Κύπρος, 1957. Σε μια εποχή που οι δρόμοι για τις γυναίκες ήταν στενοί και τα όνειρα ακόμη στενότερα μια 18χρονη τότε κοπέλα πήρε μια απόφαση που έμελλε να καθορίσει όχι μόνο τη δική της ζωή, αλλά και τις ζωές αμέτρητων άλλων γυναικών.
Η 18χρονη τότε Ανδρούλα Χατζηγεωργίου πήρε το πλοίο, με μια βαλίτσα στο χέρι, που μέσα δεν είχε μόνο ρούχα… αλλά φόβους, ελπίδες, και ένα όνειρο που γεννήθηκε δύο χρόνια νωρίτερα, τυχαία, μέσα σε μια αίθουσα τοκετού. Μέσα από την συμμετοχή της στον αγώνα της ΕΟΚΑ ως «αγγελιοφόρος των αγωνιστών» έτυχε να δει με τα μάτια της πώς ερχόταν στον κόσμο μια ζωή. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στον πόνο και το θαύμα της ζωής, κάτι άλλαξε μέσα της για πάντα. «Εγώ θα γίνω μαία», είπε τότε και έκανε τον πόθο της πράξη. Ήταν από τις πρώτες μαίες που γέννησε ο τόπος μας σε μια εποχή που για να πάει κανείς να σπουδάσει φάνταζε σχεδόν ουτοπικό.
69 χρόνια μετά, συνάντησα την κ. Ανδρούλα στο σπίτι της, μου άνοιξε την καρδιά της, μοιράστηκε μαζί μου τις εφηβικές της αναμνήσεις που κουβαλά στη ψυχή σαν κρυφό φυλακτό, μου μίλησε για ρόλο της στον αγώνα της ΕΟΚΑ και μου εκμυστηρεύτηκε πώς βρέθηκε τυχαία σε αίθουσες τοκετού.
«Καλώς την, έλα μέσα»… η κ. Ανδρούλα με περίμενε στην πόρτα με ένα ζεστό χαμόγελο, που κουβαλούσε μια ολόκληρη ζωή.
Η μυρωδιά από τη ζεστή φλαούνα που είχε ψήσει για να με καλωσορίσει με έκανε να αισθανθώ αμέσως άνετα. Καθίσαμε απέναντι και άρχισε με συγκίνηση να μου ανοίγει την καρδιά της… σαν να με γνώριζε χρόνια. Στα μάτια της είδα εκείνη τη λάμψη των ανθρώπων που έχουν ζήσει αληθινά. «Ήμουν που τις πρώτες μαίες εγώ κόρη μου, τότε δεν είχε σπουδασμένες μαίες». Όσο μου μιλούσε σκεφτόμουν ότι τα λόγια της δεν ήταν απλώς μνήμες, ήταν κομμάτια της ιστορίας του τόπου μας.
Πριν γίνει μαία, ήταν μια 16χρονη κοπέλα μέσα στη δίνη του αγώνα. Ένα ανήλικο τότε κορίτσι που έγινε «αγγελιοφόρος» των αγωνιστών της ΕΟΚΑ. Περνούσε από εκκλησίες και νοσοκομεία μεταφέροντας μηνύματα, με θάρρος και τόλμη αψηφώντας τους κινδύνους παρά το νεαρό της ηλικίας της. Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη διαδρομή, ήρθε αντιμέτωπη με το πιο δυνατό θαύμα, τη γέννηση. Όσο μου μιλούσε τα μάτια της βούρκωσαν από συγκίνηση.
Ο γιατρός με έβλεπε και μου έλεγε συνέχεια “μα θα κάθεσαι εδώ χωρίς να κάνεις κάτι; Θα έρθεις μέσα να δεις πώς γεννιούνται τα μωρά”
Ο ρόλος της στην ΕΟΚΑ
Η 16χρονη τότε Ανδρούλα, ήταν ενεργό μέλος στον αγώνα της ΕΟΚΑ. Έφευγε από το σπίτι κρυφά χωρίς να γνωρίζει η οικογένεια της την αποστολή της. Σε εκκλησίες και νοσοκομεία μετέφερε γράμματα για τους αγωνιστές. Μέσα από την αποστολή της στην οργάνωση, έτυχε να δει με τα μάτια της πώς έρχεται στον κόσμο ένα παιδί… τότε άλλαξαν όλα, και κάπως έτσι εκείνη βρήκε το δικό της σκοπό ζωής.
