Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μια μελλοντική απειλή που θα πρέπει να τύχει χειρισμού, αλλά είναι μια άμεση και συνεχώς διογκούμενη κρίση που επηρεάζει ταυτόχρονα την υγεία, το φαγητό, το νερό, την ενέργεια, αλλά και την εθνική ασφάλεια, είναι το μήνυμα που στέλνει Ειδική Επιτροπή στις κυβερνήσεις, παραδίδοντας 17 προτάσεις δράσης προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή προτείνει το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής να μπει στην ατζέντα των εθνικών συμβουλίων ασφαλείας.
Η Πανευρωπαϊκή Επιτροπή για το Κλίμα και την Υγεία εξέδωσε σήμερα, Κυριακή, Κάλεσμα σε Δράση. Της Επιτροπής προεδρεύει η πρώην Πρωθυπουργός της Ισλανδίας, Katrín Jakobsdóttir, και συγκλήθηκε από τον Περιφερειακό Διευθυντή Ευρώπης του ΠΟΥ, Dr Hans Henri P. Kluge. Η πρωτοβουλία συγκέντρωσε 13 πρώην αρχηγούς κυβερνήσεων, διεθνείς οργανισμούς, Υπουργούς και στελέχη της κοινωνίας των πολιτών από τις 53 χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ.
Το μήνυμα της Επιτροπής προς τις κυβερνήσεις είναι ότι η μέχρι σήμερα ανταπόκριση στην κλιματική κρίση δεν ανταποκρίνεται στο μέγεθος της.
Οι 17 συστάσεις της Επιτροπής καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ως αυξανόμενης απειλής για την υγειονομική ασφάλεια, τον μετασχηματισμό των συστημάτων υγείας, την ενίσχυση της δράσης σε τοπικό επίπεδο και τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών συστημάτων που τροφοδοτούν την κλιματική κρίση.
Στον πυρήνα τους βρίσκεται μια πρόκληση τόσο προς τις κυβερνήσεις όσο και προς τον ΠΟΥ: οι κανόνες, η χρηματοδότηση και οι πολιτικές προτεραιότητες κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση, ενώ ο χρόνος για σταδιακές προσαρμογές έχει πλέον εξαντληθεί.
Οι συστάσεις αυτές αποτελούν έναν οδικό χάρτη για τις κυβερνήσεις που είναι διατεθειμένες να μετατοπίσουν τη χρηματοδότηση από πρακτικές που επιταχύνουν την κλιματική κρίση προς δράσεις που, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, συμβάλλουν στην πρόληψή της.
Επιτροπή καλεί τους αρχηγούς κυβερνήσεων να εντάξουν την κλιματική αλλαγή και την υγεία στην ατζέντα των εθνικών συμβουλίων ασφάλειας, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων Υπουργείων, περιλαμβανομένων των Υπουργείων Άμυνας, Ενέργειας και Οικονομικών.
Καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανακατευθύνουν σήμερα τις δημόσιες δαπάνες προς την ασφάλεια, ως απάντηση στις αυξανόμενες γεωπολιτικές πιέσεις, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί από μόνη της έναν πρωταρχικό κίνδυνο για την ασφάλεια, έναν κίνδυνο που ήδη διαταράσσει τις υποδομές, τα συστήματα υγείας, καθώς και την επισιτιστική και υδατική ασφάλεια σε ολόκληρη την περιοχή, ενώ το κόστος του θα αυξάνεται με κάθε χρόνο καθυστέρησης στη λήψη μέτρων.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση από την καύση ορυκτών καυσίμων προκαλεί τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στην περιοχή κάθε χρόνο. Τα ίδια ορυκτά καύσιμα που τροφοδοτούν την κρίση κλίματος και υγείας καθιστούν τα ενεργειακά συστήματα πιο ευάλωτα σε εφοδιαστικές διαταραχές και απότομες αυξήσεις τιμών, με το μεγαλύτερο βάρος να πέφτει στους πολίτες που έχουν τη μικρότερη οικονομική δυνατότητα να το αντέξουν.
Η Επιτροπή τονίζει ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ενεργειακή αποδοτικότητα δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική και υγειονομική αναγκαιότητα, αλλά και τον δρόμο προς μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια και μια δικαιότερη οικονομία.
Η Επιτροπή καλεί επίσης τον ΠΟΥ να ανακηρύξει επίσημα την κλιματική αλλαγή ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι κανόνες δεν έχουν προσαρμοστεί στην κλίμακα της κρίσης και η απουσία μιας επίσημης ανακήρυξης έκτακτης ανάγκης έχει επιτρέψει στις κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή ως ένα χρόνιο, «υποβόσκον» πρόβλημα, αντί ως μια οξεία και κλιμακούμενη απειλή που είναι ήδη ορατή.
Η Επιτροπή καταθέτει συγκεκριμένες εισηγήσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας απέναντι στην κλιματική αλλαγή και για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Προτείνει την υποχρεωτική εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας σε θέματα κλιματικής αλλαγής και υγείας, τη μεγαλύτερη έμφαση στην ψυχική υγεία στον σχεδιασμό πολιτικών για το κλίμα και την υγεία, καθώς και την ενσωμάτωση βασικών κλιματικών δεικτών στις εθνικές αξιολογήσεις απόδοσης των συστημάτων υγείας. Εισηγείται, ακόμη, την υιοθέτηση προτύπων προμηθειών φιλικών προς το κλίμα σε ολόκληρη την περιοχή, ώστε να αποσταλεί ένα σαφές μήνυμα προς τους προμηθευτές.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης ένα πλαίσιο λογοδοσίας που θα στηρίζει την παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων και τη «μάθηση μέσα από την πράξη», ενισχύοντας την ανταλλαγή γνώσεων σε τοπικό επίπεδο.
Η Επιτροπή καλεί επίσης τις κυβερνήσεις να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο μετρούν την ανάπτυξη. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν καταγράφει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων ως οικονομική παραγωγή, χωρίς να συνυπολογίζει το κόστος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης για την υγεία, το οικονομικό βάρος των κλιματικών καταστροφών ή την ευημερία των μελλοντικών γενεών.
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις και τη διεθνή κοινότητα να δημιουργήσουν συστήματα παρακολούθησης που να βασίζονται σε δείκτες με επίκεντρο την υγεία, την ισότητα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, ενώ ζητεί και από τον ΠΟΥ να ενισχύσει τον συντονισμό για το κλίμα και την υγεία σε ολόκληρο το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών.
Οι συστάσεις της Επιτροπής συνοδεύονται από έναν Πίνακα Δεικτών Προόδου, ο οποίος καθορίζει συγκεκριμένους δείκτες και μηχανισμούς λογοδοσίας για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους σε όλες τις χώρες.
