Υπάρχουν εθνικές ομάδες που αποτυγχάνουν επειδή δεν έχουν αρκετή ποιότητα. Η σημερινή Πορτογαλία σίγουρα δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Η δική της αποτυχία είναι διαφορετική και ίσως πιο δύσκολη να εξηγηθεί: πρόκειται για μια ομάδα που είχε σχεδόν όλα όσα χρειάζονται για να γίνει παγκόσμια πρωταθλήτρια. Αλλά για άλλη μια φορά, δεν το πλησίασε καν.
Για πολλά χρόνια η Πορτογαλία θεωρείτο μια χώρα που έβγαζε σπουδαίους τεχνίτες, αλλά δεν διέθετε αρκετό βάθος για να ανταγωνιστεί τις παραδοσιακές υπερδυνάμεις. Αυτή η εικόνα άλλαξε δραματικά.
Υπήρχε ο Κριστιάνο Ρονάλντο, ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών, αλλά δίπλα του υπήρχαν παίκτες όπως ο Μπρούνο Φερνάντες, ο Μπερνάρντο Σίλβα, ο Ρούμπεν Ντίας, ο Ζοάο Κανσέλο, ο Ζοάο Φέλιξ και μια σειρά ποδοσφαιριστών με εμπειρία στα κορυφαία πρωταθλήματα. Για πολλούς αναλυτές, αυτή ήταν η πιο ταλαντούχα Πορτογαλία που είχε εμφανιστεί ποτέ.
Και όμως, το Παγκόσμιο Κύπελλο παρέμεινε το άλυτο πρόβλημα.
Η απογοήτευση θυμίζει έντονα αυτό που συνέβη στη λεγόμενη «Χρυσή Γενιά» της Πορτογαλίας στις αρχές της δεκαετίας του 2000 του Λουίς Φίγκο και του Ρούι Κόστα. Η Πορτογαλία είχε φτάσει κοντά. Στο Euro 2000 εντυπωσίασε, στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002 όμως κατέρρευσε. Ο αποκλεισμός από τη φάση των ομίλων θεωρήθηκε εθνική αποτυχία, όχι επειδή η ομάδα δεν είχε ταλέντο, αλλά επειδή δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στο βάρος των προσδοκιών.
Ο πορτογαλικός Τύπος χρησιμοποίησε τότε σκληρή γλώσσα, μιλώντας για αποτυχία σε αγωνιστικό, ψυχολογικό και οργανωτικό επίπεδο. Η μεγάλη ειρωνεία είναι ότι δύο δεκαετίες αργότερα η χώρα βρέθηκε ξανά στην ίδια θέση: μια γενιά γεμάτη αστέρια, αλλά χωρίς το πολυπόθητο τρόπαιο.
Το πρόβλημα της Πορτογαλίας δεν ήταν η ποιότητα, αλλά η ταυτότητα
Πώς γίνεται μια ομάδα με τόσο μεγάλο ατομικό ταλέντο να μην καταφέρνει να επιβληθεί στο μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό ραντεβού;
Οι εθνικές ομάδες που φτάνουν στην κατάκτηση της παγκόσμιας κορυφής συνήθως έχουν ένα ξεκάθαρο χαρακτηριστικό: η Ισπανία της περιόδου 2008-2012 είχε τον απόλυτο έλεγχο μέσω κατοχής. Η Γερμανία 2014 είχε ένταση, οργάνωση και εξαιρετική συλλογική λειτουργία. Η Αργεντινή του 2022 είχε ένα συγκεκριμένο σχέδιο γύρω από τον ηγέτη της.
Η Πορτογαλία αντίθετα συχνά έδειχνε πάντα να ψάχνει την ισορροπία της. Μπορούσε να παίξει εξαιρετικά, μπορούσε να κερδίσει μεγάλους αντιπάλους, αλλά δεν είχε πάντα μια σταθερή αγωνιστική φιλοσοφία που να επιβάλλεται ανεξάρτητα από τον αντίπαλο.
Η δύσκολη κληρονομιά του Κριστιάνο Ρονάλντο
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει όσα προσέφερε ο Ρονάλντο στην Πορτογαλία. Πριν από εκείνον, η εθνική ομάδα ήταν μια καλή ευρωπαϊκή ομάδα. Με εκείνον έγινε παγκόσμια δύναμη. Η κατάκτηση του Euro το 2016 ήταν η κορυφαία στιγμή αυτής της εποχής. Η Πορτογαλία απέδειξε ότι μπορούσε να κερδίσει μια μεγάλη διοργάνωση, ακόμα και χωρίς να παίζει πάντα το πιο θεαματικό ποδόσφαιρο.