«Έλα να δεις πώς γεννιούνται τα μωρά»
«Μια μεγάλη κλινική την εποχή εκείνη, φιλοξενούσε στο υπόγειο δύο καταζητούμενους. Εγώ πήγαινα εκεί και έπαιρνα την αλληλογραφία αλλά κάποιες φορές πήγαινα και καθόμουν στο σαλόνι. Ο γιατρός με έβλεπε και μου έλεγε συνέχεια “μα θα κάθεσαι εδώ χωρίς να κάνεις κάτι; Θα έρθεις μέσα να δεις πώς γεννιούνται τα μωρά”. Στην αρχή του έλεγα “γιατρέ μα είμαι μικρή ακόμα”. Και κάπως έτσι, έμπαινα στην αίθουσα τοκετού και έβλεπα τις γέννες και άρχισε να μου αρέσει. Ήταν η αιτία να πάω να γίνω μαία που την εποχή εκείνη δεν πήγαιναν κοπέλες να σπουδάσουν μαιευτική». «Δεν φοβόσασταν;» τη ρώτησα και εκείνη μου απάντησε… «Ήταν η χαρά μου να βλέπω τη μάνα να αγκαλιάζει το νεογέννητο της έτσι όπως ήταν τυλιγμένο στην πάνα. Ένιωθα τη χαρά της μάνας, δεν φοβήθηκα στιγμή».
Ανταποκρινόμενη στο κάλεσμα ψυχής
Τότε που η Κύπρος ζούσε στη σκιά του αγώνα για ελευθερία και σε μια περίοδο που λίγες γυναίκες τολμούσαν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο, εκείνη επέλεξε να γίνει μαία όχι απλώς ως επάγγελμα, αλλά ως κάλεσμα ψυχής. Όταν έγινε 18 χρονών πήρε τη μεγάλη και θεληματική απόφαση, όπως αναφέρει να ταξιδέψει και να κάνει πραγματικότητα το όνειρο της. Αν και στην αρχή όπως αναφέρει ο πατέρας της ήταν αρνητικός, αφού ο ίδιος ήθελε η Ανδρούλα να πάει στη Ρωσία για να σπουδάσει παιδιατρική, στο τέλος επικράτησε η δική της επιθυμία να ταξιδέψει στην Ελλάδα για να κυνηγήσει το όνειρό της. «Ήταν ένα ρεύμα την εποχή εκείνη που όλοι πήγαιναν στην Ρωσία να σπουδάσουν. Εγώ όμως επέμενα να πάω στην Ελλάδα για σπουδές και έτσι έγινε».
Θυμάμαι όταν πήγα στη Σχολή, με υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό, ήμουν η μόνη κύπρια
«Ήμουν από τις πρώτες μαίες»
«Δεν έφυγα από την Κύπρο με δισταγμό. Το ήθελα. Έφυγα με αγάπη, ήξερα ότι ήθελα να το σπουδάσω, και η αγάπη μου για τη μαιευτική ξεκίνησε όταν είδα με τα μάτια μου πώς ερχόταν ένα παιδί στον κόσμο». Η κυρία Ανδρούλα τότε ήταν από τις πρώτες γυναίκες που πήγαν να σπουδάσουν μαιευτική, παρά τις δυσκολίες εκείνης της εποχής. «Ήμουν η πρώτη μπορώ να πω που πήγα στην Αθήνα στο μαιευτήριο «Έλενα» στη Σχολή Μαιών Βιργινίας Σκυλίτση, να σπουδάσω. Εκεί παρακολούθησα τέσσερα χρόνια μαιευτική, δίδασκε τότε ο καθηγητής Λούρος θυμάμαι».
Όπως μου εξομολογήθηκε η εμπειρία της από τις σπουδές της στην Ελλάδα ήταν μοναδική και αξέχαστη και δεν σημαδεύτηκε από κανένα απρόοπτο, παρά μόνο από όμορφες εικόνες και αναμνήσεις που κρατά στην καρδιά της μέχρι σήμερα. «Η φιλοξενία των σπουδών μου στην Αθήνα ήταν σαν να ήμουν σε ξενοδοχείο 5 αστέρων, τα δωμάτια και η κλινική ήταν καινούργια, είχαμε διατροφή και διαμονή δωρεάν. Προσφέραμε υπηρεσία στο Νοσοκομείο και έτσι δεν πληρώναμε δίδακτρα για τις σπουδές».
