Με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση της γρίπης, της COVID-19, του RSV και άλλων αναπνευστικών λοιμώξεων, ξεκινά τη λειτουργία της η «ΠΝΟΗ», το Συμμετοχικό Δίκτυο Επιδημιολογικής Επιτήρησης στην Κοινότητα (PNOE - Participatory Network for cOmmunity Epidemiological surveillance) που φέρνει στην Κύπρο για πρώτη φορά την προσέγγιση της συμμετοχικής επιτήρησης. Η «ΠΝΟΗ» συντονίζεται από τον Δρ. Θεόδωρο Λύτρα, Αναπληρωτή Καθηγητή Δημόσιας Υγείας στην Ιατρική Σχολή του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.
Κάθε χειμώνα οι αναπνευστικές λοιμώξεις προκαλούν σημαντική νοσηρότητα στην Κύπρο: χαμένες εργάσιμες μέρες, επισκέψεις σε γιατρούς, νοσηλείες και σοβαρότερες συνέπειες για τους πιο ευάλωτους. Η παραδοσιακή επιδημιολογική επιτήρηση (τύπου sentinel), που βασίζεται σε περιορισμένο αριθμό προσωπικών ιατρών που αναφέρουν κρούσματα, είναι αραιή και αφήνει κενά στην κατανόηση του ποιές λοιμώξεις κυκλοφορούν, πότε και που.
Η «ΠΝΟΗ» επιδιώκει να καλύψει αυτό το κενό. Η συμμετοχική επιτήρηση εφαρμόζεται πολλά χρόνια στην Ευρώπη και συνιστάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Αντί να βασίζεται μόνο σε όσους επισκέπτονται γιατρό, ζητά από εθελοντές του γενικού πληθυσμού να δηλώνουν κάθε εβδομάδα τα συμπτώματά τους, είτε είναι άρρωστοι είτε εντελώς καλά. Έτσι "βλέπουμε" την πλήρη εικόνα, συμπεριλαμβανομένων και όσων μένουν στο σπίτι με ένα ήπιο κρυολόγημα.
Πώς λειτουργεί
Οι συμμετέχοντες κατεβάζουν τη δωρεάν εφαρμογή SCEPI, δίνουν ηλεκτρονικά τη συγκατάθεσή τους και συμπληρώνουν μία φορά την εβδομάδα ένα πολύ σύντομο ερωτηματολόγιο για τυχόν συμπτώματα των τελευταίων 7 ημερών. Όσοι δηλώνουν νόσηση προσκαλούνται να καταγράψουν μερικές επιπλέον λεπτομέρειες. Μία φορά τον χρόνο ενημερώνουν επίσης ένα σύντομο ερωτηματολόγιο για την κατάσταση της υγείας τους και τον εμβολιασμό τους. Όλα γίνονται από το κινητό, χωρίς επισκέψεις σε ιατρείο, εξετάσεις ή ιατρικές διαδικασίες.
Η ιδιωτικότητα βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού της εφαρμογής SCEPI: οι πληροφορίες είναι εντελώς ανώνυμες, οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ποιοι είναι οι συμμετέχοντες, ούτε τη διεύθυνση email τους, και τα δεδομένα δεν πωλούνται ούτε κοινοποιούνται σε τρίτους. Οι συμμετέχοντες μπορούν να αποχωρήσουν από την «ΠΝΟΗ» όποτε θέλουν με ένα «κλικ», και τα δεδομένα τους διαγράφονται άμεσα. Η μελέτη έχει λάβει έγκριση από την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ ΕΠ 2026.01.163).
Τι θέλουμε να μάθουμε
· Πώς μεταβάλλονται οι τάσεις των αναπνευστικών λοιμώξεων στον χρόνο και στον χώρο, ώστε να εντοπίζεται έγκαιρα η αυξημένη εποχική δραστηριότητα.
· Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο και ποιοι παράγοντες κινδύνου έχουν σημασία.
· Πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί ο εμβολιασμός στην κοινότητα, έναντι γρίπης, COVID-19 και RSV.
· Αν και πόσο συχνά τα συμπτώματα παραμένουν για εβδομάδες μετά την αρχική νόσηση.
Ανοιχτά αποτελέσματα για όλους
Όλα τα ευρήματα απεικονίζονται σε ανοιχτό διαδικτυακό dashboard που θα ενημερώνεται τουλάχιστον εβδομαδιαία, καθώς και σε περιοδικές εκθέσεις και επιστημονικές δημοσιεύσεις, ώστε να γνωρίζει όλη η κοινότητα ποιοι ιοί κυκλοφορούν και πότε. (Τα αποτελέσματα θα αρχίσουν να δημοσιεύονται μόλις εγγραφεί μια κρίσιμη μάζα εθελοντών στην «ΠΝΟΗ».)
Πώς μπορείτε να συμμετάσχετε
Η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε κάθε ενήλικα (18+) που κατοικεί στην Κύπρο. Η εγγραφή γίνεται σε λίγα λεπτά από το κινητό, μέσω του συνδέσμου https://scepi.euc.ac.cy/in/pnoe ή σκανάροντας το QR code της μελέτης. Αναλυτικές οδηγίες και πληροφορίες για την «ΠΝΟΗ» υπάρχουν στη διεύθυνση https://pnoe.euc.ac.cy/.
Καλούμε το κοινό να διαδώσει την πρωτοβουλία σε συγγενείς και φίλους: όσο περισσότεροι συμμετέχουν, τόσο καλύτερη και πιο έγκαιρη θα είναι η εικόνα για τις αναπνευστικές λοιμώξεις στην κοινότητα, κάτι που είναι πολύ επίκαιρο εν όψει της χειμερινής περιόδου. Ένα λεπτό την εβδομάδα αρκεί, και κάνει πραγματική διαφορά.
