της Χριστιάνας Ξενοφώντος, μέλους Πολιτικού Γραφείου ΔΗ.ΣΥ.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον προεδρικό θώκο δεν σημαίνει απλώς την ανάληψη της ηγεσίας από έναν αμφιλεγόμενο πολιτικό. Σημαίνει κάτι πολύ βαθύτερο και ανησυχητικότερο: μία παγκόσμια στροφή προς την επιφανειακή δύναμη της εικόνας εις βάρος των αληθινών αξιών, έναν κατακερματισμό της Δημοκρατίας και μία κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Ο νέος κόσμος που διαμορφώνεται μπροστά μας δεν έχει μόνο να κάνει με την Αμερική. Αγγίζει ολόκληρο τον κόσμο και δοκιμάζει τις θεμελιώδεις αξίες του.
Η ομιλία του Τραμπ ήταν γεμάτη με φράσεις-κλισέ, υπερβολές και «μεγαλειώδεις» διακηρύξεις, που έμοιαζαν περισσότερο με παράσταση παρά με πολιτική τοποθέτηση. Μίλησε για «τεράστιες νίκες», για τον «μεγαλύτερο αμερικανικό θρίαμβο» και, φυσικά, για τους «εχθρούς του έθνους» που απειλούν τη χώρα εκ των έσω. Η ρητορική του δεν άφησε περιθώρια για συμφιλίωση ή συλλογικότητα· αντιθέτως, διακήρυξε έναν πόλεμο εναντίον όσων δεν τον υποστηρίζουν, δημιουργώντας περαιτέρω ρήγματα στην ήδη πολωμένη αμερικανική κοινωνία. Οι φράσεις του μοιάζουν να βγαίνουν από ένα σενάριο όπου η εξουσία ασκείται για να επιδεικνύεται και να φοβίζει, παρά για να εμπνέει και να καθοδηγεί.
Το φαινόμενο, όμως, της εκλογής Τραμπ δεν είναι μεμονωμένο. Αντίθετα, είναι μέρος μιας τάσης που φαίνεται όλο και πιο έντονα και στην Ευρώπη, ειδικά μετά τις πρόσφατες ευρωεκλογές. Λαϊκιστικές δυνάμεις και προσωπικότητες, σε πολλές περιπτώσεις δίχως σοβαρές πολιτικές προτάσεις, κερδίζουν έδαφος απλώς και μόνο χάρη στην εικόνα, την προκλητικότητα και την «αντι-συστημική» τους ατζέντα. Η πολιτική σκηνή γεμίζει με πρόσωπα που ανεβαίνουν χάρη στα «μεγάλα λόγια» και τον λαϊκισμό, προσφέροντας επιφανειακές λύσεις σε βαθιά κοινωνικά προβλήματα.
Η παγκόσμια εικόνα της Αμερικής γίνεται αβέβαιη και φλερτάρει και πάλι με την μορφή ενός απομονωμένου τιτάνα που θα αψηφά τις συμμαχίες και θα προάγει τα εσωτερικά του συμφέροντα. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα η Κύπρος, θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα ανασφαλές μέλλον. Και με την Αμερική να δίνει το κακό παράδειγμα, τα άκρα θα ενισχύονται και στην Ευρώπη. Ο άνθρωπος των «μεγάλων λόγων» φέρνει έναν κόσμο που μοιάζει περισσότερο με θέαμα παρά με ουσία, όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί γίνονται όλο και πιο αδύναμοι μπροστά στις φωνές των λαϊκιστών.
Αλλά πέρα από την κλιμακούμενη κρίση αξιών, ο Τραμπ επισφραγίζει μια εποχή όπου οι διπλωματικές συμφωνίες γίνονται θρύψαλα μπροστά στην ανάγκη για άμεσο όφελος. Για την Κύπρο, αυτό σημαίνει ότι η στήριξη των ΗΠΑ για μια ειρηνική επίλυση του Κυπριακού μετατρέπεται σε υπόθεση αβέβαιη. Ο «Αμερικάνος Πρόεδρος» δεν είναι πλέον ο εγγυητής της σταθερότητας και της δημοκρατίας στη διεθνή σκηνή. Η Κυπριακή Δημοκρατία, σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να προετοιμαστεί για να βασιστεί περισσότερο στις ευρωπαϊκές δυνάμεις και λιγότερο σε μία Αμερική που θα αποτραβιέται και θα αναζητά μονομερή συμφέροντα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο προσκήνιο: Η στιγμή της ευρωπαϊκής ενδυνάμωσης
Η επανεκλογή Τραμπ και η άνοδος του λαϊκισμού στην Ευρώπη σηματοδοτούν την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει έναν ηγετικό ρόλο στη διεθνή σκηνή. Είναι η ώρα για μια Ε.Ε. που μπορεί να εμπνεύσει ξανά τους λαούς της με την ουσία των αξιών που ενώνει τα κράτη-μέλη της. Σε έναν κόσμο γεμάτο διαιρέσεις, όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες κλονίζονται, η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια ιδέα, αλλά μια ζωντανή δέσμευση για ισότητα, δικαιοσύνη και ειρήνη.
Για την Κύπρο, αυτή η ενδυνάμωση της Ε.Ε. δεν είναι μόνο πολιτική, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Η ουσιαστικά ενωμένη Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό αντίβαρο στην αβεβαιότητα που φέρνει η εκλογή Τραμπ στην Αμερική.
Παράλληλα, δεν μπορούμε να αγνοούμε το ότι για τη νεότερη γενιά, τέτοιες εκλογές αποδυναμώνουν την πίστη σε πρότυπα ηγεσίας, που θα έπρεπε να υπηρετούν τις αξίες τους. Πώς να εμπνευστούν οι νέοι και να πιστέψουν στο όραμα της Δημοκρατίας, όταν βλέπουν παντού την εικόνα να υπερτερεί της ουσίας, την επιφανειακή γοητεία να υπερσκελίζει την πολιτική ευθύνη;
Η Δημοκρατία βρίσκεται σε κρίση, και αυτό δεν αφορά μόνο την Αμερική ή την Ευρώπη, αλλά κάθε γωνιά του πλανήτη. Οι επόμενες δεκαετίες απαιτούν από όλους μας ευσυνειδησία. Οφείλουμε να είμαστε πολίτες που αναρωτιούνται, σκέφτονται και προβληματίζονται, δρουν στη βάση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιδιώκουν τη διασφάλιση των ιδανικών της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της συμπερίληψης. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για να φτιάξουμε και να υπερασπιστούμε έναν κόσμο που αξίζει και να ζούμε.
