Στα 18 της στέφθηκε Μις Ελλάς και την ίδια χρονιά ήταν υποψήφια για Μις Κόσμος. Το 1984 εγκαινίασε τη σταδιοδρομία της και πολύ σύντομα εμφανίστηκε στην τηλεόραση και στο θέατρο, ενώ συμμετείχε στην ταινία Mediterraneo, βραβευμένη με το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας το 1991. Συναντώντας τη στο στούντιο όπου γυρίζεται η εκπομπή Casa de Mikel του ΑΝΤ1, μιλήσαμε για τη δημοσιότητα, τη μητρότητα, το πέρασμα του χρόνου και την κοινωνία που, όπως λέει, «δεν αφήνει τον άνθρωπο να ζήσει». Η Βάνα Μπάρμπα δηλώνει ευτυχισμένη γιατί, παρά τις απώλειες και τις πτώσεις, καταφέρνει να στέκεται ακόμη όρθια.
Τι θα θέλατε να ρωτήσει κάποιος τη Βάνα Μπάρμπα ως γυναίκα και όχι ως δημόσιο πρόσωπο σήμερα;
Αν είναι ευτυχισμένη από τη ζωή της.
Είστε ευτυχισμένη με τη ζωή σας;
Ναι, είμαι. Απόλυτα. Τίποτα δεν είναι απόλυτο, θα μου πεις. Αλλά, ναι, είμαι ευτυχισμένη. Γιατί έχω καταφέρει πράγματα για τα οποία νιώθω περήφανη για τον εαυτό μου. Έγινα μητέρα, πέρασα μεγάλες απώλειες, στάθηκα στα πόδια μου, έχω πέσει, ξανασηκώθηκα, ξαναέπεσα. Οπότε, αφού στην ηλικία που είμαι ξαναστέκομαι όρθια, αυτό είναι ευτυχία, ναι.
Με ρώτησαν κάποτε, όταν πήρε η ταινία σας Όσκαρ, αν είναι εφάμιλλο το συναίσθημα με αυτό της μητρότητας. Ε, όχι, η μητρότητα είναι πολύ πιο πάνω. Είναι η απόλυτη αγάπη
Πώς βιώσατε τα χρόνια που ήσασταν μακριά από τα φώτα και τις κάμερες;
Κοίτα, εγώ έχω να εμφανιστώ τα τελευταία δέκα χρόνια. Έκανα κάποιες συνεντεύξεις για να υπάρχω, για να έχω την επαφή με τον κόσμο. Όμως, σε δουλειά σοβαρή και αγαπημένη έχω να εμφανιστώ πάνω από δέκα χρόνια. Κι αυτό γιατί είχα τον ρόλο της μητέρας. Κι αυτός ήταν ο μεγαλύτερος ρόλος της ζωής μου. Ξέρεις, κάποτε με ρωτήσανε όταν πήρε η ταινία σας Όσκαρ αν είναι εφάμιλλο. Ε, όχι, η μητρότητα είναι πολύ πιο πάνω. Γιατί είναι η απόλυτη αγάπη.
Η Βάνα Μπάρμπα θα είναι φιλοξενούμενη στην ψυχαγωγική εκπομπή Casa de Mikel με τον Μιχάλη Σοφοκλέους, το Σάββατο 9 Μαΐου, στις 21:15, στον ΑΝΤ1
Πώς βιώνετε σήμερα τη σχέση σας με τη δημοσιότητα σε σύγκριση με τα πρώτα χρόνια της καριέρας σας;
Τα πρώτα χρόνια έλεγα γιατί δεν με αναγνωρίζουν. Γιατί δεν μου δίνουν σημασία. Τι λάθος έχω κάνει; Τα τελευταία χρόνια σκέφτομαι πού να κρυφτώ. Τελικά δίνεις όλη σου τη ζωή για να σε μάθει ο κόσμος και όταν σε μαθαίνει αρχίζεις να έχεις παράπονα. Είμαστε κακομαθημένοι. Έχουμε τα πρώτα χρόνια την αγωνία και την ανάγκη και όταν μας έχει μάθει ο κόσμος πια, κρυβόμαστε λίγο.
