Τι είναι αυτό που βοηθά ορισμένους ανθρώπους να εξελίσσονται, να ξεπερνούν τις δυσκολίες και να πλησιάζουν σταθερά τους στόχους τους;
Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τα πτυχία, τις γνωριμίες ή ένα ιδιαίτερο ταλέντο. Συχνά χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές συμπεριφορές: την προθυμία να μάθουμε, την ικανότητα να προσαρμοζόμαστε όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως το σχεδιάσαμε και τη συνέπεια με την οποία μετατρέπουμε τις προθέσεις μας σε πράξεις.
Δεν υπάρχει μία συνταγή που να εγγυάται την επιτυχία. Η ψυχολογική έρευνα, ωστόσο, αναδεικνύει ορισμένα χαρακτηριστικά που συνδέονται με αποτελεσματικότερη επιδίωξη στόχων, καλύτερη προσαρμογή και μεγαλύτερη επιμονή.
1. Παραμείνετε περίεργοι
Η περιέργεια είναι η διάθεση να εξερευνούμε, να κάνουμε ερωτήσεις και να αναζητούμε απαντήσεις πέρα από το προφανές. Οι περίεργοι άνθρωποι δεν αντιμετωπίζουν τη γνώση ως κάτι ολοκληρωμένο. Αναγνωρίζουν ότι μπορεί να κάνουν λάθος και είναι πρόθυμοι να αλλάξουν άποψη όταν εμφανίζονται νέα δεδομένα.
Αυτή η στάση τούς βοηθά να παρατηρούν ευκαιρίες που οι άλλοι μπορεί να προσπερνούν, να δοκιμάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις και να μαθαίνουν ταχύτερα από τις εμπειρίες τους.
Μελέτη που εξέτασε διαφορετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά βρήκε ότι η περιέργεια, η αίσθηση νοήματος, η αξιοποίηση των προσωπικών δυνατοτήτων και άλλες θετικές στάσεις συνδέονταν με την πρόοδο προς προσωπικούς στόχους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η περιέργεια αρκεί από μόνη της, αλλά ότι μπορεί να ενισχύσει τη μάθηση και την ενεργή αναζήτηση λύσεων.
Για να την καλλιεργήσετε, δοκιμάστε να ρωτάτε:
- «Τι δεν έχω καταλάβει ακόμη;»
- «Υπάρχει διαφορετικός τρόπος να το προσεγγίσω;»
- «Τι μπορώ να μάθω από κάποιον που διαφωνεί μαζί μου;»
Η επιτυχία συχνά αρχίζει όχι από τη σωστή απάντηση, αλλά από τη σωστή ερώτηση.
2. Αντιμετωπίστε την αποτυχία ως πληροφορία
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν απογοητεύεται, δεν φοβάται ή δεν κουράζεται. Σημαίνει ότι μπορεί να ανακάμπτει, να προσαρμόζεται και να συνεχίζει χωρίς να αφήνει μία αποτυχία να καθορίσει ολόκληρη την πορεία του.
Οι άνθρωποι που εξελίσσονται δεν ερμηνεύουν κάθε αρνητικό αποτέλεσμα ως απόδειξη ότι «δεν είναι αρκετά καλοί». Προσπαθούν να διαχωρίζουν την προσωπική τους αξία από την απόδοση μιας συγκεκριμένης στιγμής.
Αντί να σκέφτονται «απέτυχα, άρα δεν μπορώ», αναρωτιούνται:
- «Τι δεν λειτούργησε;»
- «Τι εξαρτάται από εμένα;»
- «Τι θα αλλάξω στην επόμενη προσπάθεια;»
Η ανθεκτικότητα θεωρείται βασικό στοιχείο του λεγόμενου ψυχολογικού κεφαλαίου, μαζί με την ελπίδα, την αυτοπεποίθηση στις ικανότητές μας και την αισιοδοξία. Αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν συνδεθεί με καλύτερη ευεξία και απόδοση, χωρίς να εξαλείφουν βέβαια τις πραγματικές δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιος.
