Σαν σήμερα, στις 24 Οκτωβρίου 1945, τέθηκε σε ισχύ ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, σηματοδοτώντας τη δημιουργία του μεγαλύτερου διεθνούς οργανισμού που φιλοδοξούσε να προασπίσει τη συλλογική ασφάλεια και να αποτρέψει την επανάληψη μιας παγκόσμιας σύρραξης.
Η ιδέα για τη σύσταση ενός νέου μηχανισμού ειρήνης γεννήθηκε εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι μεγάλες δυνάμεις αντιλήφθηκαν ότι η Κοινωνία των Εθνών είχε αποτύχει να αποτρέψει τη νέα καταστροφή. Ήδη από το 1943, οι υπουργοί Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Μεγάλης Βρετανίας, της Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας συμφώνησαν πως μετά τη λήξη των εχθροπραξιών έπρεπε να ιδρυθεί ένας οργανισμός με πραγματική δύναμη επιβολής αποφάσεων.
Το σχέδιο πήρε σάρκα και οστά στη Διάσκεψη του Ντάμπαρτον Οουκς το 1944, ενώ ένα χρόνο αργότερα, πενήντα κράτη συναντήθηκαν στο Σαν Φρανσίσκο για να συντάξουν και να υπογράψουν τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν εννέα εβδομάδες, με κύριο σημείο τριβής τον ρόλο του Συμβουλίου Ασφαλείας και το δικαίωμα βέτο των μεγάλων δυνάμεων. Τελικά, στις 26 Ιουνίου 1945, το κείμενο υπεγράφη και λίγους μήνες αργότερα τέθηκε σε ισχύ.
Ο πρόλογος του Χάρτη περιέγραφε με εντυπωσιακή διαύγεια το όραμα του νέου θεσμού:
«Οι λαοί των Ηνωμένων Εθνών είναι αποφασισμένοι να σώσουν τις επερχόμενες γενεές από τη μάστιγα του πολέμου, να επιβεβαιώσουν την πίστη τους στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην ισότητα των εθνών, μεγάλων και μικρών».
Ο τότε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Χάρι Τρούμαν, τόνισε στην ομιλία του ότι η δύναμη των κρατών δεν πρέπει ποτέ ξανά να χρησιμοποιηθεί για πόλεμο, αλλά για τη διατήρηση της ειρήνης. Το μήνυμά του, μέσα στα ερείπια της Ευρώπης και της Ασίας, αντήχησε ως υπόσχεση ενός νέου ξεκινήματος.
Τους επόμενους μήνες, τα κράτη που είχαν υπογράψει τον Χάρτη τον επικύρωσαν διαδοχικά, και στις 24 Οκτωβρίου 1945 η δημιουργία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών έγινε πραγματικότητα. Από εκείνη την ημέρα, η 24η Οκτωβρίου καθιερώθηκε ως Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών, σύμβολο της διεθνούς συνεργασίας και της ελπίδας ότι οι συγκρούσεις μπορούν να προληφθούν μέσα από τον διάλογο και τη διπλωματία.
Παρά τις προκλήσεις, τους πολέμους και τις αντιφάσεις που ακολούθησαν, το όραμα του 1945 εξακολουθεί να εμπνέει. Ο ΟΗΕ, με τα επιτεύγματα και τις αδυναμίες του, παραμένει μέχρι σήμερα το πιο συλλογικό εγχείρημα ειρήνης που έχει επιχειρήσει ποτέ η ανθρωπότητα.
