Είναι γνωστό πως η περίμετρος της μέσης τείνει να αυξάνεται καθώς πλησιάζουμε τη μέση ηλικία – και αυτό δεν είναι μόνο θέμα εμφάνισης, αλλά κυρίως υγείας. Το κοιλιακό λίπος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για χρόνιες ασθένειες όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά προβλήματα και η επιταχυνόμενη γήρανση. Μέχρι σήμερα, όμως, οι ακριβείς κυτταρικοί μηχανισμοί πίσω από αυτή τη συσσώρευση λίπους δεν ήταν πλήρως κατανοητοί.
Ποιος είναι ο «ένοχος»
Επιστήμονες από το City of Hope – ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα στις ΗΠΑ για τον καρκίνο, τον διαβήτη και άλλες παθήσεις – σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, εντόπισαν έναν νέο τύπο βλαστικού κυττάρου που ενεργοποιείται στη μέση ηλικία και προκαλεί μαζική παραγωγή λιποκυττάρων, ειδικά στην κοιλιακή χώρα. Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Science και ανοίγουν τον δρόμο για νέες στοχευμένες θεραπείες κατά της παχυσαρκίας που σχετίζεται με την ηλικία.
Η έρευνα επικεντρώθηκε στον λευκό λιπώδη ιστό (white adipose tissue – WAT), ο οποίος είναι υπεύθυνος για την αποθήκευση λίπους στο σώμα. Παρόλο που είναι ήδη γνωστό πως τα λιποκύτταρα διογκώνονται με την ηλικία, η μελέτη έδειξε πως ο λευκός λιπώδης ιστός έχει και την ικανότητα να δημιουργεί εντελώς νέα λιποκύτταρα, υποδηλώνοντας ότι μπορεί να επεκτείνεται δυνητικά χωρίς όριο.
Οι ερευνητές μελέτησαν τα προγονικά κύτταρα των λιποκυττάρων (APCs) – δηλαδή ενήλικα βλαστοκύτταρα του WAT. Μεταμόσχευσαν APCs από νεαρά και μεσήλικα ποντίκια σε άλλα νεαρά ποντίκια και παρατήρησαν πως μόνο τα κύτταρα από μεσήλικα ποντίκια οδήγησαν σε έντονη παραγωγή νέων λιποκυττάρων. Αντίστροφα, τα νεανικά APCs δεν είχαν την ίδια δραστηριότητα, ακόμα και όταν μεταμοσχεύθηκαν σε ηλικιωμένους οργανισμούς.
Με τη χρήση RNA αλληλούχησης, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα APCs αποκτούν έντονη γονιδιακή δραστηριότητα μόνο στη μέση ηλικία – εκεί όπου «ξυπνούν» και αρχίζουν να δημιουργούν νέο λίπος. Αντί να εξασθενούν με τον χρόνο, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα κύτταρα, αυτά τα κύτταρα γίνονται πιο ενεργά με τη γήρανση.
Η γήρανση φαίνεται να μετασχηματίζει τα APCs σε έναν νέο τύπο κυττάρου, τα CP-As (committed preadipocytes, age-specific), τα οποία κάνουν συνεχώς νέα λιποκύτταρα. Αυτή η διαδικασία είναι πιο έντονη στην κοιλιακή χώρα και εξηγεί γιατί τα άτομα μέσης ηλικίας έχουν αυξημένη εναπόθεση λίπους σε αυτή την περιοχή.
Το μονοπάτι σήμανσης LIFR (leukemia inhibitory factor receptor) αποδείχθηκε κρίσιμο για την ενεργοποίηση των CP-A κυττάρων, οδηγώντας τα στη δημιουργία λίπους, αλλά μόνο στα μεσήλικα άτομα – όχι στους νεότερους οργανισμούς.
Οι επιστήμονες επανέλαβαν τη μελέτη τους και σε ανθρώπινα κύτταρα APCs προερχόμενα από άτομα διαφόρων ηλικιών. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την ύπαρξη των CP-As και στον άνθρωπο – και πάλι μόνο σε μεσήλικα άτομα.
Νέοι θεραπευτικοί στόχοι
«Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εμφανίζονται και ενεργοποιούνται τα CP-A κύτταρα μάς προσφέρει μια νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας που σχετίζεται με την ηλικία» δήλωσε η δρ Ανναμπελ Γουάνγκ. Η αναστολή της δημιουργίας νέων λιποκυττάρων στη μέση ηλικία θα μπορούσε να βελτιώσει τη μεταβολική υγεία και να παρατείνει τη διάρκεια και ποιότητα ζωής.
