Η έκθεση Objects in the mirror may be closer than they appear ολοκληρώνεται στις 2 Νοεμβρίου, με μια επιμελητική ξενάγηση και αποχαιρετιστήρια συνάντηση στο The Gym Bar, προσκαλώντας το κοινό να ανακαλύψει για τελευταία φορά τις κινούμενες εικόνες που κατοικούν στους δρόμους της παλιάς πόλης.
Τι συμβαίνει όταν μια κινούμενη εικόνα εμφανίζεται απρόσμενα πίσω από μια βιτρίνα, μέσα στους καθημερινούς ρυθμούς της πόλης; Μπορεί να μας κάνει να σταματήσουμε, να παρατηρήσουμε διαφορετικά έναν γνώριμο χώρο ή να ανακαλέσουμε κάτι που έχει ήδη περάσει;
Αυτά τα ερωτήματα διατρέχουν την έκθεση Objects in the mirror may be closer than they appear, την πρώτη παρουσία του PSI Foundation στη Λευκωσία, σε επιμέλεια της Ευαγορίας Δαπόλα. Αναπτυγμένη σε εννέα σημεία της εντός των τειχών πόλης, η έκθεση δημιουργεί ένα διάσπαρτο δίκτυο έργων βιντεοτέχνης, όπου η φαντασιακή διαδρομή της κινούμενης εικόνας συναντά την πραγματική περιήγηση του θεατή.
Με αφορμή την ολοκλήρωσή της έκθεσης, το PSI Foundation προσκαλεί το κοινό την Κυριακή 1 Νοεμβρίου σε μια τελευταία επιμελητική ξενάγηση, στις 17:30, με αφετηρία τον Πολυχώρο MERES, στην οδό Πενταδακτύλου 33. Η βραδιά θα συνεχιστεί στις 19:00 στο The Gym Bar, στην οδό Ονασαγόρου 89, με μια αποχαιρετιστήρια συνάντηση, ποτά και ελαφρά εδέσματα.
Εννέα χώροι, διαφορετικές διαδρομές
Χωρίς προκαθορισμένη σειρά θέασης, η έκθεση προσφέρει πολλαπλές αφετηρίες για μια περιήγηση στην παλιά Λευκωσία. Κάθε χώρος φιλοξενεί έργα που συνομιλούν με τη μνήμη, τον χρόνο και την πράξη της παρατήρησης, αποκτώντας νέες αναγνώσεις μέσα από τη συνάντησή τους με την πόλη.
Στον Πολυχώρο MERES, στην οδό Πενταδακτύλου 33, παρουσιάζονται τέσσερα έργα που προσεγγίζουν διαφορετικές όψεις της μνήμης, της εξουσίας και της ανθρώπινης εμπειρίας.
Στο ZEI (2022), ο Κωνσταντίνος Ταλιώτης παρακολουθεί τη μεταφορά του μνημειακού αγάλματος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ από τη Λευκωσία στα βουνά. Η άλλοτε ακίνητη μορφή ανυψώνεται από το βάθρο της και μεταφέρεται αργά, αποκτώντας μια απροσδόκητη ευαλωτότητα. Η εικόνα θέτει ερωτήματα για τη δημόσια μνήμη, τη μονιμότητα των συμβόλων και τη σχέση τους με τον τόπο.
Στο Lacerate (2020), η Janis Rafa μάς εισάγει σε ένα πολυτελές σπίτι που αρχικά θυμίζει μπαρόκ νεκρή φύση. Καθώς η κάμερα κινείται αργά στον χώρο, η επιφανειακή ομορφιά αποκαλύπτει μια πραγματικότητα βίας και παρακμής. Ο Αριστοτέλης Νικόλας Μοχλούλης, στο Director’s commentary (Stromboli) (2024), επανεξετάζει την εμβληματική ταινία του Roberto Rossellini, προσθέτοντας έναν δικό του, ευφάνταστο σχολιασμό που αμφισβητεί την εξουσία της αφηγηματικής φωνής πάνω στην εικόνα. Στο He loves a bodiless dream (2022), ο Αλέξανδρος Πισσούριος στρέφεται σε ένα καλοκαιρινό τοπίο, όπου το φως, το σώμα και το νερό συνθέτουν μια αισθητηριακή καταγραφή της επιθυμίας, της εγγύτητας και της μνήμης.
