Η Αναπληρώτρια Υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας παραχώρησε αποκλειστική συνέντευξη στον ΑΝΤ1 και τη Διευθύντρια Ειδήσεων Έλλη Κοτζαμάνη, όπου μίλησε για την Πολωνική Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τη συνεργασία του Τρίο (Δανία-Πολωνία-Κύπρος) και τις προκλήσεις που αναμένουν την Κυπριακή Προεδρία.
Κυρία Υπουργέ, ευχαριστούμε γι' αυτή τη συνέντευξη. Θα ήθελα να σας ζητήσω ένα απολογισμό της Πολωνικής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (πρώτο εξάμηνο 2025) και για τη δουλειά που γίνεται από το Τρίο, δεδομένου ότι βρισκόμαστε στο τελευταίο μέρος αυτού του Τρίο, με την έναρξη της Κυπριακής Προεδρίας τον Ιανουάριο.
Πρώτα απ` όλα πολλές ευχαριστίες για την πρόσκληση. Είναι πραγματικά ευχάριστο που μπορώ να παραχωρήσω αυτή τη συνέντευξη. Η Πολωνία, η Δανία και η Κύπρος συνεργάζονται στενά ήδη για τρίτη φορά σε ένα Τρίο. Νομίζω πως πρόκειται για ένα συμβολικό Τρίο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αποδεικνύει πόσο ποικίλη είναι η Ένωσή μας. Με τη Δανία να κοιτάζει προς τον βορρά, την Πολωνία να κοιτάζει περισσότερο προς ανατολάς και την Κύπρο προφανώς να κοιτάζει περισσότερο στο νότο.
Νομίζω πως εμπερικλείουμε τη διαφορετικότητα των ευρωπαϊκών προοπτικών, αλλά ταυτόχρονα κοιτάζουμε κατάματα πολλά ζητήματα που αφορούν στην ευρωπαϊκή συνεργασία.
Δείτε ακόμα: Συνέντευξη της Αν. ΥΠΕΞ Πολωνίας στον ΑΝΤ1 – «Η Τουρκία πρέπει να αποφασίσει τι θέλει από την ΕΕ» (ΒΙΝΤΕΟ)
Η Πολωνία είχε επικεντρωθεί κυρίως στην ασφάλεια. Και πιστεύω πως μία από τις πιο σημαντικές επιτυχίες της Πολωνικής Προεδρίας ήταν η αύξηση των δαπανών για την ασφάλεια, συγκεκριμένα δαπανών για την Ευρωπαϊκή Ένωση για τα επόμενα χρόνια. Επιπλέον, αρχίσαμε κάποιες διαδικασίες, τις οποίες η Κυπριακή Προεδρία - η οποία αρχίζει την 1η Ιανουαρίου - θα αναλάβει. Πιθανότατα η πιο σημαντική είναι αυτή που αφορά στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο επταετής προϋπολογισμός της Ένωσης. Θα πρόκειται για μια απόφαση όχι μόνο επί των οικονομικών, αλλά θα πρόκειται για τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα επτά χρόνια. Και εδώ, η μεγαλύτερη ευθύνη βρίσκεται στους ώμους της Κύπρου, και είμαι απόλυτα πεπεισμένη ότι η Κύπρος θα κάνει μια εξαιρετική δουλειά για τη διαχείριση αυτού του χαρτοφυλακίου με πολύ καλό τρόπο.
Ακόμα ένα ζήτημα, το οποίο άρχισε η Πολωνική Προεδρία, ή προσπάθησε να αρχίσει και να του δώσει μια νέα ώθηση, ήταν η διαδικασία της διεύρυνσης. Έχουμε προωθήσει τη διαδικασία ώστε η πολιτική της διεύρυνσης να κοιτάζει τόσο προς τα δυτικά Βαλκάνια όσο και προς την ανατολική γειτονιά μας, κυρίως την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Ενώ πρόσθετη πρόοδος επιτεύχθηκε - και είμαστε γι` αυτό υπερήφανοι - στις δυνατότητες που υπάρχουν με την Αλβανία και το Μαυροβούνιο. Και ελπίζουμε ότι ακόμα περισσότερη πρόοδος θα μπορεί να επιτευχθεί στη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας, ιδιαίτερα με χώρες όπως η Ουκρανία.