«Ήμουν η μόνη Κύπρια στη Σχολή»
«Θυμάμαι όταν πήγα στη Σχολή, με υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό, ήμουν η μόνη κύπρια. Έπρεπε όμως να έχω κηδεμόνα εκεί και επειδή δεν είχα κανένα στην Αθήνα, έστειλαν επιστολή οι γονείς μου στη Διευθύνουσα μας η οποία ανέλαβε εξ ολοκλήρου την κηδεμονία μου». Κατά τη διάρκεια των σπουδών της στην Αθήνα, έκαναν μετεκπαίδευση στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός για δύο μήνες και για ένα μήνα εκπαίδευση στον Ερυθρό Σταυρό.
Μου είχε δώσει η Βασίλισσα ένα κομμάτι από τη βασιλόπιτα, και βρήκα μέσα το φλουρί, το κρατώ μέχρι σήμερα
«Μου έδωσε κομμάτι της Βασιλόπιττας η Βασίλισσα»
Η κ. Ανδρούλα θυμάται, «έτυχε να είμασταν πρωτοχρονιά στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, που ήταν τότε υπό την εποπτεία της Βασίλισσας. Θυμάμαι συμμετείχαμε στην πρωτοχρονιάτικη γιορτή που έκαναν στο Νοσοκομείο και μου είχε δώσει η Βασίλισσα ένα κομμάτι από τη βασιλόπιτα, και βρήκα μέσα το φλουρί, το κρατώ μέχρι σήμερα».
Οι πρώτες στιγμές στην αίθουσα τοκετού ως φοιτήτρια
Οι πρώτες στιγμές στην αίθουσα τοκετού ως φοιτήτρια πια δεν ήταν πρωτόγνωρες όπως εξομολογείται «ήξερα τι θα συναντήσω λόγω της εμπειρίας μου στην κλινική στην Κύπρο, ήταν γνώριμη η κατάσταση».
«Τέλειωσα τη Σχολή με άριστα»
Και τα τέσσερα χρόνια των σπουδών της στην Αθήνα όπως εξομολογείται, έζησε όμορφες στιγμές που θα κουβαλά για πάντα. «Τέλειωσα τη μαιευτική και πήρα το πρώτο βραβείο μαζί με άλλες δύο Ελληνίδες. Πήραμε δραχμές που τότε αντιστοιχούσαν με 100 λίρες». «Το Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» ήταν άψογο και μέχρι τώρα έχει όνομα. Όταν έβλεπαν ότι ήσουν τελειωμένος από το Μαιευτήριο Έλενα σε προσλάμβαναν αμέσως».
Η επιστροφή στην Κύπρο – «Τότε δεν είχε μαίες σπουδασμένες»
Σπουδασμένη πια και με αποσκευές γεμάτες γνώσεις και εικόνες, ήταν έτοιμη να επιστρέψει στην πατρίδα της και να εργαστεί ως μαία. Όταν επέστρεψε πίσω στην Κύπρο, διορίστηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα στο Παλιό Νοσοκομείο Λευκωσίας. «Θυμάμαι το ιατρικό προσωπικό με δέχθηκε με χαρά, ειδικότερα γιατί ήμουν σπουδασμένη μαία στην Ελλάδα. Στο παλιό Νοσοκομείο τότε εργάζονταν δύο γυναικολόγοι και είμασταν δύο προϊστάμενες μαίες». «Τότε μαίες σπουδασμένες δεν είχε, ήταν όλες πρακτική αλλά είχαν γνώσεις, ήξεραν πώς θα ξεγεννήσουν. Οι πλείστες ήταν οι λεγόμενες «μαμμούες» στα χωριά και εργάζονταν στα Νοσοκομεία. Ήμουν από τις πρώτες σπουδασμένες μαίες εγώ».
