Σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο χορήγησης και ελέγχου κοινωνικών παροχών καταγράφει ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία αφορά κανονιστικό έλεγχο στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας για τα έτη 2022 και 2023. Ο έλεγχος διενεργήθηκε σε δείγμα πληρωμών για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το Επίδομα Τέκνου, το Επίδομα Χαμηλοσυνταξιούχων και το Επίδομα Μονογονεϊκής Οικογένειας.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν αναποτελεσματικότητα σε κρίσιμες δικλίδες ελέγχου και υποδεικνύουν την ανάγκη συνολικής επαναξιολόγησης του τρόπου λειτουργίας του συστήματος κοινωνικών παροχών.
Καθυστερήσεις στην κοινωνική παρέμβαση
Στον τομέα του ΕΕΕ καταγράφονται καθυστερήσεις στην εφαρμογή βασικών προνοιών της νομοθεσίας. Εντοπίζονται περιπτώσεις μη εγγραφής δικαιούχων στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, μη έγκαιρης παραπομπής για εργασία, καθώς και καθυστερήσεις στην εξέταση ανικανότητας προς εργασία. Σύμφωνα με την έκθεση, τα κενά αυτά οδηγούν σε παρατεταμένη εξάρτηση από επιδόματα, χωρίς ενεργοποίηση μηχανισμών επανένταξης στην αγορά εργασίας.
Παροχές χωρίς πλήρη έλεγχο
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντοπίζει περιπτώσεις όπου παροχές συνεχίστηκαν χωρίς ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων, χωρίς επικαιροποιημένα δικαιολογητικά ή χωρίς επιβεβαίωση κρίσιμων στοιχείων, όπως η συνήθης διαμονή, η απασχόληση, η οικογενειακή κατάσταση και το καθεστώς παραμονής. Σε αρκετές περιπτώσεις, προσωρινές εγκρίσεις παρατάθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς οριστική απόφαση.
Αναπηρικές παροχές με αλληλεπικαλύψεις
Στον τομέα των αναπηρικών παροχών καταγράφονται εκκρεμείς παραπομπές για αξιολόγηση, παρατάσεις πορισμάτων χωρίς σαφή νομοθετική βάση και απουσία επαναξιολογήσεων. Παράλληλα, εντοπίζονται περιπτώσεις καταβολής παροχών από διαφορετικούς φορείς για συναφείς ανάγκες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διπλών ή λανθασμένων πληρωμών και επιβαρύνει διοικητικά το σύστημα.
Ελλείψεις στη διασταύρωση στοιχείων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αδυναμίες διασταύρωσης στοιχείων. Προβλήματα εντοπίζονται στην άντληση δεδομένων από τραπεζικά ιδρύματα, στην επικαιροποίηση περιουσιακών στοιχείων, στην επιβεβαίωση οικογενειακής κατάστασης και στη διασύνδεση με άλλα κρατικά μητρώα. Η απουσία ενιαίων και διασυνδεδεμένων πληροφοριακών συστημάτων περιορίζει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και αυξάνει το διοικητικό βάρος.
Εισοδήματα χωρίς επαρκή διερεύνηση
Σε αιτήσεις για ΕΧΣ, ΕΤ και ΕΜΟ καταγράφονται περιπτώσεις όπου τα δηλωθέντα εισοδήματα, οι τραπεζικές κινήσεις, οι μεταβολές στην περιουσία και οι πραγματικές δαπάνες δεν συνάδουν μεταξύ τους. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, δεν τεκμηριώνεται συστηματικά επαρκής διερεύνηση της οικονομικής κατάστασης των αιτητών.
Συστάσεις για αλλαγές
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι, παρά τον κρίσιμο ρόλο των επιδομάτων ως πυλώνα κοινωνικής προστασίας, απαιτείται ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου ώστε οι παροχές να κατευθύνονται αποκλειστικά σε πραγματικούς δικαιούχους. Μεταξύ άλλων, προτείνεται η ανάπτυξη ενιαίας πληροφοριακής υποδομής, η καθιέρωση υποχρεωτικών διασταυρώσεων, η έγκαιρη επαναξιολόγηση των δικαιούχων και η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη σαφούς διάκρισης μεταξύ στήριξης και εξάρτησης, ώστε τα επιδόματα να λειτουργούν ως δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας και όχι ως μόνιμο υποκατάστατο της εργασίας.
