Μπορεί να τη συναντήσεις σε μια βιτρίνα. Στο παράθυρο ενός ατελιέ. Πάνω σε έναν τοίχο ή εκεί όπου, μέχρι χθες, περνούσες χωρίς ιδιαίτερο λόγο να σταματήσεις. Για λίγες εβδομάδες, μια βόλτα στην εντός των τειχών Λευκωσία, αποκτά έναν ακόμη λόγο για να γίνεται λίγο πιο αργά. Κινούμενες εικόνες εμφανίζονται σε σημεία της πόλης που δεν έχουν σχεδιαστεί ως εκθεσιακοί χώροι και η video art μπαίνει ανάμεσα στα κτίρια, τις βιτρίνες, τα καφέ, τους ανθρώπους και την καθημερινή κίνηση.
Κάπως έτσι επιλέγει το PSI Foundation να κάνει την πρώτη του παρουσίαση στη Λευκωσία. Όχι μεταφέροντας απλώς μια έκθεση από τη Λεμεσό στην πρωτεύουσα, αλλά δοκιμάζοντας έναν διαφορετικό τρόπο συνάντησης της τέχνης με το κοινό. Το νέο project, «Objects in the mirror may be closer than they appear», σε επιμέλεια της Ευαγόριας Δαπόλα, εγκαταλείπει την ασφάλεια μιας κλειστής αίθουσας και επιλέγει να απλωθεί σε διαφορετικά σημεία της παλιάς πόλης.
Η έκθεση δεν περιμένει απαραίτητα τον επισκέπτη να περάσει την πόρτα της, αλλά τον συναντά εκείνη, σε σημεία απρόσμενα και κάπως απροσδόκητα. Η ίδια η πόλη γίνεται έτσι μέρος της έκθεσης, καθώς τα έργα εντάσσονται στον καθημερινό της ρυθμό και εμφανίζονται σε χώρους που μέχρι τώρα είχαν μια εντελώς διαφορετική χρήση.
Υπάρχει κάτι ενδιαφέρον στην ιδέα ότι ένα έργο τέχνης μπορεί να εμφανιστεί εκεί όπου δεν το περιμένεις. Σε ένα μουσείο ή μια γκαλερί, ξέρεις ήδη γιατί βρίσκεσαι εκεί. Έχεις αποφασίσει να κοιτάξεις. Έχεις διαθέσει χρόνο. Στον δρόμο, όμως, η συνάντηση με την τέχνη μπορεί να είναι εντελώς απρογραμμάτιστη. Μπορεί να βιάζεσαι, να πηγαίνεις για καφέ, να επιστρέφεις από τη δουλειά ή απλώς να περνάς. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, μια εικόνα μπορεί να σε κάνει να σταματήσεις.
Αυτό ακριβώς το τυχαίο της συνάντησης φαίνεται να βρίσκεται στην καρδιά του project. Ατελιέ καλλιτεχνών, αρχιτεκτονικά γραφεία και πρώην εργαστήρια, αλλά και βιτρίνες, παράθυρα, τοίχοι και καφέ αποκτούν προσωρινά μια δεύτερη ζωή. Η τέχνη που παρουσιάζεται στο project, «Objects in the mirror may be closer than they appear» δεν απομονώνεται από την πόλη, αλλά μπαίνει μέσα στον ρυθμό της και τον ενσωματώνει.
Άλλωστε, ακόμη και ο τίτλος της έκθεσης προέρχεται από κάτι εντελώς καθημερινό: την προειδοποίηση που συναντά κανείς στους καθρέφτες αυτοκινήτων «τα αντικείμενα στον καθρέφτη μπορεί να είναι πιο κοντά απ’ όσο φαίνονται» (Objects in mirror are closer than they appear). Μια φράση που συνήθως διαβάζουμε χωρίς να της δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, σε αυτή την περίπτωση αποκτά μια διαφορετική διάσταση.
Πόσο κοντά είναι τελικά αυτό που βλέπουμε; Πόσο αλλάζει μια εικόνα όταν αλλάζει το σημείο από το οποίο την κοιτάζουμε; Και τι συμβαίνει όταν κάτι γνώριμο εμφανίζεται ξαφνικά μέσα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο; Δεν χρειάζεται, βέβαια, ο περαστικός να γνωρίζει τη θεωρία πίσω από αυτά τα ερωτήματα για να μπει στο παιχνίδι. Αρκεί ίσως να κοιτάξει λίγο περισσότερο.
Μια διαδρομή που ξεκίνησε στη Λεμεσό Η άφιξη στη Λευκωσία δεν είναι μια αποκομμένη κίνηση για το PSI Foundation. Είναι περισσότερο μια προέκταση μιας διαδρομής που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια στη Λεμεσό. Το PSI ιδρύθηκε εκεί το 2024 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός και βρήκε τη μόνιμη βάση του σε μια αποκατεστημένη αποθήκη χαρουπιών της δεκαετίας του 1960. Ένα κτίριο με το δικό του παρελθόν έγινε χώρος σύγχρονης δημιουργίας και σταδιακά άρχισε να φιλοξενεί εκθέσεις, καλλιτέχνες, μουσική, χορό και διαφορετικές πολιτιστικές δράσεις.
Η αρχή έγινε με το «Casts of an Island», σε επιμέλεια Νίκου Παττίχη. Ακολούθησε η έκθεση «Τέκτων»», ένα ερευνητικό project γύρω από τη μοντερνιστική αρχιτεκτονική και την Κύπρο των πρώτων χρόνων της ανεξαρτησίας, ενώ το πρόγραμμα του ιδρύματος άνοιξε παράλληλα σε διαφορετικές μορφές σύγχρονης δημιουργίας και διεθνείς συνεργασίες.
Το 2026, στη διαδρομή αυτή προστέθηκε ένα από τα σημαντικότερα ονόματα στην ιστορία της video art: ο Bill Viola. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η γέφυρα με τη Λευκωσία. Δύο πόλεις, δύο διαφορετικοί τρόποι να κοιτάξεις την ίδια τέχνη.
Στη Λεμεσό, το «Bill Viola. Unspoken» δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο θεατής καλείται να σταματήσει, ο εξωτερικός θόρυβος υποχωρεί, ο χρόνος επιβραδύνεται και η κινούμενη εικόνα ζητά την προσοχή του. Στη Λευκωσία συμβαίνει σχεδόν το αντίθετο, η εικόνα βγαίνει έξω στον δρόμο και γίνεται μέρος του. Δεν υπάρχει η σιωπή μιας ελεγχόμενης αίθουσας. Υπάρχουν αυτοκίνητα, φωνές, περαστικοί, καταστήματα, άνθρωποι που έρχονται και φεύγουν. Η οθόνη βρίσκεται πλέον απέναντι στην πραγματική ζωή και πρέπει να διεκδικήσει για λίγο το βλέμμα κάποιου που μπορεί να μην είχε καν σκοπό να δει τέχνη εκείνη τη στιγμή.
Αυτό κάνει τη σχέση ανάμεσα στις δύο εκθέσεις ίσως πιο ενδιαφέρουσα. Στη μία πόλη, ο θεατής πηγαίνει προς την εικόνα, ενώ στη άλλη, η εικόνα μπαίνει στη διαδρομή του θεατή. Και ανάμεσα στις δύο βρίσκεται το PSI Foundation, με τη Λεμεσό να παραμένει η βάση του και τη Λευκωσία να γίνεται για πρώτη φορά ένα νέο πεδίο δράσης.
Δεν πρόκειται τόσο για μετακίνηση από τη μία πόλη στην άλλη, αλλά περισσότερο για έναν τρόπο να δοκιμαστεί η ίδια συζήτηση σε διαφορετικό περιβάλλον και με διαφορετικό κοινό.
«Objects in the mirror may be closer than they appear»
Η έκθεση συγκεντρώνει 14 έργα από 9 καλλιτέχνες: Μαρία Αναστασίου, Nadim Choufi, Δανάη Ηώ, Στέλιος Καλλινίκου, Κάκια Κατσελλή, Αριστοτέλης Νικόλας Μοχλούλης, Αλέξανδρος Πισσούριος, Janis Rafa και Κωνσταντίνος Ταλιώτης.
Για περισσότερες πληροφορίες: psi.art
