Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία το 2025 ήταν κατά 1,37 βαθμός υψηλότερη από ό,τι στην προβιομηχανική εποχή, λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, και πλέον η Γη συσσωρεύει θερμότητα «με επιταχυνόμενο ρυθμό», γεγονός που θα μπορούσε να ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού που ορίζει η Συμφωνία του Παρισιού μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας.
Τα δεδομένα περιέχονται σε έκθεση περισσότερων από 70 επιστημόνων από 17 χώρες που παρουσιάστηκε την Πέμπτη, στο πλαίσιο της Διάσκεψης της Βόννης στη Γερμανία, την έκθεση για τους Παγκόσμιους Δείκτες Κλιματικής Αλλαγής (IGCC), με ετήσιες ενημερώσεις των κύριων κλιματικών δεικτών που αναφέρονται από την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Το IGCC καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, κατά την τελευταία δεκαετία (2016-2025), η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ήταν κατά 1,26 βαθμό υψηλότερη από την προβιομηχανική εποχή και 0,17 βαθμό υψηλότερη από αυτήν που καταγράφηκε μεταξύ 2011 και 2020, αναφέρεται σε ρεπορτάζ του ισπανικού πρακτορείου ειδήσεων Efe.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι ανθρώπινες δραστηριότητες ευθύνονται «σχεδόν για όλη την υπερθέρμανση που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας», ούσες υπεύθυνες για 1,24 βαθμό, ενώ το 2025 η αύξηση των θερμοκρασιών που σχετίζονται με τους ανθρώπους έφτασε τον 1,37 βαθμό, επομένως έχει καταγραφεί αύξηση περίπου 0,27 βαθμού τα τελευταία δέκα χρόνια.
«Οι επιπτώσεις στα μέσα διαβίωσης και τα οικοσυστήματα γίνονται ήδη αισθητές σε όλο τον κόσμο και θα επιταχυνθούν καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται», προειδοποίησε ο αναπληρωτής διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S).
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το 2025 ήταν η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, «γεγονός που συνάδει με το επίπεδο θέρμανσης που προκαλείται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες που έχει βιώσει ο κόσμος».
Εκπομπές σε επίπεδα ρεκόρ
Πίσω από αυτόν τον ρυθμό θέρμανσης κρύβονται κυρίως αέρια του θερμοκηπίου, τα οποία το 2024, το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν δεδομένα, έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό, με 56,8 δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2), που προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων.
Αυτές οι εκπομπές, οι οποίες συνεχίζουν να αυξάνονται αν και με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι στη δεκαετία του 2000, προκαλούν σταθερή αύξηση των ατμοσφαιρικών συγκεντρώσεων των κύριων αερίων του θερμοκηπίου (CO2, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου).
«Όλα καταλήγουν σε μια απλή αρχή: εκπέμπουμε περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου από ποτέ, οδηγώντας σε αυξημένα επίπεδα αερίων του θερμοκηπίου που παγιδεύουν όλο και περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα και προκαλούν ανισορροπία στον πλανήτη», δήλωσε ο Ματ Πάλμε, ερευνητής στη Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Αντίθετα, έχουν καταγραφεί μειώσεις στις εκπομπές διοξειδίου του θείου (SO2), οξειδίων του αζώτου (NOx), μονοξειδίου του άνθρακα (CO) και μαύρου άνθρακα, γεγονός που «αποκαλύπτει μέρος της επίδρασης των αερίων του θερμοκηπίου στη θέρμανση».
Κλειδί η ενεργειακή ανισορροπία της Γης
Ειδικότερα, οι επιστήμονες έχουν επικεντρωθεί στην ενεργειακή ανισορροπία της Γης, την οποία θεωρούν βασικό παράγοντα πίσω από τον πρωτοφανή ρυθμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη και άλλες αλλαγές που παρατηρούνται σήμερα στο κλιματικό σύστημα.
Αυτή η ανισορροπία, η οποία συμβαίνει επειδή περισσότερη ενέργεια εισέρχεται στο σύστημα της Γης από ό,τι εξέρχεται, λόγω των συγκεντρώσεων αερίων του θερμοκηπίου, θα έπρεπε να είναι κοντά στο μηδέν χωρίς την ανθρώπινη επιρροή, αλλά έχει διπλασιαστεί τις τελευταίες δεκαετίες για να φτάσει σε επίπεδο ρεκόρ σήμερα.
Σύμφωνα με αυτήν την ανισορροπία, η παγκόσμια άνοδος της στάθμης της θάλασσας έχει επίσης επιταχυνθεί, φτάνοντας σε νέο ρεκόρ 23 εκατοστών το 2025 από το 1901, που αντιπροσωπεύει περίπου 1,8 χιλιοστά ετησίως λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας των ωκεανών και της τήξης των πάγων της ξηράς.
Επιπλέον, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι αλλαγές στην ένταση και την εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων «παρέχουν στοιχεία που υποστηρίζουν εκτεταμένες αλλαγές στο κλιματικό σύστημα».
Ο προϋπολογισμός άνθρακα παραμένει στάσιμος
Σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο εναπομείνας προϋπολογισμός άνθρακα, δηλαδή η συνολική ποσότητα CO2 που μπορεί ακόμη να εκπεμφθεί για να συμμορφωθεί με τη Συμφωνία του Παρισιού, ήταν 130 γιγατόνοι CO2 στις αρχές του 2026 και θα εξαντληθεί σε περίπου τρία χρόνια.
Επομένως, οι ερευνητές μιλούν για μια «κρίσιμη δεκαετία» και πιστεύουν ότι η απαλλαγή από τον άνθρακα με βάση εμπειρικά δεδομένα είναι απαραίτητη.
Ταυτόχρονα, ζητούν την προστασία και τη διατήρηση αυτών των παγκόσμιων δεδομένων, προκειμένου να έχουν τις «πιο ενημερωμένες, ακριβείς και ολοκληρωμένες» πληροφορίες που είναι δυνατόν.
