Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν, ενώ μιλάμε ή σκεφτόμαστε κάτι, ξαφνικά ξεχνάμε τι θέλαμε να πούμε; Πρόκειται για ένα κοινό φαινόμενο, γνωστό ως mind blanking, που έχει απασχολήσει πρόσφατη επιστημονική μελέτη.
Το φαινόμενο αυτό, που συχνά περιγράφεται ως «κενό του νου», μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους — από μια στιγμιαία αίσθηση νωθρότητας έως την πλήρη απουσία συνειδητής σκέψης.
Σύμφωνα με νέα δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Trends in Cognitive Sciences, ομάδα ερευνητών συγκέντρωσε και ανέλυσε δεδομένα από δεκάδες μελέτες, εστιάζοντας στη λειτουργία του εγκεφάλου σε στιγμές όπου το άτομο αναφέρει ότι «δεν σκέφτεται τίποτα».
Κατά τη διάρκεια της εγρήγορσης, ο εγκέφαλος μεταβαίνει από σκέψη σε σκέψη. Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές όπου φαίνεται να επικρατεί πλήρης σιωπή στη ροή των σκέψεων. Αυτά τα "κενά" παραμένουν ακόμη αινιγματικά, επισημαίνουν οι επιστήμονες.
Διάβασε ακόμα: Έκανε ενέσεις στον εαυτό του με δηλητήριο φιδιού για 18 χρόνια
Διακριτό φαινόμενο, όχι περιπλάνηση του νου
Αν και παλαιότερα το mind blanking θεωρούνταν συγγενές με το φαινόμενο του mind wandering (περιπλάνηση του νου), όπου οι σκέψεις ρέουν χωρίς συγκεκριμένο στόχο, η νέα έρευνα δείχνει ότι πρόκειται για ένα ξεχωριστό και μελετητέο φαινόμενο.
Αναλύοντας 80 σχετικές μελέτες, οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας τη στιγμή που οι συμμετέχοντες ανέφεραν αίσθηση κενού ή απουσία σκέψεων. Συχνά, η κατάσταση αυτή συνοδευόταν από υπνηλία, αδράνεια ή αυξημένη πιθανότητα λαθών.
Νευρολογικό αποτύπωμα και συχνότητα εμφάνισης
Η έρευνα δείχνει ότι το mind blanking έχει χαρακτηριστικά νευρολογικά ίχνη και σχετίζεται με συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου. Εμφανίζεται περίπου στο 5%-20% του χρόνου εγρήγορσης, με σημαντικές ατομικές διαφορές, και συχνά συνδέεται με διακοπή της εσωτερικής ομιλίας, δυσκολίες συγκέντρωσης ή προβλήματα μνήμης.
Παρατηρείται πιο συχνά μετά από παρατεταμένη πνευματική προσπάθεια (π.χ. εξετάσεις), σωματική κόπωση ή στέρηση ύπνου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εύρημα ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ βιώνουν συχνότερα τέτοιες καταστάσεις.
Σχέση με την υγεία
Το mind blanking έχει επίσης εντοπιστεί στην κλινική περιγραφή της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής, ενώ σχετίζεται και με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως εγκεφαλικά επεισόδια, επιληψία και τραυματισμούς του εγκεφάλου.
Πριν την εκδήλωση ενός τέτοιου κενού, φαίνεται να προϋπάρχουν συγκεκριμένες νευρωνικές ενδείξεις. Κατά τη διάρκεια αυτών των στιγμών, παρατηρείται μείωση στον καρδιακό ρυθμό και στη διάμετρο της κόρης του ματιού, ενώ ο εγκέφαλος παρουσιάζει χαμηλότερη πολυπλοκότητα σημάτων – χαρακτηριστικό που απαντάται και σε καταστάσεις αναισθησίας.
Με πληροφορίες από vita.gr
