθησης κινητών
Εντοπισμός μέσω GPS
Οι εφαρμογές που ζητούν πρόσβαση στην τοποθεσία σας – ακόμη και αυτές που φαινομενικά δεν το χρειάζονται, όπως ένα παιχνίδι ή ένας φακός – μπορούν να καταγράφουν τις κινήσεις σας. Κακόβουλες εφαρμογές ενδέχεται να κάνουν κατάχρηση αυτής της λειτουργίας, ενώ ακόμη και νόμιμες μπορεί να παραβιαστούν.
Spyware και malware
Το spyware είναι λογισμικό παρακολούθησης που μπορεί να εγκατασταθεί χωρίς τη γνώση του χρήστη, μέσω phishing, ύποπτων ιστότοπων ή κακόβουλων εφαρμογών. Μπορεί να καταγράφει πληκτρολογήσεις, να τραβά screenshots, να ενεργοποιεί μικρόφωνα ή κάμερες και να στέλνει δεδομένα σε τρίτους.
Τριγωνισμός κυψελών
Οι πάροχοι κινητής τηλεφωνίας μπορούν να εντοπίζουν περίπου τη θέση σας, συγκρίνοντας το σήμα της συσκευής σας με γειτονικές κυψέλες. Αυτές οι πληροφορίες μπορεί να παραδοθούν – με ή χωρίς δικαστική εντολή – σε κρατικές υπηρεσίες.
Stingrays / IMSI catchers
Πρόκειται για κινητές συσκευές που μιμούνται πύργους κινητής τηλεφωνίας και χρησιμοποιούνται για την υποκλοπή δεδομένων από γειτονικές συσκευές.
Wi-Fi και Bluetooth
Τα κινητά επικοινωνούν συνεχώς με κοντινά δίκτυα Wi-Fi και συσκευές Bluetooth. Αν αυτά είναι κακόβουλα, μπορούν να παρακολουθούν τη συσκευή και την τοποθεσία σας – ιδίως σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.
Παρακολούθηση στο διαδίκτυο
Η online δραστηριότητά σας μπορεί να καταγράφεται μέσω cookies, IP διεύθυνσης, τεχνικών όπως το canvas fingerprinting, και από τρίτους trackers που "δουλεύουν" στο παρασκήνιο των ιστοσελίδων.
Φυσικοί ανιχνευτές
Μικροσυσκευές όπως τα Apple AirTag, Tile και SmartTag μπορούν να τοποθετηθούν εν αγνοία σας στα προσωπικά σας αντικείμενα και να εντοπίζουν τις κινήσεις σας με ακρίβεια.
Διάβασε επίσης: Έρευνα αποκαλύπτει τους εραστές που μένουν αξέχαστοι
Τα ύποπτα σημάδια
1. Ασυνήθιστη εξάντληση μπαταρίας
Ενδέχεται να υποδεικνύει ότι λογισμικό παρακολούθησης λειτουργεί διαρκώς στο παρασκήνιο.
2. Αύξηση στη χρήση δεδομένων
Μια ξαφνική αύξηση της κατανάλωσης δεδομένων μπορεί να σημαίνει ότι αποστέλλονται πληροφορίες σε τρίτους.
3. Υπερθέρμανση της συσκευής
Ακόμη και σε κατάσταση αναμονής, μπορεί να είναι ένδειξη ύποπτης δραστηριότητας.
4. Παρουσία άγνωστων εφαρμογών
Ορισμένα spyware μεταμφιέζονται σε νόμιμες εφαρμογές. Ο τακτικός έλεγχος της συσκευής είναι απαραίτητος.
5. Παράξενα μηνύματα ή ειδοποιήσεις
SMS με ακατανόητους χαρακτήρες ή ανεξήγητη ενεργοποίηση της κάμερας/μικροφώνου υποδεικνύουν πιθανή παραβίαση.
6. Άγνωστα φυσικά αντικείμενα
Αν βρείτε στην τσάντα ή τα ρούχα σας άγνωστες συσκευές, ίσως πρόκειται για ανιχνευτές τοποθεσίας.
Πώς να προστατευτείτε
Ελέγξτε τις άδειες εφαρμογών
Αφαιρέστε όσες δεν χρειάζονται πρόσβαση σε δεδομένα τοποθεσίας ή άλλες ευαίσθητες λειτουργίες.
Εγκαταστήστε αξιόπιστο λογισμικό ασφαλείας
Αντιικά προγράμματα και εφαρμογές ασφαλείας μπορούν να εντοπίζουν και να μπλοκάρουν spyware.
Αποφύγετε δημόσια δίκτυα Wi-Fi
Είναι συχνά ευάλωτα. Αν πρέπει να τα χρησιμοποιήσετε, συνδεθείτε μόνο μέσω VPN.
Η παρακολούθηση μέσω κινητού δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι μια πραγματική απειλή, που μπορεί να πλήξει την ιδιωτικότητά σας και να θέσει σε κίνδυνο κρίσιμα δεδομένα. Με σωστή ενημέρωση και τα κατάλληλα μέτρα, μπορείτε να εντοπίζετε τις ύποπτες ενδείξεις και να προστατεύεστε αποτελεσματικά από τα βλέμματα που δεν έπρεπε να είναι εκεί.