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο δεχόμαστε την ανατροφοδότηση. Η χρήσιμη κριτική δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως προσωπική επίθεση. Μπορεί να λειτουργήσει ως στοιχείο που μας δείχνει τι πρέπει να ενισχύσουμε ή να αλλάξουμε.
3. Μετατρέψτε τον στόχο σε σταθερή δράση
Η φιλοδοξία χωρίς πράξη παραμένει επιθυμία. Οι άνθρωποι που προοδεύουν δεν περιμένουν πάντα την τέλεια ευκαιρία, την απόλυτη αυτοπεποίθηση ή την κατάλληλη διάθεση. Ξεκινούν με όσα διαθέτουν και προσαρμόζουν την πορεία τους στην πράξη.
Η συνέπεια δεν σημαίνει ότι εργαζόμαστε ασταμάτητα ούτε ότι δεν επιτρέπεται να ξεκουραστούμε. Σημαίνει ότι επιστρέφουμε στον στόχο μας ακόμη και έπειτα από περιόδους κόπωσης, καθυστέρησης ή αμφιβολίας.
Ένας μεγάλος στόχος γίνεται πιο διαχειρίσιμος όταν μετατρέπεται σε συγκεκριμένες ενέργειες. Αντί για το γενικό «θέλω να πετύχω επαγγελματικά», είναι αποτελεσματικότερο να ορίσουμε το επόμενο βήμα:
- να ολοκληρώσουμε μία αίτηση,
- να αφιερώσουμε 30 λεπτά στην εκμάθηση μιας δεξιότητας,
- να επικοινωνήσουμε με έναν πιθανό συνεργάτη,
- να διορθώσουμε ένα λάθος,
- να καταγράψουμε την πρόοδό μας.
Η συστηματική παρακολούθηση της προόδου φαίνεται να βοηθά ουσιαστικά στην επίτευξη στόχων. Μετα-ανάλυση πειραματικών μελετών έδειξε ότι οι παρεμβάσεις που ενθάρρυναν τους ανθρώπους να ελέγχουν τακτικά την πρόοδό τους αύξαναν και τις πιθανότητες να πετύχουν αυτό που είχαν θέσει ως στόχο.
Μην βασίζεστε μόνο στο κίνητρο
Το κίνητρο αλλάζει από ημέρα σε ημέρα. Ένα λειτουργικό σύστημα είναι συχνά πιο αξιόπιστο.
Αντί να περιμένετε να «νιώσετε έτοιμοι», ορίστε:
ποιος ακριβώς είναι ο στόχος,
ποιο είναι το αμέσως επόμενο βήμα,
πότε και πού θα το πραγματοποιήσετε,
πώς θα μετράτε την πρόοδο,
τι θα κάνετε όταν παρουσιαστεί ένα εμπόδιο.
Οι στόχοι που παραμένουν ασαφείς είναι εύκολο να αναβάλλονται. Αντίθετα, μία συγκεκριμένη και μικρή ενέργεια μειώνει την απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση και στην πράξη.
Η επιτυχία δεν είναι ίδια για όλους
Για έναν άνθρωπο επιτυχία μπορεί να σημαίνει επαγγελματική καταξίωση. Για κάποιον άλλο, οικονομική ασφάλεια, δημιουργικότητα, ουσιαστικές σχέσεις, προσωπική ανεξαρτησία ή περισσότερο χρόνο με την οικογένειά του.
Γι’ αυτό, πριν κυνηγήσουμε έναν στόχο, χρειάζεται να εξετάσουμε αν είναι πραγματικά δικός μας ή αν προέρχεται από τις προσδοκίες των άλλων.
Η περιέργεια μας βοηθά να ανακαλύπτουμε νέους δρόμους. Η ανθεκτικότητα μάς επιτρέπει να συνεχίζουμε όταν η πορεία δυσκολεύει. Η συνέπεια μετατρέπει σταδιακά τις δυνατότητες σε αποτέλεσμα.
Η επιτυχία, τελικά, δεν είναι συνήθως μία θεαματική στιγμή. Είναι το άθροισμα πολλών μικρών επιλογών που επαναλαμβάνονται με κατεύθυνση, υπομονή και προσαρμοστικότητα.
