“Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ”, “ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΤΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ”, “ΚΑΤΩ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ” ήταν τα συνθήματα που πλημμύρισαν τους τοίχους του Παρισιού τον Μάιο του 1968. Ένα φοιτητικό κίνημα που ξεκίνησε για λόγους εκπαιδευτικούς, μετατράπηκε σε πανεθνική εξέγερση που παρέλυσε τη Γαλλία, απείλησε την εξουσία και σημάδεψε βαθιά τον 20ό αιώνα.
(Το τραγούδι του Μάνου Λοΐζου "Πρώτη Μαΐου", που ερμηνεύει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, αναφέρεται στον Μάη του '68 στο Παρίσι.)
Από τη Σορβόννη στο εργοστάσιο: Η σπίθα ανάβει
Όλα ξεκινούν τον Μάρτιο του 1968, όταν φοιτητές στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ διαμαρτύρονται για κανονισμούς της σχολής τους οποίους θεωρούν απαράδεκτα αυστηρούς. Στις 3 Μαΐου, η αστυνομία εκκενώνει τη Σορβόννη και ξεσπούν οδομαχίες. Η καταστολή των εξεγέρσεων εξοργίζει την κοινή γνώμη και σύντομα τα εργοστάσια καταλαμβάνονται, ενώ τα συνδικάτα κηρύσσουν γενική απεργία.
Η μεγαλύτερη απεργία στην ιστορία της Γαλλίας
Στα τέλη Μαΐου, πάνω από 10 εκατομμύρια εργαζόμενοι συμμετέχουν σε απεργίες και καταλήψεις εργοστασίων. Η κατάσταση φαινόταν να ξεφεύγει σε βαθμό που ο πρόεδρος Ντε Γκωλ εγκαταλείπει τη χώρα προσωρινά. Επιστρέφει όμως δριμύτερος για να διαλύσει τη Βουλή και να προκηρύξει νέες εκλογές τις οποίες κερδίζει. Παρά τη νίκη του όμως, η κοινωνία έχει ήδη αλλάξει.
Τι ζητούσαν; Τι φαντάζονταν;
Ο Μάης του ’68 ήταν εξέγερση ενάντια στον αυταρχισμό, το συγκεντρωτικό κράτος και την καταναλωτική κοινωνία. Οι διαδηλωτές ζητούσαν ελευθερία στη δημιουργία, ισότητα στις σχέσεις και έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.
Η κληρονομιά του Μάη του ΄68
Παρότι πολιτικά απέτυχε, ο Μάης του ’68 κληροδότησε κοινωνικές και πολιτιστικές κατακτήσεις: αυξήσεις μισθών, ελευθερία στα πανεπιστήμια, νέες μορφές πολιτικής και προσωπικής έκφρασης.
Ο απόηχος του Μάη του ’68 στο σήμερα
- Παιδεία: Δημοκρατικότερα πανεπιστήμια
- Δικαιώματα φύλου: Σεξουαλική απελευθέρωση και φεμινιστικά κινήματα
- Πολιτισμός: Ενίσχυση της αντιεξουσιαστικής τέχνης και σκέψης
- Νεολαία: Καθιέρωση της πολιτικής ανυπακοής ως εργαλείο έκφρασης
- Κριτική στον καπιταλισμό: Ανάδυση οικολογικών και αντικαταναλωτικών ρευμάτων
Η αντίρροπη τάση
Τα κεκτημένα του ανθρώπου σε σχέση με την προσωπική του ελευθερία, τον σεβασμό που δικαιούται στην εργασία του και το δικαίωμά του για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, δυστυχώς άρχισαν από τις αρχές τη δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα να «αποψιλώνονται», με την διάδοση και εμπέδωση βαθιά συντηρητικών απόψεων, οι οποίες είχαν παραμεριστεί όταν ο κόσμος φαινόταν να προχωρεί μπροστά, εδραιώνοντας τα ατομικά και συλλογικά ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες. Τις τελευταίες δεκαετίες λειτουργεί μια αντίρροπη τάση προς τον περιορισμό τους, καθώς η κοινωνική ανισότητα και το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών αρχίζουν να διευρύνονται και πάλι, πιέζοντας τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων σε υποχώρηση από κεκτημένα που θεωρούνταν δεδομένα και αναφαίρετα για πολλές δεκαετίες. Τη στιγμή μάλιστα που η μειοψηφία των προνομιούχων φαίνεται να απολαμβάνει προκλητικά την αδικία των ταξικών διακρίσεων που ύπουλα και υπόγεια επανέρχεται. Υπό αυτές τις συνθήκες, που φαίνεται να εδραιώνονται, η επανάληψη της ιστορίας, με ένα νέο «Μάη του ΄68» αρχίζει να φαντάζει αρκετά πιθανή.
