Η κρίσιμη στιγμή στη σύνοδο κορυφής των ηγετών της G7 στη Γαλλία ήρθε την Τρίτη, όταν ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έφερε στο φως φωτογραφίες από τον φλεγόμενο καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κίεβο και τις έδειξε στον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι εικόνες των φλεγόμενων χρυσών τρούλων και οι καταστροφές που προκλήθηκαν από μια ρωσική αεροπορική επιδρομή στον αρχιτεκτονικό θησαυρό του 11ου αιώνα άγγιξαν εμφανώς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους της G7 που επικαλείται το Politico.
Ένιωσαν ότι η παρέμβαση του Ζελένσκι ήταν πιθανώς αυτό που ώθησε τελικά τον Τραμπ να υποστηρίξει πιο σθεναρά την Ουκρανία στην κοινή δήλωση της G7 την Τετάρτη. «Νομίζω ότι συγκινήθηκε πραγματικά», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους της G7, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας καθώς αναφέρθηκε σε ιδιωτικές συναντήσεις.
Αν και ήταν ο Ζελένσκι που έδειξε τις φωτογραφίες στον Τραμπ, ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν εκείνος που – ως οικοδεσπότης – είχε «χορογραφήσει» κατάλληλα τη σύνοδο κορυφής και είχε σκεφτεί ακριβώς πώς να προσελκύσει τον απρόβλεπτο πρόεδρο των ΗΠΑ.
Η συνάντηση στην αλπική λουτρόπολη Εβιάν αναμενόταν αρχικά να είναι μια διπλωματική αποτυχία – όπου ακόμη και το να εμπόδιζαν τον Τραμπ από το να φύγει νωρίτερα θα θεωρείτο κατόρθωμα – αλλά ο Μακρόν τελικά κατάφερε, κόντρα στις εκτιμήσεις, να κερδίσει την υποστήριξη του Τραμπ και να τον πιέσει να δεσμευτεί για περισσότερη στρατιωτική υποστήριξη στο Κίεβο.
Πρόκειται για μια διπλωματική νίκη που βασίστηκε σε χρόνια προσπαθειών ώστε να βρεθεί ο τρόπος να ευθυγραμμιστεί ο Τραμπ με τις προτεραιότητές του Γάλλου προέδρου – σε αυτήν την περίπτωση, αυτό συνέβη σε όλα τα ζητήματα, από τα ναρκοσυλλέκτες μέχρι τις κινεζικές σπάνιες γαίες.
Όσον αφορά το θέμα της Ουκρανίας, ο Μακρόν ηγήθηκε των άλλων ηγετών της G7 σε δείπνο το βράδυ της Δευτέρας, όπου προσάρμοσαν τα μηνύματά τους ώστε να συμφωνούν με τη δυαδική άποψη του Τραμπ για την παγκόσμια πολιτική δυνάμεων, παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως νικήτρια και τη Ρωσία ως ηττημένη στην τελευταία φάση του πολέμου.
Με θέα τη Λίμνη της Γενεύης, οι συγκεντρωμένοι ηγέτες της G7 συζήτησαν εκτενώς τη Μέση Ανατολή στο δείπνο της Δευτέρας, ενώ επαίνεσαν στρατηγικά τη συμφωνία του Τραμπ με το Ιράν.
«Εξήγησαν όλοι μαζί στον Τραμπ ότι ο Ζελένσκι κερδίζει επειδή η Ρωσία… δεν μπορεί να διασχίσει την πρώτη γραμμή και χάνει ακόμα και εδάφη», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης.
«Και η Ρωσία συνεχίζει να χτυπά αμάχους και ιερούς τόπους», πρόσθεσε ο διπλωμάτης. Το μεγάλο μήνυμα ήταν ότι η «πληγωμένη» Μόσχα απελπίζεται και επιτίθεται άγρια.
Την επόμενη μέρα, ένα μικρόφωνο έπιασε τον Μακρόν να λέει στον Ζελένσκι ότι η συζήτηση ήταν «δύσκολη», πριν του μιλήσει για το πώς να αντιμετωπίσει καλύτερα τον Τραμπ.
Όπως φαίνεται, λίγα είχαν αφεθεί στην τύχη.