«Είσαι η μαμμού η Χατζηγεωργίου;» - με έπιασε από το χέρι και με πήρε στον γιό της
Οι σχέσεις ζωής με τις γυναίκες που ξεγεννούσε
Ο ρόλος της μαίας ήταν πολύ σημαντικός για τις γυναίκες που επρόκειτο να φέρουν στον κόσμο το παιδί τους. Μέσα στην ανησυχία και το φόβο τους, στα μάτια της μαίας έβλεπαν την αγάπη και ένιωθαν ασφάλεια. «Είμασταν δίπλα τους, ο ρόλος μας ήταν και υποστηρικτικός. Η χαρά όλη είναι όταν ξεγεννάς το μωρό και το παραδίδεις στην αγκαλιά της μάνας του» Η κ. Ανδρούλα εξομολογείται ότι οι σχέσεις που κράτησε με τις γυναίκες που ξεγέννησε κρατούν μέχρι και σήμερα.
Μοιράστηκε μαζί μας δύο ιστορίες από γυναίκες που ξεγέννησε που δεν θα ξεχάσει ποτέ.
«Τούτον εσύ τον ξεγέννησες»
Η ίδια εξομολογήθηκε «πήγα τυχαία σε μια φρουταρία να ψωνίσω στην Ακρόπολη, όταν πρώτο άνοιξε. Όταν μπήκα μέσα με είδε η ιδιοκτήτρια η κυρία Αθηνά. Μου λέει «είσαι η μαμμού η Χατζηγεωργίου;» με έπιασε από το χέρι και με πήρε στον γιό της που ήταν στο ταμείο και μου λέει «τούτον εσύ τον ξεγέννησες» ήταν περίπου 18 χρονών το παιδί. Συγκινήθηκα, ένιωσα μεγάλη χαρά. Μέχρι και τώρα όταν πηγαίνω να ψωνίσω μου δείχνουν την εκτίμηση τους»
Της επέστρεψε το πιάτο…
«Μια άλλη περίπτωση που δεν θα ξεχάσω, ήταν όταν ξεγέννησα μια κοπέλα, και ενώ ο τοκετός εξελίχθηκε φυσιολογικά, το μωρό όταν γεννήθηκε, η κοιλιακή του χώρα ήταν διάφανης δεν είχε δέρμα. Τον κρατήσαμε θυμάμαι 3-4 μήνες στο Νοσοκομείο για περίθαλψη. Μας έστειλαν από την Αγγλία τότε μια ειδική μεμβράνη και σιγά σιγά έκλεισε το δέρμα και έτσι το μωρό πήγε σπίτι». «Κρατήσαμε επαφές με τη μητέρα, και ένα καλοκαίρι θυμάμαι στην διαδρομή προς την Αμμόχωστο με τα παιδιά μου, πέρασα από το σπίτι της στο χωριό Γαιδουρά για να την επισκεφθώ, η χαρά της ήταν απερίγραπτη. Τότε ήταν στην μόδα τα πιάτα στον τοίχο, πήγε στο σαλόνι της και μου έφερε τρία πιάτα για δώρο που την ξεγέννησα. Όταν έγιναν πρόσφυγες, περίπου το 1968, έμαθα που ήταν, έμενε στην Κοφίνου, την επισκέφθηκα, έβαλα μερικά ρούχα, σεντόνια, κουβέρτες και πήγα να την δω, και της πήρα και ένα από τα πιάτα που μου έδωσε δώρο. Συγκινήθηκε. Της είπα να το δώσει της κόρης της για να το έχει».
Η κ. Ανδρούλα έχει αμέτρητες ιστορίες και αναμνήσεις που τις χάρισε το επάγγελμα της, που θυμάται μέχρι σήμερα με συγκίνηση. Ιστορίες που θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στη ψυχή και την καρδιά της.
«Το επάγγελμα μου έδωσε γνώσεις αλλά και αμέτρητες στιγμές. Είχα την τύχη να εργαστώ στο Νοσοκομείο και να γνωρίσω αξιόλογους ανθρώπους, Η μεγαλύτερη ευλογία ήταν όταν έφυγα από τη δουλειά και όλοι με εκτιμούσαν και με σέβονταν. Εργάστηκα 7 χρόνια, αλλά το επάγγελμα μου δεν το ξέχασα ποτέ. Μέχρι σήμερα κρατάμε σχέσεις με τις συναδέλφισσες μου».
Η ιστορία της κ. Ανδρούλας δεν είναι μόνο μια προσωπική διαδρομή. Είναι η απόδειξη ότι ακόμα και μέσα στις πιο δύσκολες εποχές, κάποιοι άνθρωποι όχι μόνο βρίσκουν το φως αλλά γίνονται οι ίδιοι φως και για τους άλλους.
