Μια γρήγορη περιήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μια διαδικτυακή αγορά ή ένας ακόμη γύρος σ’ ένα βιντεοπαιχνίδι μπορεί να υπόσχεται μερικές στιγμές χαλάρωσης. Ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους, αυτή η προσωρινή ανταμοιβή μπορεί σταδιακά να εξελιχθεί σε μια προβληματική συνήθεια, που επηρεάζει αρνητικά τις σχέσεις, την εργασία, τις σπουδές και τις καθημερινές υποχρεώσεις.
Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο PLOS One υποδηλώνει ότι τα άτομα που κάνουν προβληματική χρήση του διαδικτύου παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους, χειρότερη διάθεση και μεγαλύτερη τάση να παραμελούν άλλους τομείς της ζωής τους. Αναφέρουν, επίσης, μια πολύ ισχυρότερη παρόρμηση να επιστρέψουν στο διαδίκτυο.
Η μελέτη, υπό την καθοδήγηση της Silke M. Müller του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Έσσεν, επισημαίνει τον πειρασμό ως βασικό μηχανισμό που συνδέει τη συναισθηματική δυσφορία με την υπερβολική χρήση του διαδικτύου.
Όταν η χρήση του διαδικτύου διαταράσσει την καθημερινότητα
Ως προβληματική χρήση ορίζεται η υπερβολική ενασχόληση με διαδικτυακές δραστηριότητες, όπως τα βιντεοπαιχνίδια, τα τυχερά παιχνίδια, η πορνογραφία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι διαδικτυακές αγορές, σε βαθμό που προκαλούν δυσφορία ή επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινή λειτουργία. Ορισμένα άτομα περνούν τόσο χρόνο στο διαδίκτυο, που καταλήγουν να παραμελούν τον ύπνο, την εργασία, την εκπαίδευση, τις σχέσεις ή άλλες σημαντικές δραστηριότητες.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι οι άνθρωποι ενδέχεται να στρέφονται στον ψηφιακό κόσμο σε μια προσπάθεια να ξεφύγουν από το άγχος, την πλήξη ή την αρνητική διάθεση. Η προσωρινή ευχαρίστηση ή ανακούφιση που βιώνουν μπορεί, στη συνέχεια, να ενισχύσει αυτή τη συμπεριφορά, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να ελεγχθεί.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Στη μελέτη συμμετείχαν 900 ενήλικες στη Γερμανία που είχαν χρησιμοποιήσει διαδικτυακά παιχνίδια, πορνογραφικό υλικό, κοινωνικά δίκτυα ή πλατφόρμες αγορών τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.
Μετά από διαγνωστικές συνεντεύξεις, οι συμμετέχοντες ταξινομήθηκαν, ανάλογα με τα πρότυπα χρήσης του διαδικτύου, σε ομάδες παθολογικής, επικίνδυνης ή μη προβληματικής χρήσης.
Για 14 συνεχόμενες ημέρες, συμπλήρωναν μια αξιολόγηση κάθε βράδυ, όπου κατέγραφαν τα επίπεδα άγχους και τη διάθεσή τους, πόσο έντονα είχαν νιώσει την παρόρμηση να συνδεθούν στο διαδίκτυο, πόσο χρόνο είχαν αφιερώσει στη χρήση του διαδικτύου, καθώς και εάν είχαν παραμελήσει άλλες δραστηριότητες εξαιτίας αυτού.
Επίσης, τους ζητήθηκε να απαντήσουν αν η διαδικτυακή δραστηριότητα τούς είχε προσφέρει ευχαρίστηση ή συναισθηματική ανακούφιση.
Ο πειρασμός ως ο ισχυρότερος κινητήριος «μοχλός»
Τα ευρήματα έδειξαν ότι η πιο σοβαρή προβληματική χρήση του διαδικτύου συσχετιζόταν με χειρότερη διάθεση, μεγαλύτερο άγχος, μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στο διαδίκτυο και συχνότερη παραμέληση των καθημερινών υποχρεώσεων.
Ωστόσο, ο σημαντικότερος παράγοντας που προέβλεπε αν οι συμμετέχοντες θα συνδεθούν στο διαδίκτυο δεν ήταν απλώς το πόσο αγχωμένοι ή δυστυχισμένοι ένιωθαν. Ήταν ο άμεσος πειρασμός – η παρόρμηση να χρησιμοποιήσουν το διαδίκτυο σε μια συγκεκριμένη στιγμή.
Μόλις συνδέονταν, η ευχαρίστηση και η ανακούφιση που βίωναν οι χρήστες φαινόταν να ενισχύουν τη συμπεριφορά αυτή, αυξάνοντας την πιθανότητα να την επαναλάβουν. «Η μελέτη μας δείχνει ότι το αίσθημα του πειρασμού αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό που συνδέει τις συναισθηματικές καταστάσεις με την προβληματική χρήση του διαδικτύου στην καθημερινή ζωή», δήλωσε ο ερευνητής Andreas Oelker.
Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο;
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση των στρατηγικών για την πρόληψη και τη θεραπεία της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου.
Αντί να επικεντρώνονται αποκλειστικά στη μείωση του άγχους ή τη βελτίωση της διάθεσης, οι παρεμβάσεις ίσως πρέπει επίσης να διδάξουν στους ανθρώπους πώς να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τις στιγμές έντονου πειρασμού, προτού καταφύγουν αυτόματα σε μια συσκευή ή ανοίξουν μια διαδικτυακή εφαρμογή.
Η κατανόηση του γιατί τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο επιλέγουν να συνδεθούν στο διαδίκτυο σε συγκεκριμένες στιγμές μπορεί να είναι καθοριστική για να «σπάσει» ο κύκλος μεταξύ συναισθηματικής δυσφορίας, πειρασμού, προσωρινής ικανοποίησης και παραμέλησης των υποχρεώσεων της πραγματικής ζωής, καταλήγουν οι ερευνητές.
Πηγή: ygeiamou.gr