Ακόμη και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχει μια ταραχώδη σχέση με τον Γάλλο πρόεδρο, επαίνεσε τις διπλωματικές ικανότητες του Μακρόν και αναγνώρισε ότι είχε κάνει «εξαιρετική δουλειά σε μια περίπλοκη στιγμή για τη διεθνή σκηνή».
Διπλωμάτες σημείωσαν ότι, φυσικά, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι προσπάθειες του Μακρόν αυτή την εβδομάδα δεν θα μπορούσαν να ανατραπούν από ένα απλό τηλεφώνημα μεταξύ του Τραμπ και του Πούτιν.
Αλλά προς το παρόν τουλάχιστον οι Γάλλοι διπλωμάτες μπορούν να αναπνεύσουν πιο εύκολα, έχοντας αποφύγει τις πιθανές αναταραχές και αποτυχίες που θα μπορούσαν να είχαν καταστρέψει τα σχέδια του Μακρόν.
Οι «κολακείες» και ο εκνευρισμός του Μακρόν
Ο ίδιος ο Μακρόν θυμώνει με την ιδέα ότι απλώς κολάκευσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ για να τον κάνει να έρθει με τα νερά του.
Είναι εύκολο να καταλάβει βέβαια κανείς από πού προέρχονται αυτές οι επικρίσεις. Εδώ και μήνες, ο Γάλλος πρόεδρος εργάστηκε ακούραστα για να πείσει τον Τραμπ να έρθει στη Γαλλία και να τον φιλοξενήσει στη G7.
Αρχικά, άλλαξε την ημερομηνία της συνόδου κορυφής για να επιτρέψει στον πρόεδρο των ΗΠΑ να παρευρεθεί στο πάρτι που διοργάνωσε στον κήπο του Λευκού Οίκου ανήμερα των γενεθλίων του. Στη συνέχεια, προσάρμοσε τη λίστα των καλεσμένων και, τέλος, τον φιλοξένησε στο Παλάτι των Βερσαλλιών όπου είχαν ένα πλούσιο δείπνο. (Το μενού ήταν σπαράγγια με αστακό και χαβιάρι, κοτόπουλο Bourbonnais με τρούφες, τυρί και τάρτα σοκολάτας.)
Στην Εβιάν, οι καθυστερημένες αφίξεις και οι χλευασμοί του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης της δήλωσής του σε μια συνεδρίαση για την οικονομία ότι «εκείνος είναι το αφεντικό», αγνοήθηκαν. Ένα τελικό ανακοινωθέν συνεχάρη μάλιστα τον Τραμπ – όχι μία αλλά τρεις φορές – για τη συμφωνία του με το Ιράν.
Αλλά παρόλο που ο Μακρόν προφανώς έκανε τα πάντα για να κρατήσει τον Τραμπ ευχαριστημένο, η ερώτηση ενός δημοσιογράφου σχετικά με το αν ο Τραμπ άξιζε όλη αυτή την προσπάθεια χτύπησε κάποιο ευαίσθητο σημείο. Ο Μακρόν απάντησε ότι είχε σημειώσει πρόοδο μόνο τηρώντας τις αρχές του και ότι οι δημόσιες διαφωνίες του με τον Τραμπ μιλούσαν από μόνες τους.
«Αν δεν είχα κρατήσει σταθερές και σαφείς θέσεις τους τελευταίους μήνες, θα μπορούσατε να αμφισβητήσετε τη δυναμική ισχύος» με τον Τραμπ, είπε ο Γάλλος πρόεδρος. «Στο ζήτημα της Γροιλανδίας, στην εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας… ήμουν πάντα πολύ σαφής είτε στην Ουάσιγκτον είτε στο Νταβός».
Όλες αυτές οι κολακευτικές δηλώσεις, πάντως, απέδωσαν καρπούς.
Οι χώρες της G7, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, υποστήριξαν περισσότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας και την Τετάρτη δεσμεύτηκαν σε «ακλόνητη υποστήριξη» προς το Κίεβο, υποσχόμενοι νέες αμυντικές δυνατότητες, ενώ παράλληλα επαίνεσαν τη «νέα ορμή» του στο πεδίο της μάχης.
«Η κατάσταση αλλάζει για την Ουκρανία», έγραψε στο Twitter ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, δήλωσε το εξής: «Υπήρξε μια αλλαγή στη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στις συζητήσεις για την Ουκρανία, θεωρούμε αυτή τη θέση πιο ρεαλιστική όσον αφορά την κατάσταση στο πεδίο της μάχης».
