Η επιθετική, διχαστική και συχνά απρόβλεπτη εξωτερική, και όχι μόνο, πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ έχει διαμορφώσει ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό, που μοιάζει να εξυπηρετεί περισσότερο τους αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών παρά τους συμμάχους τους.
Από τη στιγμή που ανέλαβε την προεδρία, η στάση του Τραμπ έναντι της Κίνας, και ενίοτε των παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ, έχει χαρακτηριστεί από κυρώσεις, εκβιασμούς, ρητορική υπεροψίας και μονομερείς αποφάσεις.
Οι δασμοί που επέβαλε στο παγκόσμιο εμπόριο, όπως αυτοί ενάντια σε Κίνας και Ινδίας, έχουν προκαλέσει τεράστιες αναταράξεις. Αν και το αφήγημα του Τραμπ στηρίζεται στην προστασία της αμερικανικής βιομηχανίας και στην επαναφορά του οικονομικού ελέγχου, η πραγματικότητα είναι πως η τακτική του φαίνεται να απομονώνει τις ΗΠΑ, αποξενώνει συμμάχους και επιταχύνει τη συμμαχία μεταξύ αυταρχικών καθεστώτων και παραδοσιακών εχθρών της Δύσης.
Η Ρωσία λέει ότι θα βοηθήσει την Κίνα να ξεπεράσει τις ΗΠΑ στην πυρηνική ενέργεια
Μια απόφαση την προηγούμενη Παρασκευή έκρινε πως πολλοί από τους δασμούς του βασίζονταν σε εσφαλμένη ερμηνεία του ομοσπονδιακού δικαίου. Ο Τραμπ υποσχέθηκε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο, όμως ακόμα και οι συντηρητικοί δικαστές, παρά τη συχνή στήριξή τους προς αυτόν, έχουν ήδη αποδείξει πως δεν ενστερνίζονται αυθαίρετες ερμηνείες της προεδρικής εξουσίας χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Κογκρέσου.
Ταυτόχρονα, η επιμονή του σε ένα αναθεωρημένο, μονομερές δόγμα εξωτερικής πολιτικής, ένα είδος νεο-αυτοκρατορικής στρατηγικής που αδιαφορεί για τα παραδοσιακά συμμαχικά σχήματα, οδήγησε σε απώλεια επιρροής των ΗΠΑ και σε στρατηγικά λάθη. Παραδοσιακοί εταίροι, όπως η Ινδία, έχουν απομακρυνθεί, ενώ κράτη όπως η Ρωσία και η Κίνα πλησίασαν πιο πολύ από ποτέ.
Η Κίνα επωφελείται από το αμερικανικό κενό
Σε αυτό το κλίμα αστάθειας, η Κίνα επιδεικνύει όλο και πιο καθαρά τις φιλοδοξίες της για ηγεμονία. Η εντυπωσιακή στρατιωτική παρέλαση στην Πλατεία Τιεν Αν Μεν, με αφορμή τα 80 χρόνια από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, δεν ήταν μόνο επίδειξη ισχύος. Ήταν και ένα μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο για μια νέα τάξη πραγμάτων που αναδύεται, με την Κίνα στο επίκεντρο.
Κατηγορίες Τραμπ εναντίον Κίνας για συνομωσίες με Πούτιν και Κιμ
Η παρέλαση, γεμάτη τεχνολογικά προηγμένο οπλισμό, συνδύασε το παρελθόν με το μέλλον. Η ιστορική αφήγηση του Πεκίνου επιχειρεί να επανατοποθετήσει την Κίνα ως κεντρικό παράγοντα στη νίκη κατά του φασισμού, διεκδικώντας έτσι ρόλο στην ιστορική μνήμη της παγκόσμιας τάξης. Αν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος εγκαινίασε τον «Αμερικανικό αιώνα», το Πεκίνο φιλοδοξεί να εγκαινιάσει έναν «Κινεζικό αιώνα».
Η παρέλαση συνοδεύτηκε από μια σειρά υψηλού επιπέδου διπλωματικών κινήσεων. Στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε τους Πούτιν και Μόντι, υποδηλώνοντας μια προσέγγιση Κίνας και Ινδίας, κάτι που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη δυσαρέσκεια των δύο χωρών από τις εμπορικές πολιτικές Τραμπ.
Η κοινή δήλωση του SCO δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών: ενίσχυση συνεργασίας στην ασφάλεια, την οικονομία και τη στρατηγική, με πρόσημο αντιδυτικό. Για πρώτη φορά, καταγράφηκε τόσο καθαρά η στήριξη ενός εναλλακτικού, μη φιλελεύθερου μοντέλου παγκόσμιας τάξης.
Οι συμβολισμοί και η σημασία της αυριανής επίδειξης στρατιωτικής ισχύος από την Κίνα
Ο Μόντι, παρά τις παραδοσιακές εντάσεις με την Κίνα, εμφανίστηκε στο πλευρό του Πούτιν, λίγες μόλις μέρες αφότου οι ΗΠΑ αύξησαν τους δασμούς σε 50% ως τιμωρία για την αγορά ρωσικού πετρελαίου. Η σημειολογία ήταν αρκετά ηχηρή. Την ώρα που η Ουάσινγκτον επιβάλλει ποινές, το Πεκίνο προσφέρει εναλλακτικές.
Το τρίγωνο του αυταρχισμού
Η αυξανόμενη συνεργασία μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και Βόρειας Κορέας συνθέτει ένα νέο, αυταρχικό μπλοκ, με κοινούς στόχους. Τη διατήρηση της εξουσίας μέσω καταστολής, την απόρριψη των δυτικών προτύπων δημοκρατίας και την αποδυνάμωση της αμερικανικής επιρροής.
Η Ινδία δεσμεύεται να βελτιώσει σχέσεις με Κίνα, λέει ο Ινδός Πρωθυπουργός στον Πρόεδρο Σι
Ωστόσο, αυτός ο άξονας στηρίζεται κυρίως σε ευκαιριακές συμμαχίες και όχι σε βαθιές ιδεολογικές ταυτίσεις. Η Ρωσία διατηρεί ιστορική καχυποψία έναντι της κινεζικής επέκτασης, ενώ η Βόρεια Κορέα αποτελεί συνεχές πονοκέφαλο για το Πεκίνο λόγω της απρόβλεπτης και αποσταθεροποιητικής της συμπεριφοράς. Επιπλέον, οι ηγεσίες Σι και Πούτιν είναι εξαιρετικά προσωποκεντρικές. Η αποχώρησή τους, λόγω ηλικίας ή άλλων γεγονότων, ενδέχεται να ανοίξει επικίνδυνα πολιτικά κενά.
Αν το 1945 ο κόσμος διαμορφώθηκε με βάση την τραγική μνήμη δύο παγκόσμιων πολέμων και μια ειλικρινή, έστω ατελή, επιθυμία για ειρήνη, το σήμερα χαρακτηρίζεται από κυνισμό, ευκαιριακές συμμαχίες και την απουσία οποιουδήποτε αλτρουισμού. Η παγκόσμια ισορροπία έχει αλλάξει. Η Δύση μοιάζει αδύναμη, διχασμένη και αιφνιδιασμένη λόγω των κινήσεων Τραμπ, ενώ ένα νέο, αυταρχικό μπλοκ εδραιώνει τη θέση του.
