Περισσότεροι από 650 ασθενείς έχουν ταξιδέψει ή εξακολουθούν να βρίσκονται στο εξωτερικό για θεραπεία μέσω του ΓεΣΥ, με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας να ζητά λύσεις στα προβλήματα που καταγράφονται στη διαδικασία, από τις καθυστερήσεις και την υποβολή των αιτημάτων μέχρι τη συνέχιση θεραπειών, ενώ στο επίκεντρο της συνεδρίας της Πέμπτης τέθηκε και η ανάγκη για ουσιαστικότερη οικονομική στήριξη ασθενών και συνοδών.
Συνολικά 657 ασθενείς ταξίδεψαν ή εξακολουθούν να βρίσκονται στο εξωτερικό για θεραπεία μέσω του ΓεΣΥ από τον Οκτώβριο του 2025, όταν ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) ανέλαβε τη διαχείριση του προγράμματος. Κατά τους πρώτους έντεκα μήνες λειτουργίας του, υποβλήθηκαν συνολικά 1.234 αιτήματα, από τα οποία εγκρίθηκαν 889, με το ποσοστό των εγκρίσεων να ανέρχεται στο 72%.
Τα εν λόγω στοιχεία τέθηκαν ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας κατά τη σημερινή συνεδρία, στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης εξέτασης της διαδικασίας αποστολής ασθενών στο εξωτερικό και των προβλημάτων που προκύπτουν.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι καθυστερήσεις, η υποβολή και αξιολόγηση των αιτημάτων, η επιλογή εξειδικευμένων κέντρων, αλλά και η οικονομική στήριξη ασθενών και συνοδών για έξοδα μετάβασης, διαμονής και σίτισης.
Παρουσιάζοντας τα δεδομένα, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Ιατρικών Υπηρεσιών του ΟΑΥ, Μόνικα Κυριάκου, ανέφερε ότι οι 657 ασθενείς είτε έχουν ήδη ταξιδέψει, είτε παραμένουν εκτός Κύπρου, ώστε να λάβουν τις υπηρεσίες υγείας που χρειάζονται.
Όπως εξήγησε, με την ανάληψη της διαχείρισης του προγράμματος ο ΟΑΥ επιδίωξε να εφαρμόσει ενιαίους κανόνες, ώστε παρόμοια περιστατικά να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο και να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των ασθενών.
Σύμφωνα με την κ. Κυριάκου, ο Οργανισμός μελέτησε τη διαδικασία που εφαρμοζόταν προηγουμένως από το Υπουργείο Υγείας και διαμόρφωσε δικό του πλαίσιο, με τους εσωτερικούς κανονισμούς να έχουν καταγραφεί και δημοσιευτεί.
Ανέφερε ότι τα περιστατικά χωρίζονται σε απειλητικά για τη ζωή, επείγοντα και κανονικά, σημειώνοντας πως για τα περιστατικά που απειλούν άμεσα τη ζωή, η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται χωρίς καθυστέρηση και η αποστολή να πραγματοποιείται εντός 48 ωρών.
Επιπλέον, ανέφερε ότι τα επείγοντα περιστατικά πρέπει να αποστέλλονται εντός επτά ημερών και τα κανονικά εντός 30 ημερών.
Επίσης, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Ιατρικών Υπηρεσιών του ΟΑΥ ανέφερε ότι η αξιολόγηση των απειλητικών για τη ζωή περιστατικών γίνεται μέσω 24ωρης τηλεφωνικής γραμμής, με το αίτημα να χειρίζονται ο εφημερεύων λειτουργός και ένας προϊστάμενος.
Ο μέσος χρόνος αξιολόγησης, σύμφωνα με την ίδια, ανέρχεται στα 42 λεπτά, ενώ για τα επείγοντα αιτήματα η αξιολόγηση ολοκληρώνεται κατά μέσο όρο σε μία ημέρα, ενώ για τα κανονικά σε έξι ημέρες.
Εξήγησε ακόμη ότι από την έγκριση μέχρι την αποστολή, τα απειλητικά για τη ζωή περιστατικά αναχωρούν κατά μέσο όρο σε μία ημέρα, τα επείγοντα σε τέσσερις ημέρες και τα κανονικά σε 22 ημέρες.