Η κοινή δήλωση για τα κρίσιμα ορυκτά σηματοδότησε επίσης μια νίκη για τη γαλλική προεδρία, καθώς οι ηγέτες υπέγραψαν μια ακριβή, χειροπιαστή δέσμευση: μείωση της εξάρτησής τους από τις κινεζικές σπάνιες γαίες έως το 2030.
Ο Μακρόν έσπευσε να κάνει λόγο για νίκη. «Αντικειμενικά, αυτή η G7 είναι μια επιτυχία», δήλωσε την Τετάρτη.
Αλλά θα υπάρχει πάντα ο φόβος, δεδομένης της περιβόητα ασταθούς προσέγγισης του Τραμπ σε θέματα που έχουν σημασία για τους Ευρωπαίους, ότι τα κέρδη μπορεί να είναι βραχύβια.
«Το γεγονός ότι ο Τραμπ αλλάζει γνώμη συνεχώς είναι η πραγματικότητα στην οποία όλοι ζούμε», δήλωσε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης που αναφέρθηκε παραπάνω.
Σε τεντωμένο σχοινί
Πολλά θα μπορούσαν να είχαν πάει στραβά.
Πριν από την άφιξή του στην Εβιάν, ο Τραμπ απείλησε για άλλη μια φορά να επιβάλει δασμό 100% στο γαλλικό κρασί λόγω του γαλλικού φόρου ψηφιακών υπηρεσιών στις εταιρείες τεχνολογίας. Ο Μακρόν απάντησε ότι θα είχε «μια ευγενική αλλά σοβαρή συζήτηση» με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Ο Μακρόν στη συνέχεια δεν εμφανίστηκε στην προγραμματισμένη επίσημη υποδοχή του Τραμπ, ενώ δεν φαινόταν ιδιαίτερα ενθουσιώδης στη διμερή συνάντηση που ακολούθησε.
Ερωτηθείς αν οι επανειλημμένες απειλές και οι χλευασμοί του Τραμπ τον ενόχλησαν, ο Μακρόν επέμεινε σε συνέντευξή του στο TF1 ότι παραμένει «πραγματιστής».
«Μετά από τόσα χρόνια, αν κρατούσα κακία, θα είχα κάποια προβλήματα… Ο Τραμπ πρέπει να μείνει μέχρι το τέλος, ώστε να μπορέσουμε να καταλήξουμε σε κάποιες συμφωνίες», είπε.
Ωστόσο, ο Μακρόν και οι σύμμαχοί του πίστευαν επίσης ότι, για πρώτη φορά, κρατούσαν και κάποια δυνατά χαρτιά στις συναλλαγές τους με τον Τραμπ. Οι ΗΠΑ χρειάζονται τις ευρωπαϊκές δυνατότητες αποναρκοθέτησης για να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να σταθεροποιήσουν το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου μετά τον πόλεμο στο Ιράν, κάτι που ο Τραμπ απαίτησε επανειλημμένα στη σύνοδο της G7.
Η δεύτερη φάση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, μετά την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας αργά την Τετάρτη, θα εστιάσει στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και θα συμμετάσχουν η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι αρχικοί θεματοφύλακες των κυρώσεων του ΟΗΕ κατά της Τεχεράνης το 2015.
Οι ΗΠΑ δέχονται επίσης έντονες πιέσεις στο εσωτερικό λόγω φόβων ότι η προσωρινή συμφωνία με το Ιράν θα καταρρεύσει. «Ο Τραμπ χρειάζεται την υποστήριξή μας. Του έχουμε δώσει κάποια στήριξη», δήλωσε ο Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Κρίσιμης σημασίας, ωστόσο, είναι και το γεγονός ότι ακόμη και ο Τραμπ φάνηκε ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα στη Γαλλία, τουλάχιστον προς το παρόν.
«Νομίζω ότι ο Πρόεδρος Μακρόν… έκανε εξαιρετική δουλειά […] έκανε πραγματικά φανταστική δουλειά», είπε.
Μόνο φεύγοντας ο Τραμπ συνειδητοποίησε ότι υπήρχε κάτι που έπρεπε να είχε αναφέρει εν μέσω όλης της καλοσύνης με τον Γάλλο ηγέτη. «Δεν συζητήσαμε για τη Γροιλανδία. Έπρεπε να είχα μιλήσει εγώ για τη Γροιλανδία».
Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών
