Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στη συνεδρίαση του Κολλεγίου της Τετάρτης την ετήσια δέσμη διεύρυνσης, με κεντρικό μήνυμα ότι η ένταξη πλησιάζει για τις χώρες που υλοποιούν μεταρρυθμίσεις. Για πρώτη φορά η Κομισιόν παρουσίασε ενδεικτικούς οδικούς χάρτες για τις τέσσερις χώρες που προηγούνται στη διαδικασία, το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, καθώς και νέο πλαίσιο «σταδιακής ένταξης» σε στρατηγικούς τομείς. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης για πρώτη φορά ειδική ενότητα για την ασφάλεια και την άμυνα.
«Το μήνυμα της σημερινής έκθεσης είναι σαφές, οι μεταρρυθμίσεις φέρνουν αποτελέσματα. Η ένταξη πλησιάζει για τις χώρες που τις υλοποιούν», δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας, στις Βρυξέλλες, κατά τη συνέντευξη Τύπου. Η κ. Κάλας υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον ασφάλειας έχει επιδεινωθεί σημαντικά, και ότι «η διεύρυνση είναι άμεση επένδυση στην ασφάλεια της Ευρώπης».
Η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, ανέφερε ότι «φέτος η διαδικασία διεύρυνσης απέδωσε περισσότερα αποτελέσματα από οποιαδήποτε στιγμή τα τελευταία 25 χρόνια», με 61 κεφάλαια να έχουν ανοίξει ή κλείσει μέσα στη χρονιά.
Οι τέσσερις πρωτοπόροι, Μαυροβούνιο, Αλβανία, Μολδαβία και Ουκρανία, έχουν από σήμερα οδικούς χάρτες ένταξης, οι οποίοι καλύπτουν μόνο ένα έτος. «Όσο πιο κοντά φτάνει μια χώρα στο τέλος της διαδικασίας, τόσο ευκολότερο είναι να τεθεί προθεσμία,» είπε η Επίτροπος Κος. Εξήγησε ότι οι χάρτες μπορούν να αναθεωρηθούν προς το καλύτερο οποιαδήποτε στιγμή, αν μια χώρα προχωρήσει ταχύτερα.
Το Μαυροβούνιο έχει κλείσει προσωρινά 21 από τα 35 κεφάλαια. Η κ. Κος δήλωσε ότι η Κομισιόν εκτιμά πως η χώρα πληροί όλες τις προϋποθέσεις για να κλείσει τα υπόλοιπα, και ότι οι διαπραγματεύσεις «θα μπορούσαν ρεαλιστικά να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους». Η συνθήκη προσχώρησης θα μπορούσε να υπογραφεί «το νωρίτερο τον Ιούνιο του 2027», ενώ το Μαυροβούνιο «βρίσκεται σε τροχιά να γίνει το 28ο κράτος μέλος το 2028». Πρόκειται για την πρώτη φορά από το 2011 και την Κροατία που η ΕΕ βρίσκεται σε θέση να κλείσει διαπραγματεύσεις ένταξης. Ερωτηθείσα για τις εκκρεμότητες που θέτει η Κροατία, η κ. Κος είπε ότι δεν αποτελούν μέρος των τεχνικών διαπραγματεύσεων, αλλά «στο πνεύμα των καλών σχέσεων γειτονίας» αναμένει από τις δύο χώρες να τις λύσουν.
Όσον αφορά την Αλβανία, αυτή άνοιξε και τα έξι κεφάλαια και σε λίγο περισσότερο από ένα χρόνο και έκλεισε προσωρινά τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια. Η Κομισιόν εκτιμά ότι ο στόχος για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το 2027 είναι φιλόδοξος αλλά εφικτός, με την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων.
Η Μολδαβία, «η καλύτερη μαθήτρια της τάξης», κατά την κ. Κος, θεωρείται από την Κομισιόν ότι πληροί τις προϋποθέσεις για το άνοιγμα όλων των υπόλοιπων πακέτων, και ο οδικός χάρτης προβλέπει ότι θα μπορούσε να κλείσει έως 25 κεφάλαια το 2027. Στόχος είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στις αρχές του 2028.
Τέλος για την Ουκρανία, η κ. Κάλας τόνισε ότι «καμία υποψήφια χώρα δεν έχει αναλάβει ποτέ μεταρρυθμίσεις τέτοιας κλίμακας εν μέσω πολέμου» και ζήτησε να ανοίξουν όλα τα πακέτα πριν από το τέλος του έτους. Η κ. Κος σημείωσε ότι η έκθεση για τα ενδιάμεσα ορόσημα στο κράτος δικαίου αναμένεται το α΄ εξάμηνο του 2027, και ότι η χώρα θα μπορούσε να κλείσει έως 7 κεφάλαια τον επόμενο χρόνο. Ερωτηθείσα από το Reuters για χρονοδιάγραμμα ένταξης απάντησε: «Σε αυτό το στάδιο δεν μπορούμε να πούμε πότε θα μπορέσει η Ουκρανία να ενταχθεί στην ΕΕ».
Η Κομισιόν παρουσίασε χαρτογράφηση των υφιστάμενων εργαλείων με στόχο τη βαθύτερη ενσωμάτωση των υποψηφίων σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, τα ψηφιακά και η άμυνα. Η κ. Κος ανέφερε ότι οι σχετικοί διάλογοι θα ξεκινήσουν το πρώτο τρίμηνο του 2027, με στόχο «περισσότερη Ευρώπη πριν από την ένταξη».
Η έκθεση καταγράφει ανομοιογενή εικόνα στα Δυτικά Βαλκάνια. Για τη Σερβία, η Κομισιόν κάνει λόγο για οπισθοδρόμηση στα θεμελιώδη. Η κ. Κος σημείωσε ότι η νέα Κυβέρνηση «έχει την ευκαιρία για μια νέα αρχή». Για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κάνει λόγο για αυξανόμενη απομάκρυνση από την ευρωπαϊκή πορεία, και η κ. Κος ζήτησε διορισμό επικεφαλής διαπραγματευτή και δικαστικές μεταρρυθμίσεις. Για τη Βόρεια Μακεδονία, το άνοιγμα του πρώτου πακέτου προϋποθέτει τις συνταγματικές αλλαγές για τις μειονότητες. Για το Κόσοβο, η Κομισιόν δηλώνει έτοιμη να καταρτίσει γνώμη για το αίτημα ένταξης, εφόσον το ζητήσουν τα κράτη μέλη. Η κ. Κάλας προειδοποίησε ότι οι τροποποιήσεις για το Ειδικό Δικαστήριο «ενέχουν τον κίνδυνο να παγώσουν τη διαδικασία».
Για τη Γεωργία, η κ. Κάλας δήλωσε ότι η Κυβέρνηση «βρίσκεται σε πορεία σύγκρουσης με την ΕΕ». Η Κος τόνισε ότι «η πόρτα παραμένει ανοιχτή», εφόσον οι αρχές αλλάξουν πορεία. Οι Υπουργοί Εξωτερικών θα συζητήσουν σε βάθος το ζήτημα τον Ιανουάριο, και η Κάλας είπε ότι «όλα είναι πάνω στο τραπέζι», αναγνωρίζοντας ότι έως τώρα δεν υπήρξε ομοφωνία για κυρώσεις σε βάρος αξιωματούχων.
Η Επιτροπή θα στείλει στο Συμβούλιο από την ερχόμενη εβδομάδα τις γνωμοδοτήσεις για όλα τα κεφάλαια του Μαυροβουνίου. Η κ. Κος παραδέχτηκε ότι η υλοποίηση εξαρτάται από τα κράτη μέλη. Ερωτηθείσα για τις εκλογές του 2027, μεταξύ άλλων στη Γαλλία, αρνήθηκε να κάνει εικασίες, λέγοντας ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη «είναι προς το συμφέρον κάθε Ευρωπαίου».