Θα ήθελα να ρωτήσω ποια νομίζετε ότι ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισε η Πολωνική Προεδρία, και βασιζόμενη σε αυτό, ποιά θα ήταν η συμβουλή σας προς την Κυπριακή Προεδρία, ώστε να είναι ικανή να αντιμετωπίσει, με τη σειρά της, αυτές τις προκλήσεις;
Νομίζω πως είναι πάντα πολύ δύσκολο να διαδραματίζει (μια χώρα) τον ρόλο ενός έντιμου διαμεσολαβητή σε μία τόσο ποικιλόμορφη Ένωση. Η συμβουλή μου - αν και αυτό θα ήταν πολύ φανερό να λεχθεί - είναι να δράσει η Κυπριακή Προεδρία ως ένας έντιμος διαμεσολαβητής. Νομίζω πως κάθε ένας από εμάς αντιλαμβάνεται ότι αυτό είναι ζωτικής σημασίας: να οδηγήσεις στη συναίνεση και να καθορίσεις μια μέση οδό ανάμεσα στις διαφορετικές προοπτικές των κρατών-μελών.
Όταν μιλάτε για ειλικρίνεια εννοείτε σε σχέση με τους στόχους μιας χώρας και της Προεδρίας σε σύγκριση με το τί θα ήταν το σωστό για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Θα έλεγα καλύτερα το να βρεις τί είναι το σωστό... να βρεις την προτεραιότητα και να την καθορίσεις με τρόπο ώστε να είναι αποδεκτή από τον κάθε ένα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άρα κάποιος μπορεί κάποιες φορές να πρέπει να θέσει στο περιθώριο αυτό που είναι το εθνικό του συμφέρον, για χάρη αυτής της ευρωπαϊκής συναίνεσης. Είμαι βέβαιη πως αυτό είναι αντιληπτό από κάθε Προεδρία και κάνει μια πολύ καλή δουλειά προς αυτό τον στόχο.
Αυτό που είναι, θεωρώ, εξίσου σημαντικό είναι οι διαφορετικές προσεγγίσεις που φέρνουμε. Η Κύπρος θα φέρει τις δικές της ευαισθησίες και προοπτικές στο ευρωπαϊκό τραπέζι, και αυτός είναι, πιστεύω, ένας πολύ καλός τρόπος για να αντικρύζεις την Ευρωπαϊκή Ένωση από διαφορετικές γωνιές. Είναι οι έξι μήνες κατά τους οποίους το κάθε και οποιοδήποτε κράτος μέλος έχει την ευκαιρία να επηρεάσει τη δουλειά στις Βρυξέλλες.
Περιγράψατε ήδη πως η Πολωνία αντικρύζει την ανατολή, η Δανία τον βορρά και η Κύπρος τον νότο. Αυτό θα λέγατε ότι καθορίζει και τα ζητήματα από τα οποία μια Προεδρία επηρεάζεται, ίσως; Και αναφέρομαι σε εξωτερική - αν μπορώ να πω - επίδραση.
Θα έλεγα πως μια Προεδρία είναι πάντα ένας συνδυασμός από εσωτερικές επιθυμίες και επιδιώξεις... τί η ίδια η Προεδρία θέλει να φέρει στο τραπέζι ως τις δικές της ας πούμε σημαντικές προτεραιότητες... Όμως είναι όντως σχετικές και οι εξωτερικές επαφές.
Εργαζόμαστε σε ένα κόσμο που μεταβάλλεται. Βλέπουμε αλλαγές στην παγκόσμια πολιτική. Βλέπουμε, για παράδειγμα, τη νέα αμερικανική στρατηγική ασφάλειας, βλέπουμε μια ας πούμε... ναι, πιο ισχυρή Κίνα με μια ξεκάθαρα καθορισμένη ατζέντα... Η Ευρώπη είναι κάπως στη μέση. Και θα πρέπει να είμαστε σε θέση να καθορίσουμε το συμφέρον μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και πρέπει, ταυτόχρονα, να είμαστε λειτουργικοί.
Άρα πιστεύω πως αυτό με το οποίο είναι αντιμέτωπη αυτή τη στιγμή η Ένωση είναι κρίσιμες αποφάσεις για το πώς θα καταστήσουμε τις δικές μας προτεραιότητες λειτουργικές και εφικτές.
Ερχόμενοι σε αυτό που περιγράψατε προηγουμένως ως τη δική σας κύρια προτεραιότητα, το ζήτημα της ασφάλειας και το μέλλον. Ποιό θα λέγατε ότι είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης με επίκεντρο την μέριμνα, οικονομική, δημοκρατική, και φυσικά την ασφάλεια, ιδιαίτερα σε σχέση με όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία ή εδώ στη γειτονιά της Κύπρου;
Νομίζω πως πρώτα και κύρια θα πρέπει να δημιουργήσουμε ευαισθητοποίηση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ότι αυτό το διακηρυγμένο τέλος της ιστορίας μετά το 1989, στην πραγματικότητα δεν επήλθε, και ούτε αυτή η μη ασφαλής και ασταθής φάση φαίνεται να έχει τελειώσει. Αυτές οι τρεις δεκαετίες από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έμοιαζαν με μια περίοδο ειρηνικής συμβίωσης. Υπήρχαν κρίσεις όμως ήταν αρκετά μακριά και αυτό μας επέτρεπε να μην επικεντρωνόμαστε σε αυτές.