Lacerate της Janis Rafa, Πολυχώρος ΜΕΡΕΣ. Φωτογράφος Σκεύη Λαού ©PSI Foundation
Director’s commentary (Stromboli) του Αριστοτέλης Νικόλα Μοχλούλη, Πολυχώρος ΜΕΡΕΣ. Φωτογράφος Σκεύη Λαού ©PSI Foundation
Λίγα βήματα πιο πέρα, στο Mobhaus design store, στην οδό Θησέως 2, η καθημερινότητα της Κύπρου επανέρχεται μέσα από το οπτικό αρχείο του Κωνσταντίνου Ταλιώτη. Τα τρία έργα People of Cyprus, Plants of Cyprus και Interiors of Cyprus (2022) προκύπτουν από ώρες υλικού VHS, συγκεντρώνοντας εικόνες ανθρώπων, φυτών και εσωτερικών χώρων από μια περίοδο περίπου δύο δεκαετιών.
People of Cyprus, Interiors of Cyprus και Plants of Cyprus του Κωνσταντίνου Ταλιώτη, Mobhaus. Μίρκα Κουτσούρη © PSI Foundation
Πρόκειται για στιγμιότυπα που δεν δημιουργήθηκαν με σκοπό να καταγράψουν συστηματικά την κυπριακή ζωή, αλλά που σήμερα αποκτούν την αξία ενός άτυπου αρχείου. Πρόσωπα, γλάστρες, δωμάτια και αντικείμενα συγκροτούν τρεις διαφορετικές απογραφές του ίδιου κόσμου, διασώζοντας λεπτομέρειες μιας εποχής που επιβιώνει μέσα από τις εικόνες της.
Στο NOL Design Studio, στην Πενταδακτύλου 15–17, η Δανάη Ηώ παρουσιάζει το Recording Angel (2025). Μέσα από τον πλαϊνό καθρέφτη ενός αυτοκινήτου, η κάμερα καταγράφει μια διαδρομή στη Θήβα και τη γύρω ύπαιθρο. Το τοπίο εμφανίζεται ταυτόχρονα ως κάτι που αφήνουμε πίσω και ως κάτι που εκτείνεται μπροστά μας. Ελαιώνες, βουνά και ιστορικές αφηγήσεις συνυπάρχουν σε μια εικόνα που εξετάζει πώς η μνήμη και η ίδια η πράξη της παρατήρησης διαμορφώνουν την εμπειρία ενός τόπου.
Η διαδρομή συνεχίζεται στο NiMAC, το Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Πιερίδη, στην Παλιά Ηλεκτρική. Εδώ, η Janis Rafa παρουσιάζει το A Sign of Prosperity to the Dreamer (2014). Νεκρά πουλιά, θύματα παράνομου κυνηγιού, ανυψώνονται αργά προς τον ουρανό μέσω υπόγειων εκρήξεων. Η κίνησή τους μοιάζει να αψηφά τη βαρύτητα και τη λογική, δημιουργώντας μια παράδοξη χορογραφία πτήσης και πτώσης. Μέσα από αυτή τη σχεδόν υπνωτιστική εικόνα, το έργο επαναφέρει την προσοχή στη βία που συχνά παραμένει αθέατη μέσα σε φαινομενικά ήσυχα τοπία.
Στην οδό Αισχύλου, η έκθεση συναντά διαφορετικές όψεις της πόλης και της συλλογικής μνήμης.
Στο Kartzin x Visual Voices, στην Αισχύλου 83, ο Nadim Choufi παρουσιάζει το I'm not sure it's the same sun anymore (2022). Η κάμερα παραμένει στραμμένη σε ένα γυάλινο κτήριο της Βηρυτού, όπου η αντανάκλαση δημιουργεί την εντύπωση δύο ήλιων. Η εικόνα προκύπτει μήνες μετά την καταστροφική έκρηξη στο λιμάνι της πόλης. Χωρίς να αναπαριστά το ίδιο το γεγονός, το έργο αποτυπώνει τη μεταβολή της αντίληψης ενός γνώριμου τόπου μετά από μια τραυματική εμπειρία. Τίποτα δεν έχει αλλάξει στον ήλιο, κι όμως ο κόσμος γύρω του δεν είναι πια ο ίδιος.
Στο Cloudyworks, στην Αισχύλου 41Α, το Tennis Film (2026) της Κάκιας Κατσελλή καταγράφει τέσσερις άνδρες να παίζουν τένις δίπλα στα ιστορικά τείχη της Λευκωσίας. Η μπάλα κινείται από τη μία πλευρά στην άλλη, δημιουργώντας έναν ρυθμό που διατηρείται όσο οι παίκτες συνεχίζουν την ανταλλαγή. Η απλή αυτή σκηνή μετατρέπεται σε μια παρατήρηση της κίνησης, του συγχρονισμού και της προσοχής, με φόντο τα τείχη μιας πόλης που εξακολουθεί να μεταμορφώνεται.
Στον χώρο της Αισχύλου 33–35 παρουσιάζονται τρία έργα που εξερευνούν τη διάρκεια, την αντανάκλαση και τα ίχνη του χρόνου.