Καθυστερήσεις, επανεξέταση και θεραπεία στο εξωτερικό
Παρά τα στοιχεία για τους χρόνους αξιολόγησης και αποστολής, κατά τη συνεδρία αναδείχθηκαν ζητήματα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή της διαδικασίας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ασθενών που χρειάζονται επαναλαμβανόμενη ή συνεχιζόμενη θεραπεία στο εξωτερικό.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Σάβια Ορφανίδου, η οποία εισηγήθηκε την αυτεπάγγελτη εξέταση του θέματος, δήλωσε μετά τη συνεδρία ότι παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει και τη μετάβαση της διαδικασίας από το Υπουργείο Υγείας στον ΟΑΥ, «παρατηρούνται σημαντικά πρακτικά ζητήματα» που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Όπως είπε, ένα από τα ζητήματα αφορά ασθενείς των οποίων η αποστολή στο εξωτερικό είχε εγκριθεί επανειλημμένα κατά την προηγούμενη διαδικασία του Υπουργείου Υγείας και οι οποίοι χρειάζονται εκ νέου χειρουργική επέμβαση ή θεραπεία.
Όπως ανέφερε η κ. Ορφανίδου, σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρούνται καθυστερήσεις, καθώς οι ασθενείς καλούνται ουσιαστικά να περάσουν εκ νέου από τη διαδικασία.
Παράλληλα, είπε πως σε ορισμένες περιπτώσεις οι γιατροί του εξωτερικού δεν μπορούν να υποβάλουν το απαιτούμενο ηλεκτρονικό αίτημα στον ΟΑΥ, καθώς δεν έχουν προηγουμένως παρακολουθήσει τον ασθενή.
Η ίδια ανέφερε ότι το ζήτημα έχει συζητηθεί με τον ΟΑΥ και ότι έχουν δοθεί απαντήσεις, προσθέτοντας πως αναμένεται να διαπιστωθεί ο τρόπος με τον οποίο αυτές θα εφαρμοστούν στην πράξη.
Ζήτημα τέθηκε και για τη δυνατότητα επιλογής του εξειδικευμένου κέντρου στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με την κ. Ορφανίδου, η υφιστάμενη διαδικασία σε ορισμένες περιπτώσεις επιτρέπει την επιλογή κέντρου και σε άλλες όχι, με στόχο, όπως ανέφερε, να εξευρεθεί τρόπος ώστε ο ασθενής να μπορεί να μεταβαίνει εκεί όπου είναι αναγκαίο για να λάβει την κατάλληλη θεραπεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στους ασθενείς που βρίσκονται ήδη στο εξωτερικό και χρειάζονται παράταση της θεραπείας τους ή πρόσθετες υπηρεσίες. Η κ. Ορφανίδου σημείωσε ότι έχουν υποβληθεί επανειλημμένα αιτήματα για συνέχιση της περίθαλψης, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις δεν εγκρίνονται με το σκεπτικό ότι η συγκεκριμένη θεραπεία μπορεί να συνεχιστεί στην Κύπρο.
Η ίδια υπογράμμισε ότι πρόκειται για ζητήματα που άπτονται ιατρικών και εξειδικευμένων κρίσεων και κάλεσε τον ΟΑΥ να δώσει απαντήσεις για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις.
Σε σχέση με τα αιτήματα που δεν προχωρούν, η κ. Ορφανίδου αναφέρθηκε στο γεγονός ότι περίπου 30% των αιτημάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, δεν εξετάζονται στην τελική τους φάση λόγω ελλείψεων ή μη προσκόμισης των απαραίτητων αποδεικτικών στοιχείων από τους γιατρούς.
Όπως ανέφερε, εφόσον ο ΟΑΥ έχει εντοπίσει το ζήτημα, θα μπορούσε να προχωρήσει και σε εκπαίδευση των γιατρών για την ορθή ηλεκτρονική υποβολή των αιτημάτων, λαμβάνοντας υπόψη και τον φόρτο εργασίας που αντιμετωπίζουν.
Από την πλευρά της, η κ. Κυριάκου ανέφερε ότι την ευθύνη για την ηλεκτρονική υποβολή των αιτημάτων έχουν οι γιατροί του ΓεΣΥ, οι οποίοι καλούνται να δηλώσουν και τον βαθμό σοβαρότητας κάθε περιστατικού.
Ο ΟΑΥ έχει εντοπίσει περιπτώσεις στις οποίες η αρχική ταξινόμηση δεν ήταν ορθή, ωστόσο, οι εμπειρογνώμονες του Οργανισμού επανεξετάζουν τα δεδομένα και μπορούν να αλλάξουν την κατηγοριοποίηση και, κατ’ επέκταση, την προτεραιότητα του περιστατικού, ανέφερε.
Η σωστή συμπλήρωση της αίτησης, σύμφωνα με την ίδια, είναι καθοριστική, καθώς ένα αίτημα μπορεί να μην εγκριθεί όχι μόνο επειδή η απαιτούμενη θεραπεία μπορεί να προσφερθεί στην Κύπρο, αλλά και επειδή δεν υποβλήθηκε σωστά ή δεν περιλαμβάνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες.
Σε ό,τι αφορά ασθενείς που βρίσκονται ήδη στο εξωτερικό και χρειάζονται παράταση της θεραπείας ή πρόσθετες υπηρεσίες, η κ. Κυριάκου ανέφερε ότι το νοσηλευτήριο του εξωτερικού μπορεί να απευθυνθεί απευθείας στον ΟΑΥ, για να σημειώσει πως για ασθενείς των οποίων η αρχική αποστολή είχε εγκριθεί από το Υπουργείο Υγείας, ο ΟΑΥ εξασφαλίζει τον προηγούμενο φάκελο και θέτει τα στοιχεία ενώπιον των εμπειρογνωμόνων του.
Εξήγησε πως αυτοί εξετάζουν κατά πόσον η πρόσθετη θεραπεία αποτελεί συνέχεια της ανάγκης για την οποία είχε δοθεί η αρχική έγκριση ή κατά πόσον πρόκειται για νέα υπηρεσία που πρέπει να αξιολογηθεί ξεχωριστά.
Στο επίκεντρο η οικονομική στήριξη ασθενών και συνοδών
Η οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών που μεταβαίνουν στο εξωτερικό για θεραπεία αποτέλεσε επίσης βασικό θέμα της συζήτησης, με τους βουλευτές να ζητούν βελτιώσεις στον τρόπο και στον χρόνο καταβολής των σχετικών ποσών.
Η κ. Ορφανίδου ζήτησε όπως η οικονομική στήριξη για τα έξοδα μετάβασης, διαμονής και σίτισης καταβάλλεται σε μεγάλο ποσοστό προκαταβολικά, ώστε να μην επιβαρύνονται οικογένειες οι οποίες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τα έξοδα μέχρι την επιστροφή των χρημάτων.
Παράλληλα, έθεσε ζήτημα σχετικά με το ύψος της οικονομικής στήριξης και τη μείωσή της ανάλογα με τη διάρκεια παραμονής στο εξωτερικό, υποστηρίζοντας ότι τα πραγματικά έξοδα των οικογενειών δεν μειώνονται κατ’ ανάγκη αντίστοιχα.
Από πλευράς ΑΚΕΛ, η βουλευτής Μαρίνα Νικολάου δήλωσε ότι κατά τη συνεδρία συζητήθηκαν τόσο η αποστολή ασθενών στο εξωτερικό όσο και οι διαδικασίες για την καταβολή των αποζημιώσεων στους συνοδούς.
Ανέφερε ότι το ΑΚΕΛ τάχθηκε από την αρχή υπέρ της πλήρους εφαρμογής της νομοθεσίας, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη προώθησης του σχεδίου κάλυψης των εξόδων των συνοδών, η έναρξη του οποίου, όπως είπε, χαιρετίστηκε.
Η κ. Νικολάου σημείωσε, επίσης, την ανάγκη να συνεχιστεί η ανάπτυξη των υπηρεσιών υγείας στην Κύπρο, ώστε σταδιακά να μειωθεί ο αριθμός των ασθενών που χρειάζεται να μεταβαίνουν στο εξωτερικό για θεραπεία.
Παράλληλα, ανέφερε ότι ζητήθηκε από το Υπουργείο Υγείας να επανεξετάσει το ύψος της αποζημίωσης για τα έξοδα διαβίωσης των συνοδών, καθώς η αποζημίωση μειώνεται ανάλογα με τη διάρκεια παραμονής, ενώ τα πραγματικά έξοδα διαβίωσης δεν μειώνονται αντίστοιχα.
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Αντρέας Παπαχαραλάμπους, δήλωσε ότι ο ΟΑΥ έχει αποδείξει πως μπορεί να προσφέρει τη συγκεκριμένη υπηρεσία, η οποία, όπως ανέφερε, χρειάζεται περαιτέρω βελτίωση και κυρίως μια πιο ανθρώπινη προσέγγιση.
Όπως είπε, υπάρχουν θεσμοθετημένες διαδικασίες, κανόνες και μηχανισμοί που διασφαλίζουν ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με οργανωμένο τρόπο.
«Για εμάς ως ΕΛΑΜ ένα είναι το ζητούμενο: πώς μπορούμε να μετατρέψουμε την αποστολή των ασθενών στο εξωτερικό από μια δύσκολη διοικητική διαδικασία σε μια ολοκληρωμένη ανθρώπινη υπηρεσία φροντίδας», ανέφερε.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ανδρέας Αποστόλου, αναφέρθηκε στη μακρά προσπάθεια για στήριξη των οικογενειών που μεταβαίνουν στο εξωτερικό για θεραπεία, σημειώνοντας ότι μετά από προσπάθειες ανακοινώθηκε το 2024 συγκεκριμένο σχέδιο για κάλυψη των εξόδων μετάβασης, σύντησης και διαμονής του ασθενούς και του συνοδού.
Ο κ. Αποστόλου επανέφερε την πρόταση όπως η οικονομική στήριξη προς τις οικογένειες καταβάλλεται προκαταβολικά, πριν από τη μετάβαση στο εξωτερικό.
«Όταν μια οικογένεια μεταβαίνει στο εξωτερικό, η ανάγκη την οποία έχει είναι να έχει αυτά τα χρήματα, αυτή τη στήριξη από το κράτος, πριν τη μετάβαση στο εξωτερικό», ανέφερε.
Όπως δήλωσε, θα αποστείλει σχετική επιστολή στον Υπουργό Υγείας, εκφράζοντας παράλληλα ικανοποίηση για το γεγονός ότι, όπως είπε, το Υπουργείο εξετάζει μέτρα για τη βελτίωση του σχεδίου. Πρόσθεσε ότι από το 2024 μέχρι σήμερα έχουν ήδη υπάρξει βελτιώσεις, αλλά η προσπάθεια θα συνεχιστεί ώστε οι οικογένειες να λαμβάνουν την οικονομική στήριξη πριν από την αναχώρησή τους.
Τέλος, η κ. Ορφανίδου έθεσε ως επιτακτική ανάγκη την απόκτηση από την Κυπριακή Δημοκρατία δικού της μεταφορικού μέσου για αεροδιακομιδές ασθενών, σημειώνοντας ότι τα προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί πρόσφατα καταδεικνύουν την ανάγκη άμεσης εξεύρεσης λύσης.
«Αφορά ζωή και θάνατο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι ιδιαίτερα στις επείγουσες περιπτώσεις έχει σημασία η ταχύτητα με την οποία λαμβάνονται οι αποφάσεις και ολοκληρώνονται οι διαδικασίες για τη μεταφορά ενός ασθενούς στο εξωτερικό.
Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί σε επόμενη συνεδρία της Επιτροπής Υγείας, ενώ, σύμφωνα με την κ. Ορφανίδου, αναμένονται και γραπτές απαντήσεις από τους αρμόδιους φορείς για τα ζητήματα που τέθηκαν.