Στις μέρες μας αυτό αλλάζει. Νομίζω ότι ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας έχει αλλάξει πλήρως τη θεώρησή μας. Και δεν πρόκειται μόνο για τη σύγκρουση στα ανατολικά. Εδώ από την Κύπρο βλέπετε προς την πλευρά της Μέσης Ανατολής, και όλοι βλέπουμε τί συμβαίνει στη Γάζα. Υπάρχουν, επίσης, συγκρούσεις στην Αφρική, ας αναφερθούμε μόνο στο Σουδάν... Αντιμετωπίζουμε πολλαπλές κρίσεις σε ολόκληρο τον κόσμο και η Ευρώπη χρειάζεται να είναι καλύτερα προετοιμασμένη.
Επιπλέον, ζούμε στην ψηφιακή εποχή. Και αυτό αλλάζει πλήρως τη θεώρηση. Οι κοινωνίες μας θα πρέπει να είναι πιο ανθεκτικές και πιο ευκίνητες στην αντιμετώπιση, για παράδειγμα του ψευδούς αφηγήματος, της παραπληροφόρησης, και βασικά των ψευδών ειδήσεων στα μέσα ενημέρωσης. Κάποιες φορές μιλούμε για τον γραμματισμό για τα Μέσα και αυτό είναι, επίσης, ένα ζήτημα που θα πρέπει να τύχει διαχείρισης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν δεν θέλουμε να παραδοθούμε στα χέρια λαϊκιστών, θα πρέπει να είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι και χρειάζεται να ευαισθητοποιήσουμε τις κοινωνίες μας.
Και τί γίνεται με τον πολιτικό διάλογο εντός της Ευρώπης, σε σχέση κυρίως με άλλους μεγάλους παίκτες στον κόσμο, όπως για παράδειγμα οι Ηνωμένες Πολιτείες;
Αυτό είναι νομίζω επίσης ένα ζήτημα σημασίας. Θα πρέπει, πρώτα και κύρια, να κάνουμε τη δική μας εργασία. Είχε δίκαιο ο Αμερικανός Πρόεδρος όταν είπε πως η Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη. Ιδιαίτερα στα ζητήματα της ασφάλειας. Κάνουμε τη δουλειά μας, οι δαπάνες αυξάνονται σε ό,τι αφορά την άμυνα και ασφάλεια, και πιστεύω πως η Ευρώπη βρίσκεται στον σωστό δρόμο, όμως αυτό μετά βεβαιότητος δεν είναι αρκετό.
Θα πρέπει, ταυτόχρονα, να είμαστε πιο ξεκάθαροι στον καθορισμό των προτεραιοτήτων μας και να είμαστε σαφείς για την κατεύθυνση προς την οποία κινούμαστε. Τί πραγματικά ευχόμαστε.
Το εμπόριο μπορεί να είναι ένα σημαντικό θέμα. Αναζητούμε νέους εμπορικούς εταίρους. Οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου είναι μια ολοκαίνουργια ατζέντα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια, όταν η Πολωνία και η Κύπρος βρίσκονταν για πρώτη φορά στον δρόμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτά ήταν σε μια αόριστη ατζέντα. Τα συζητούσαμε αλλά δεν είχαν επείγουσα φύση. Τώρα μιλάμε για την ανάγκη να εξεύρουμε νέες αγορές και να καταστήσουμε τις οικονομίες μας πιο ανταγωνιστικές. Νομίζω ότι η ανταγωνιστικότητα και ο περιορισμός των ρυθμίσεων, δηλαδή η κατάργηση της γραφειοκρατίας, είναι ζητήματα επί των οποίων νομίζω ότι η Κυπριακή Προεδρία θα δώσει μεγάλη έμφαση.
Σας άκουσα να αναφέρετε ότι μεταξύ των προτεραιοτήτων της Προεδρίας σας ήταν η διεύρυνση. Δεν σας άκουσα, όμως, να μιλάτε για τις σχέσεις με την Τουρκία, που είναι επίσης υποψήφια για ένταξη, αν και με διαφορετικό καθεστώς από τις χώρες στις οποίες αναφερθήκατε προηγουμένως. Θα ήθελα να σας ρωτήσω ποιά είναι η άποψη της Πολωνίας για το μέλλον αυτών των σχέσεων, έχοντας υπόψη και την θέση της Κύπρου;
Πρώτα από όλα επιτρέψτε μου να θυμίσω ότι η Πολωνία και η Κύπρος εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση την ίδια ακριβώς χρονιά. Την ίδια ακριβώς στιγμή. Ήμασταν μέρη αυτού που αποκαλείται η μεγάλη έκρηξη της διεύρυνσης, το 2004. Νομίζω ότι αυτό έφερε τις χώρες μας ακόμα πιο κοντά και ήταν μια πολύ καλή εξέλιξη.
Πιστεύω πως η διαδικασία της διεύρυνσης, όταν την αντικρύζει κανείς και από την πολωνική θεώρηση, είναι ανέκαθεν μία από τις πιο επιτυχημένες ευρωπαϊκές πολιτικές. Διευρύνει τη σφαίρα της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας. Και είναι γι` αυτό που θεωρούμε ότι η διεύρυνση χρειάζεται μια νέα ώθηση. Υπάρχουν ακόμα χώρες, είτε στα Βαλκάνια είτε ανατολικά, όπως η Ουκρανία ή η Μολδαβία, που χτυπούν τις θύρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διεκδικώντας να γίνουν μέλη της ίδιας επιτυχημένης ιστορίας.
Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, νομίζω το κρίσιμο σημείο είναι τί πραγματικά θέλει η ίδια η Τουρκία. Κατά πόσο θέλει όντως να γίνει ένα ευρωπαϊκό κράτος-μέλος... και υπήρχαν εποχές που είχαμε την αίσθηση ότι η Τουρκία, η Άγκυρα ήταν σοβαρή σε σχέση με αυτή την πολιτική διεύρυνσης. Στις μέρες μας, πιστεύω πως εναπόκειται σε αυτούς να αποφασίσουν προς ποια κατεύθυνση κινείται η χώρα.
Και μία τελευταία ερώτηση για τις συνομιλίες σας με το Υπουργείο Εξωτερικών κατά την εδώ παραμονή σας. Καθώς και για το ποιες εσείς θεωρείτε ότι είναι οι προοπτικές, οι πτυχές, οι τρόποι βελτίωσης των διμερών σχέσεων μεταξύ της Πολωνίας και της Κύπρου;
Είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι είχαμε μια εποικοδομητική συζήτηση με τη Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Εξωτερικών. Είναι μια καλή φίλη και είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι συζητήσαμε για μια λίστα θεμάτων για το διμερές επίπεδο. Πιστεύω πως μπορούμε να βελτιώσουμε περαιτέρω τις εμπορικές ανταλλαγές μας. Υπάρχει περιθώριο για βελτίωση. Αν και είμαστε σε θέση να διαπιστώσω πως οι διμερείς μας σχέσεις εξελίσσονται πολύ καλά. Σε διάφορα ζητήματα. Μιλήσαμε, για παράδειγμα, για τα ζητήματα κυβερνοασφάλειας, και για τη συνεργασία μας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Νομίζω πως οργανώθηκε πρόσφατα η τρίτη κατά σειρά κοινή εκδήλωση στην Κύπρο, για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που συνεργάζονται στον τομέα αυτό. Είμαι περήφανη, επίσης, που βλέπω ότι οι τουρίστες από την Πολωνία αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες ομάδες τουριστών που έρχονται...
Για την ακρίβεια ήταν η μεγαλύτερη για φέτος...
Χαίρομαι που το ακούω αυτό. Μου είχε λεχθεί πέρυσι ότι ήταν η δεύτερη και αυξανόταν. Για την ακρίβεια μιλάμε για 300 χιλ. τουρίστες, ίσως ακόμα για 350 χιλ. ετησίως ήδη. Άρα είναι ένας μεγάλος αριθμός.
Νομίζω πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτή την ευκαιρία για να προσκαλέσω, με τη σειρά μου, τους Κύπριους συμπατριώτες σας να επισκεφθούν την Πολωνία, και να θαυμάσουν τα όμορφα τοπία μας, από τα βουνά ως τη θάλασσα. Η Πολωνία είναι μια ποικιλόμορφη χώρα. Ξέρω ότι είναι δημοφιλής προορισμός για αποδράσεις στην πόλη, αλλά έχουμε πολύ περισσότερα να προσφέρουμε.
Συμβαίνουν, επίσης, πολλά στο επίπεδο των ανταλλαγών μεταξύ ανθρώπων. Θα θέλαμε να δούμε περισσότερους Κύπριους να σπουδάζουν στην Πολωνία, πολλοί Πολωνοί μαθαίνουν Ελληνικά και ελπίζω πολύ περισσότεροι να το πράξουν, ενώ θα ήταν φανταστικό να δούμε και Κύπριους να μαθαίνουν Πολωνικά. Άρα υπάρχει ακόμα περιθώριο για βελτίωση, αν και θεωρώ πως αυτή είναι μια εξαιρετική και πολύ στενή συνεργασία. Αντικρύζουμε μέσα από τον ίδιο φακό πολλά ζητήματα της διεθνούς ατζέντας, αρχίζοντας από την ευρωπαϊκή συνεργασία μας.
Δείτε το βίντεο:
