Οι Κασσάνδρες που έσπευσαν να προεξοφλήσουν την παρακμή της αμερικανικής ισχύος μετά τη συμφωνία με το Ιράν, διαψεύστηκαν με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο. Στις 12 Ιουνίου η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, με μια αιφνιδιαστική εντολή προς την Anthropic, απέκλεισε τους ξένους χρήστες από τα πιο εξελιγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, το Fable και το Mythos.
Με την κίνηση αυτή ο Λευκός Οίκος απέδειξε ότι μπορεί να ελέγχει μονομερώς την πρόσβαση στην πιο κρίσιμη τεχνολογία του 21ου αιώνα.
Για την Ευρώπη, το μήνυμα είναι σαφές όσο και εφιαλτικό: αν δεν βρει άμεσα τρόπο να απεγκλωβιστεί, κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν ψηφιακό «υποτελή», του οποίου η άμυνα, η κυβερνοασφάλεια και η οικονομία θα εξαρτώνται πλήρως από τις διαθέσεις του Οβάλ Γραφείου.
Το πρόσχημα
Η αμερικανική διοίκηση αντέδρασε σε μία υποτιθέμενη παράκαμψη των δικλείδων ασφαλείας του μοντέλου Fable, το οποίο θεωρητικά επέτρεπε τη χρήση του για κυβερνοεπιθέσεις ή τη δημιουργία βιολογικών όπλων. Στην πραγματικότητα, αναφέρει ο Economist, ο Λευκός Οίκος ήθελε η Anthropic να απενεργοποιήσει πλήρως τα μοντέλα για όλους, και η στοχοποίηση των ξένων χρηστών ήταν απλώς το μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός.
Η εταιρεία συμμορφώθηκε, παρόλο που χαρακτήρισε τις ανησυχίες υπερβολικές. Αν και η νομική βάση της εντολής παραμένει μετέωρη και η απαγόρευση δύσκολα θα κρατήσει για πολύ, το μήνυμα εστάλη.
Αυτό που έχει σημασία είναι η απόδειξη ότι η παγκόσμια πρόσβαση στην κορυφαία AI μπορεί να κριθεί από μια απόφαση στο Οβάλ Γραφείο. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε δείξει τις προθέσεις της από τον Μάρτιο, όταν χαρακτήρισε την Anthropic «κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα». Τώρα, έδειξε ότι δεν διστάζει να ποδοπατήσει και τους ίδιους τους χρήστες.
Μια νέα μορφή γεωπολιτικής ομηρίας
Η Αμερική καλείται να αποφασίσει πώς θα διαχειριστεί αυτή τη νέα, τεράστια δύναμη, και ο υπόλοιπος κόσμος πρέπει να βρει τρόπο να αντιδράσει.
Την ώρα που οι σύμμαχοι προετοιμάζονται για μια απρόβλεπτη Αμερική στο εμπόριο και την άμυνα, έρχονται αντιμέτωποι με μια νέα μορφή ομηρίας από τη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ περιορίζουν την πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής:
- Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Σταμάτησαν να βοηθούν το πυρηνικό πρόγραμμα της Βρετανίας.
- Δεκαετία του 1970: Μπλόκαραν τις εξαγωγές στον τομέα της κρυπτογραφίας.
- Σήμερα: Αρνούνται να μοιραστούν τον καλύτερο στρατιωτικό εξοπλισμό τους ακόμα και με στενούς συμμάχους (κράτησαν το μαχητικό F-22 για τον εαυτό τους και έδωσαν το F-35 στους συμμάχους).
Το χάσμα της υπολογιστικής ισχύος
Η Ευρώπη είναι ήδη ευάλωτη στους εκβιασμούς του Τραμπ για το εμπόριο και το δολάριο. Η AI μπορεί να γίνει ο ισχυρότερος μοχλός πίεσης από όλους. Ναι, η εξάρτηση είναι αμφίδρομη, αφού η Αμερική χρειάζεται τα ολλανδικά μηχανήματα λιθογραφίας και τα τσιπ της Ταϊβάν, όμως η Αμερική διαθέτει 15 φορές μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ από την Ευρώπη και ασύλληπτα κεφάλαια.
Αν η SpaceX -η μετοχή της οποίας εκτοξεύθηκε μετά την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο στις 12 Ιουνίου 2026- υλοποιήσει το όραμά της για data centers στο διάστημα, το χάσμα θα γίνει αγεφύρωτο. Οι αναλύσεις για το μέλλον της AI (όπως το δοκίμιο «Europe 2031») προβλέπουν καθεστώς «υποτελούς» για την Ευρώπη, με την άμυνα και την οικονομία της να εξαρτώνται πλήρως από τα αμερικανικά μοντέλα.
Το αντίδοτο στους εκβιασμούς
Για να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση, οι χώρες πρέπει να χτίσουν υποδομές. Η έλλειψη υπολογιστικής ισχύος είναι τόσο μεγάλη που επιβάλλει την κατασκευή data centers παντού.
Κι όμως, η Ευρώπη αδρανεί. Στη Βρετανία, η ζήτηση για σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο υπερδιπλασιάστηκε, αλλά η OpenAI πάγωσε ένα μεγάλο project data center λόγω γραφειοκρατίας και ακριβής ενέργειας.
Η λύση για την Ευρώπη και την Ανατολική Ασία δεν είναι ο προστατευτισμός ούτε οι κρατικές επενδύσεις, αλλά η παροχή φθηνής ενέργειας, η απλοποίηση των αδειοδοτήσεων και η χαλάρωση των κανόνων για τους δημιουργούς μοντέλων. Ο στόχος πρέπει να είναι ένας: η Αμερική να μην είναι το μόνο μέρος όπου το οικοσύστημα της AI μπορεί να ευδοκιμήσει. Απέναντι στη συναλλακτική νοοτροπία του θείου Σαμ, η απάντηση δεν είναι τα παράπονα για τις συμμαχίες, αλλά η οικοδόμηση πραγματικής, δικής μας ισχύος.
Πηγή: Το Βήμα