Είχα μονογονεϊκή οικογένεια. Ήμουν και μητέρα και πατέρας και μπορώ να πω ότι ήταν πολύ κακό αυτό για το παιδί. Τα παιδιά χρειάζονται δύο
Σας έλειψε η ιδιωτικότητα στη ζωή σας;
Μου έλειψε και μου λείπει ακόμα πολύ. Ξέρεις, οι άνθρωποι που είναι γνωστοί δεν ανήκουν στον εαυτό τους. Ανήκουν στο κοινό. Έτσι είναι. Μέχρι να φύγουν απ’ τη ζωή.
Είναι ενοχλητικό αυτό;
Πολύ ενοχλητικό είναι αλλά, για να είμαστε ειλικρινείς, είναι επιλογή μας. Πιστεύω ότι οι γυναίκες που κάνουν καριέρα και τις αποδέχεται ο κόσμος, τις θέλει -μία τις καταστρέφει, μία τις λατρεύει- δεν μπορούν να έχουν και οικογένεια. Κι αυτό είναι ενοχλητικό. Εγώ για παράδειγμα δεν το έκανα. Δεν είχα μία κανονική οικογένεια.
Τι εννοείτε;
Είχα μονογονεϊκή οικογένεια. Δεν είχα ένα αρσενικό πρότυπο στο σπίτι. Ήμουν και μητέρα και πατέρας, οπότε αυτό ήταν πολύ δύσκολο. Και μπορώ να πω ότι ήταν και πολύ κακό για το παιδί. Τα παιδιά χρειάζονται δύο.
Το πιστεύετε αυτό;
Ναι, θα σου έλεγα ψέματα; Αυτό νιώθω. Μπορεί ένα παιδί να μεγαλώνει μόνο με μία γυναίκα; Αν δεν έχει τον πατέρα και τη μητέρα μαζί, το αρσενικό και το θηλυκό, για να έχει μία συγκροτημένη εικόνα, είναι μισό. Προσωπικά το βρίσκω τραγικό λάθος.
Είχατε ποτέ να λογοδοτήσετε για αυτό;
Δεν είχα να λογοδοτήσω σε κανένα. Στον εαυτό μου μόνο. Δική μου ήταν η επιλογή και είναι λάθος. Αλλά όταν κάνουμε λάθη τα γνωρίζουμε; Τα αντιλαμβανόμαστε μετά. Δεν υπάρχει καμία γυναίκα που να μεγαλώνει το παιδί μόνη της και να είναι ευτυχισμένη. It takes two to tango. Τσάμπα μαγκιά είναι το one only. Η γυναίκα πρέπει να είναι γυναίκα και το αρσενικό αρσενικό. Είμαι εναντίον και της καριέρας πλέον. Όταν μία γυναίκα κάνει οικογένεια δεν μπορεί να κάνει και καριέρα και οικογένεια. Είναι λάθος. Τεράστιο λάθος. Θεωρώ ότι τουλάχιστον μέχρι τα 15 πρέπει να είσαι μαζί με το παιδί.
Πώς μπορεί να γίνει αυτό στην εποχή μας, κ. Μπάρμπα;
Το κράτος να πληρώνει. Να βάζει το χέρι στην τσέπη για τις μητέρες και να πληρώνει. Δεν μπορείς να εγκαταλείψεις το παιδί σου δύο ή τριών μηνών για να τρέξεις στη δουλειά. Κάνουμε ελλιπή παιδιά. Τα βλέπουμε, με τόσο θυμό, και λέμε γιατί βγάζουν μαχαίρια και πιστόλια. Ποιος φταίει; Εμείς και το σύστημα. Γιατί η γυναίκα πρέπει να δουλέψει. Μας αναγκάζουν να δουλεύουμε για να παίρνει λεφτά το κράτος και η εφορία. Όχι. Η μάνα πρέπει να είναι στο σπίτι, να ετοιμάζει το τραπέζι, να ετοιμάζει τα παιδιά, να υπάρχει αυτό το παλιό που υπήρχε. Γυναίκα, καριέρα και οικογένεια ίσον μηδέν.
Μπορούμε να επιστρέψουμε σ' αυτή τη συνθήκη;
Όλα ξαναγίνονται. Μακάρι να επιστρέψουμε. Αν δούμε ότι πήραμε τη ζωή μας λάθος, αλλάζουμε ζωή.
Αν μπορούσατε να αλλάξετε μία απόφαση του παρελθόντος, ποια θα ήταν; Τι θα λέγατε στη νεαρή Βάνα;
Θα της έλεγα να μην είναι τόσο σπάταλη όσο ήταν. Ζούσε μόνο για το παρόν η νεαρή Βάνα και έρχεται η μεγάλη, σήμερα, και της τραβάει το αυτί.
Όταν μιλάτε για σπατάλη εννοείτε οικονομική ή και συναισθηματική;
Μόνο οικονομική. Συναισθηματική σπατάλη δεν υπάρχει. Όταν υπάρχει συναίσθημα, και λάθη να γίνονται, είναι υπέροχο. Να φοβάστε τους ανθρώπους που δεν έχουν καν ενσυναίσθηση. Μην φοβάστε αυτούς που έχουν υπερβολική. Θα κάνουν λάθη για τον εαυτό τους. Αλλά οι μη δοτικοί, οι νάρκισσοι για παράδειγμα ή οι άνθρωποι που έχουν έγνοια μόνο το χρήμα, είναι άκρως επικίνδυνοι.
Συναισθηματική σπατάλη δεν υπάρχει. Να φοβάστε τους ανθρώπους που δεν έχουν καν ενσυναίσθηση. Μην φοβάστε αυτούς που έχουν υπερβολική
Τι θεωρείτε ότι έχει αλλάξει περισσότερο στον χώρο από τότε που ξεκινήσατε εσείς;
Ήταν πιο αγνή η εποχή η δική μας. Πιο γεμάτη. Είχε πιο πολλά οικονομικά κίνητρα και ήμασταν πιο παρέα. Ήταν παρεΐστικα τα πράγματα. Σήμερα βλέπω να ξαναγίνονται τα ίδια, μετά από καιρό. Νομίζω ότι είναι κύκλος. Βλέπω εδώ στην Κύπρο που τώρα κάνετε τα ωραιότερα σίριαλ, όπως κάναμε εμείς τη δεκαετία του ’80 και παρατηρώ μία επανάληψη. Μου ξαναθυμίζει τα 80s το σκηνικό. Και πρέπει να έχει δουλειά η τηλεόραση, να ξαναδουλέψει πολύς κόσμος στην τηλεόραση.
Στα χρόνια είδαμε πως είστε ένας άνθρωπος που λέει τη γνώμη του, χωρίς φόβο και ειλικρίνεια. Σας κόστισε αυτό επαγγελματικά;
Η ειλικρίνεια έχει κόστος. Όλα έχουν κόστος. Και το ψέμα έχει κόστος. Απλά όταν είσαι πολύ ειλικρινής, είσαι και μη συμπαθής ή λιγότερο συμπαθής. Αρκετός κόσμος μπορεί να μην με συμπαθεί γιατί υπήρξα υπερβολικά ειλικρινής. Ειλικρινής μέχρι αηδίας θα έλεγα. Ναι, έχει κόστος η ειλικρίνεια.
Ναι, έχω ένα όνειρο. Όνειρο που μου έχει γίνει σχεδόν εμμονή
Υπάρχει κάτι που ακόμη ονειρεύεστε να κάνετε επαγγελματικά;
Ναι, έχω ένα όνειρο. Όνειρο που μου έχει γίνει σχεδόν εμμονή. Να κάνω μία ταινία που είναι εμπνευσμένη από τον αρχαίο ελληνικό μύθο της Μήδειας, διασκευή σημερινή. Θέλουμε να το κάνουμε ταινία στο σινεμά. Και να αντιπροσωπεύσει τον ελλαδικό-κυπριακό χώρο.
Είναι κάτι δηλαδή που το ετοιμάζετε αυτή την περίοδο;
Ναι, Ελλάδα και Κύπρος μαζί, συμπαραγωγή. Έχετε μία πολύ καλή ομάδα εδώ και θέλουμε να φτιάξουμε κάτι που θα βγει προς τα έξω. Αυτό είναι όνειρο. Δηλαδή αν με ρωτάς, είναι το μόνο που θέλω να κάνω στη ζωή μου. Τα άλλα όλα τα έχω κάνει.
Πρέπει να συμβιβαστείς ότι γερνάς. Δεν μεγαλώνεις. Γερνάς. Να μην φοβόμαστε να το λέμε
Πώς αντιμετωπίζετε το πέρασμα του χρόνου και την πίεση γύρω από την εικόνα των γυναικών εκ μέρους της κοινωνίας;
Είναι δύσκολο. Πρέπει να συμβιβαστείς ότι γερνάς. Δεν μεγαλώνεις. Γερνάς. Να μην φοβόμαστε να το λέμε. Αλλά... είναι άγριο, δεν είναι εύκολο. Και ειδικά αν η εμφάνισή σου ήταν ο δρόμος σου. Δεν θα σου πω ότι είναι ωραίο και τι καλά. Είναι φορές που με πιάνει απελπισία. Γιατί όταν βλέπεις τα νιάτα σου, πώς ήσουν, λες «Θεέ μου, πώς κατάντησα έτσι». Εγώ τώρα είμαι εξήντα χρονών. Μπορεί ο χρόνος να με αφήνει λίγο ακόμα, να μην μου έχει δώσει κλωτσιές γερές, είναι καλός μαζί μου ο χρόνος, αλλά κάποια στιγμή, πού θα πάει, θα σε πάρει, θα σε δαγκώσει.
Νιώσατε ποτέ ότι χρωστάτε ή σας χρωστάει κάτι η ζωή;
Όχι. Η ζωή μου έχει δώσει πιο πολλά απ’ όσα ονειρεύτηκα. Γι’ αυτό είμαι και ευτυχής και ευγνώμων για τη ζωή.
Εσείς νιώθετε ότι χρωστάτε κάτι;
Χρωστάω στα σημερινά παιδιά. Χρωστάω να τα ενημερώσω στο να γίνουν ηθοποιοί, να τους πω πως πρέπει να κρατάνε υψηλά την ηθική τους, ότι δεν μπορείς να κάνεις καριέρα με ένα ωραίο κορμί και μία ομορφιά, πρέπει να έχεις προσωπικότητα και χαρακτήρα. Να λες όχι. Η καριέρα γίνεται απ’ τα όχι. Και οφείλω να το πω αυτό στα νέα παιδιά. Το πιο σημαντικό είναι να έχεις αξίες.
Είναι μια κοινωνία που δεν σου αφήνει χρόνο για πάρτη σου, μια κοινωνία που δεν μπορείς να ερωτευτείς, μια κοινωνία που δεν μπορείς να κάνεις παιδιά, που σε κάνει δούλο. Δεν είμαι περήφανη για αυτόν τον τρόπο ζωής
Τι σας θυμώνει περισσότερο στην κοινωνία σήμερα;
Πιστεύω ότι ο δυτικός τρόπος σκέψης, ο καπιταλιστικός τρόπος σκέψης, είναι τραγικός. Είμαστε, βασικά, όλοι δυστυχισμένοι. Είναι μια κοινωνία που δεν σου αφήνει χρόνο για πάρτη σου, μια κοινωνία που δεν μπορείς να ερωτευτείς, μια κοινωνία που δεν μπορείς να κάνεις παιδιά, που σε κάνει δούλο. Πρέπει να δουλεύεις από το πρωί μέχρι το βράδυ. Υπερκατανάλωση σε συνδυασμό με τα χρήματα που αμείβεται ο κόσμος που είναι πάρα πολύ λίγα για να έχει μία αξιοπρεπή ζωή. Δεν είμαι περήφανη για αυτόν τον τρόπο ζωής.