Στο Deniz: bir, iki, üç (2013) της Μαρίας Αναστασίου, μια σύντομη ασπρόμαυρη ακολουθία σε φιλμ 16mm καταγράφει μια γυναίκα που κινεί επαναλαμβανόμενα μια βεντάλια, ενώ ο χρόνος της κινηματογράφησης μετριέται. Η πράξη της καταγραφής γίνεται μέρος του ίδιου του έργου. Στο Bird (2022) του Στέλιου Καλλινίκου, ένα μικρό πουλί συναντά την αντανάκλασή του στον πλαϊνό καθρέφτη ενός αυτοκινήτου. Η επαναλαμβανόμενη κίνησή του μετατρέπει μια φευγαλέα συνάντηση σε μια διαρκή διερεύνηση της εικόνας και της αντίληψης.
Η Δανάη Ηώ, στο Seven Types of Dust (2024), επιστρέφει στη Θήβα, αυτή τη φορά εστιάζοντας στο ίδιο το έδαφος. Αρχαία ερείπια, αγροτικά τοπία, αρχαιολογικές έρευνες και σύγχρονες υποδομές αποκαλύπτουν διαφορετικά στρώματα ιστορίας που καταλαμβάνουν τον ίδιο χώρο. Η σκόνη γίνεται φορέας μνήμης, ύλη που μετακινείται διαρκώς και συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Seven Types of Dust της Δανάης Ηώ, Αισχύλου 33. Φωτογράφος Σκεύη Λαού © PSI Foundation
Στη Σαπφούς 6, η Κάκια Κατσελλή παρουσιάζει το Water Source (Held Flow) (2026). Μια γυναίκα απλώνει τα χέρια της προς το νερό που ρέει από μια παλιά βιομηχανική αντλία. Η χειρονομία διαρκεί ελάχιστα, αλλά επαναλαμβάνεται αδιάκοπα μέσα από τη λούπα του βίντεο. Μια στιγμιαία επαφή αποκτά έτσι παρατεταμένη διάρκεια, αναδεικνύοντας τη σχέση ανάμεσα στην κίνηση, τη μνήμη και σε όσα δεν μπορούμε να συγκρατήσουμε.
Water Source (Held Flow) της Κάκιας Κατσελλή, Σαπφούς 6. Φωτογράφος Σκεύη Λαού © PSI Foundation
Τέλος, στο The Gym Bar, στην Ονασαγόρου 89, ο Αλέξανδρος Πισσούριος παρουσιάζει το Like a wheel within a wheel (2025). Το έργο επικεντρώνεται στο σιντριβάνι του Δημοτικού Κήπου της Λευκωσίας, το οποίο κινηματογραφείται δύο φορές πάνω στο ίδιο φιλμ. Η διπλή έκθεση δημιουργεί μια εικόνα όπου διαφορετικές χρονικές στιγμές συνυπάρχουν. Το νερό και το φως επανέρχονται, ενώ η ίδια η πράξη της θέασης γίνεται μια διαδικασία επιστροφής και συσσώρευσης της μνήμης.
Like a wheel within a wheel του Αλέξανδρου Πισσούριου, The Gym Bar. Μίρκα Κουτσούρη © PSI Foundation
Μια διαφορετική πράξη παρατήρησης
Αυτό που συνδέει τις εννέα τοποθεσίες δεν είναι μια ενιαία αφήγηση, αλλά μια διαφορετική προσέγγιση της προσοχής. Από τα αρχειακά πλάνα της κυπριακής καθημερινότητας μέχρι τα τοπία της Θήβας, τις αντανακλάσεις της Βηρυτού και τις μικρές χειρονομίες που επαναλαμβάνονται, τα έργα αναδεικνύουν όσα μπορεί να αποκαλύψει η κινούμενη εικόνα όταν της αφιερώσουμε χρόνο.
Άλλωστε, το ερώτημα που διατρέχει την έκθεση δεν είναι μόνο τι βλέπουμε, αλλά και τι χρειάζεται για να σταματήσουμε και να κοιτάξουμε. Ανάμεσα στις βιτρίνες, τους δρόμους και τους καθημερινούς ρυθμούς της Λευκωσίας, μια κινούμενη εικόνα μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη διαδρομή σε μια στιγμή παρατήρησης.
Και κάπως έτσι, από περαστικοί γινόμαστε θεατές.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Objects in the mirror may be closer than they appear
Επιμέλεια: Ευαγόρια Δαπόλα
Διάρκεια: Έως 1 Νοεμβρίου 2026
Ωράριο: Τετάρτη–Κυριακή, 17:30–22:30
Τοποθεσία: Εντός των τειχών Λευκωσία
Η είσοδος είναι ελεύθερη. Ο αναλυτικός χάρτης των εννέα χώρων προβολών και περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του PSI Foundation.
