Σαν σήμερα, στις 7 Μαΐου 1940, γεννήθηκε ο Χάρρυ Κλυνν, ο άνθρωπος που έμαθε την Ελλάδα να γελάει — και να σκέφτεται. Ο Βασίλης Τριανταφυλλίδης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, υπήρξε πολύ περισσότερα από ένας κωμικός: ήταν συγγραφέας, ποιητής, ζωγράφος, κοινωνικός παρατηρητής και, πάνω απ’ όλα, ένας καλλιτέχνης που δεν δίστασε ποτέ να μιλήσει για όσα οι άλλοι προσπερνούσαν.
Από το γκέτο της Καλαμαριάς στη διεθνή σκηνή
Ο ίδιος περιέγραφε τα παιδικά του χρόνια ως «μια ζωή χωρίς πολυτέλειες, ούτε καν το δικαίωμα στο όνειρο». Μεγάλωσε στην προσφυγική Καλαμαριά, σε συνθήκες σκληρής φτώχειας. Έπιασε δουλειά από τα πέντε του χρόνια και εργάστηκε ως νεροκουβαλητής, ψαράς, μικροπωλητής. Η ανάγκη, όμως, έθρεψε τη φαντασία του.
Ξεκίνησε την πορεία του σε μια βραδιά ταλέντων του Γιώργου Οικονομίδη, κερδίζοντας λίρα, κοστούμι και… πετρογκάζ. Αυτή η σκηνή έγινε το εφαλτήριο μιας εντυπωσιακής διαδρομής.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 μετανάστευσε στη Βόρεια Αμερική. Εκεί, στα ελληνικά και τα αμερικανικά καμπαρέ του Ντιτρόιτ και του Σικάγο, δημιούργησε μια σχολή stand-up κωμωδίας, πολύ πριν ο όρος γίνει μόδα στην Ελλάδα. Συνεργάστηκε μάλιστα για ένα διάστημα με τον Woody Allen, γράφοντας μαζί του σε περιόδους που η underground σκηνή της Νέας Υόρκης αναζητούσε τη δική της ταυτότητα.
Η επιστροφή και το σοκ της Ελλάδας
Ο Χάρρυ Κλυνν επέστρεψε στην Ελλάδα το 1974, φέρνοντας μαζί του μια αισθητική και σατιρική αντίληψη πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα. Οι πρώτες του εμφανίσεις σε μπουάτ μετατράπηκαν σύντομα σε φαινόμενο. Οι δίσκοι του – από το Για Δέσιμο (1978) έως και το Κλασικά Ηχογραφημένα (2002) – έγιναν χιλιάδες φορές πειρατικές κασέτες, πριν ακόμα φτάσουν στα ράφια των δισκοπωλείων.
Συνολικά κυκλοφόρησε 15 σατιρικούς δίσκους, που κατέγραφαν την παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας με χιούμορ, οργή, πίκρα και τρυφερότητα. Οι χαρακτήρες του – από τον Μήτσο, μέχρι τον Τραμπάκουλα – δεν ήταν απλές φιγούρες, αλλά καρικατούρες της ελληνικής ψυχής.
Συγγραφέας και σκεπτόμενος δημιουργός
Ο Χάρρυ Κλυνν δεν περιορίστηκε στη σάτιρα. Έγραψε τουλάχιστον 10 βιβλία, ποιητικά και πεζά, όλα με κοινό παρονομαστή τον κοινωνικό σχολιασμό. Δημοσίευσε σατιρικά ποιήματα ήδη από την εφηβεία του, ενώ αργότερα τα έργα του μετατράπηκαν σε πολυδιάστατα σχόλια πάνω στην ελληνική ταυτότητα, την πολιτική, την ανθρωπιά και τη δημοκρατία.
Ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική, πραγματοποιώντας ατομικές εκθέσεις. Πιστός στις ρίζες του, εξελέγη δημοτικός σύμβουλος και αργότερα υποψήφιος δήμαρχος Καλαμαριάς.
Ένας λαϊκός φιλόσοφος
Στις συνεντεύξεις του, ο Χάρρυ Κλυνν παρέμενε καυστικός, αλλά βαθιά φιλοσοφημένος:
«Είμαι υπερήφανος που ζω σε μια χώρα όπου ο κάθε πολίτης μπορεί να κάνει ό,τι αποφασίσει η κυβέρνηση»,
έλεγε χαρακτηριστικά, διακωμωδώντας την παραμόρφωση της δημοκρατίας.
Δεν χαρίστηκε σε κανέναν: πολιτικούς, δημοσιογράφους, πολίτες. Γιατί η σάτιρα, όπως έλεγε, δεν είναι να λες αστεία· είναι να λες την αλήθεια γελώντας. Και αυτήν την αλήθεια ο Χάρρυ Κλυνν την υπηρέτησε με ευθύνη, πατώντας στα χνάρια του Σουρή και φτάνοντας ως τον Διονυσιακό σχολιασμό της σύγχρονης παρακμής.
Το αποτύπωμα
Ο Χάρρυ Κλυνν έφυγε από τη ζωή στις 21 Μαΐου 2018, σε ηλικία 78 ετών. Η Ελλάδα δεν έχασε μόνο έναν σπουδαίο καλλιτέχνη· έχασε τη φωνή του θυμωμένου, τρυφερού και ταυτόχρονα νηφάλιου σχολιαστή της.
Και σαν σήμερα, στις 7 Μαΐου, δεν γιορτάζουμε απλώς τη γέννηση ενός καλλιτέχνη. Θυμόμαστε ότι ο πολιτισμός χρειάζεται ανθρώπους που να ενοχλούν – με χιούμορ και βάθος.