Γιατί να μην σε αφήνει να ερωτευτείς αυτή η εποχή;
Γιατί δεν έχεις χρόνο. Γιατί κι ο έρωτας θέλει χρόνο. Η οικογένεια θέλει χρόνο. Όλα θέλουν χρόνο. Όταν μία γυναίκα παίρνει 800 ευρώ στην τσέπη και πρέπει να δουλέψει από τις 9 το πρωί, θέλοντας δύο ώρες να πάει και δύο ώρες να φύγει από τη δουλειά της, και να σχολάσει στις 10 το βράδυ, πώς θα γίνει μητέρα, κατάκοπη, που πρέπει να πέσει ξερή; Πώς θα μπορεί να είναι καλά με έναν ερωτικό σύντροφο; Δηλαδή, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να επιβιώνει. Να υπάρχει. Με ενοχλεί πάρα πολύ αυτό και το θεωρώ όλο λάθος. Και να σου πω, τουλάχιστον εμείς ζήσαμε ωραία. Μακάρι τα νέα παιδιά να αλλάξουν την κοινωνία και τη ζωή. Να επαναστατήσουν και να τα αλλάξουν. Λιγότερη ύλη και περισσότερο πνεύμα. Να βγουν τσαμπουκάδες. Και περισσότερα χρήματα να διεκδικήσουν. Δεν ζει ο κόσμος έτσι. Είναι δουλεία. Δεν υπάρχει ανθρωπιά.
Εμείς ζήσαμε ωραία. Μακάρι τα νέα παιδιά να αλλάξουν την κοινωνία και τη ζωή. Να επαναστατήσουν και να τα αλλάξουν. Λιγότερη ύλη και περισσότερο πνεύμα. Να βγουν τσαμπουκάδες. Και περισσότερα χρήματα να διεκδικήσουν. Δεν ζει ο κόσμος έτσι
Ποια είναι η μεγαλύτερη αλήθεια που έχετε καταλάβει για τις ανθρώπινες σχέσεις;
Ότι ο άνθρωπος είναι το πιο δύσκολο πλάσμα απάνω στη γη. Αν βάλεις όλα τα έμβια όντα, το πιο δύσκολο και το πιο τερατώδες πλάσμα είναι ο άνθρωπος. Το πιο αυτοκαταστροφικό.
Δεν είναι λίγο απαισιόδοξο αυτό που λέτε;
Δεν με ενδιαφέρει. Έτσι είναι η ζωή. Δεν θέλω να πω κάτι απλά για να μελώσω το γλυκό. Αυτή είναι η άποψή μου. Ο άνθρωπος είναι ένα μεγάλο τέρας. Η φιλοτιμία και οι καλές του στιγμές είναι λίγες. Του βγάζει και η κοινωνία τα κακά του ένστικτα, όταν η κοινωνία είναι κακή όπως τα τελευταία χρόνια που ζούμε. Ο άνθρωπος έχει καταστρέψει τον πλανήτη. Έχει καταστρέψει τα πάντα. Έχεις δει άλλο πλάσμα που έχει κάνει το ίδιο; Το ζώο σκοτώνει για να ζήσει. Εμείς σκοτώνουμε όχι για να επιβιώσουμε αλλά γιατί φθονούμε. Δεν υπάρχει χειρότερος δόλος από αυτό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα αγαπάμε πάντα τον άνθρωπο, αλλά ας μην τον εξιδανικεύουμε. Αυτό έχω μάθει από όλη την εμπειρία της ζωής μου.