Όμως ο Ρονάλντο δημιούργησε και ένα δύσκολο ποδοσφαιρικό δίλημμα. Όταν ένας παίκτης έχει τέτοιο ιστορικό μέγεθος, κάθε απόφαση γύρω από τον ρόλο του γίνεται σχεδόν εθνικό θέμα και δεν είναι μόνο μια αγωνιστική επιλογή. Η Πορτογαλία έπρεπε ταυτόχρονα να τιμήσει τον μεγαλύτερο παίκτη της ιστορίας της και να προετοιμάσει την επόμενη εποχή. Αυτή η μετάβαση δεν ήταν εύκολη.
Οι προπονητικές επιλογές και η πίεση της επιτυχίας
Ένα άλλο σημείο κριτικής αφορά τους προπονητές. Η Πορτογαλία είχε προπονητές ικανούς, αλλά πολλές φορές βρέθηκε ανάμεσα σε δύο φιλοσοφίες: στο πιο συντηρητικό μοντέλο που έφερε επιτυχίες όπως το Euro 2016 και στην ανάγκη για ένα πιο κυριαρχικό ποδόσφαιρο που θα ταίριαζε στο τεράστιο ταλέντο της.
Η ομάδα συχνά κατηγορήθηκε ότι δεν αξιοποιούσε πλήρως την ποιότητα των μέσων και των επιθετικών της. Υπήρχαν στιγμές που η Πορτογαλία έμοιαζε να παίζει κάτω από τις δυνατότητές της, ειδικά όταν η πίεση ενός νοκ άουτ αγώνα γινόταν τεράστια.
Και ίσως το μεγαλύτερο βάρος να ήταν τελικά ψυχολογικό καθώς η Πορτογαλία δεν ήταν πλέον το αουτσάιντερ, αλλά πήγαινε σε Παγκόσμιο Κύπελλο με στόχους πολύ υψηλούς. Επομένως, έπρεπε να διαχειριστεί διαφορετικά τα παιχνίδια, δεν ήταν αρκετή η ποιότηυα, αλλά έπρεπε να αντέξει την πίεση και τις προσδοκίες. Και εκεί απέτυχε.
«Η Πορτογαλία διαθέτει σήμερα μια μεγάλη γενιά ποδοσφαιριστών, με παίκτες πολύ έμπειρους και συνηθισμένους να αγωνίζονται στις καλύτερες ομάδες και στα μεγαλύτερα γήπεδα. Ο πιο έμπειρος από αυτούς παραμένει η μεγαλύτερη μορφή μας, ο Κριστιάνο Ρονάλντο, παρόλο που πολλοί αναλώνονται στη συζήτηση για το αν πρέπει ή όχι να συνεχίσει στην ομάδα όλων μας. Αυτή η γενιά συνδυάζει την εμπειρία με νέους παίκτες υψηλού ταλέντου, διψασμένους για νίκες και με τεράστια επιθυμία να καθιερωθούν στο διεθνές ποδοσφαιρικό στερέωμα.
Αυτή η ομάδα, πλούσια σε διαφορετικότητα, τεχνικά δυνατή —όπως είναι χαρακτηριστικό των Πορτογάλων καλλιτεχνών της μπάλας— και ολοένα πιο ώριμη τακτικά, είναι έτοιμη να αναλάβει την ευθύνη των αγώνων και να διεκδικήσει τη νίκη απέναντι σε οποιαδήποτε μεγάλη δύναμη» έγραφε λίγο καιρό πριν από το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο η πορτογαλική εφημερίδα Α Bola. Τόσο πολύ πίστευαν σε αυτή τη γενιά.
Μόνο που η σημερινή Πορτογαλία πιθανότατα θα μείνει στην ιστορία ως μία από τις πιο ταλαντούχες εθνικές ομάδες που δεν κατέκτησαν ποτέ το Παγκόσμιο Κύπελλο. Όπως η γενιά του Φίγκο, έτσι και η γενιά του Ρονάλντο θα συνοδεύεται από ένα «τι θα γινόταν αν».
Είχε τους παίκτες. Είχε την ποιότητα. Είχε τις ευκαιρίες. Αλλά δεν τα κατάφερε.
athletiko.gr
