Εν αναμονή της συνάντησης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, η κατάσταση παραμένει ρευστή για το κατά πόσο θα πραγματοποιηθεί μία άτυπη πενταμερής για το Κυπριακό στη Νέα Υόρκη, ανέφερε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Πέτρος Ζαρούνας, εκτιμώντας, ωστόσο, ότι, αν αυτό τελικά δεν καταστεί εφικτό, δύσκολα θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί άλλη άτυπη συνάντηση για το Κυπριακό πριν τη λήξη της θητείας Γκουτέρες στο τέλος του έτους.
«Πολλά θα εξαρτηθούν από την τοποθέτηση και τις απαντήσεις που θα δώσει ο κ. Έρχιουρμαν» στη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα, σημείωσε ο κ. Ζαρούνας.
Κληθείς να σχολιάσει τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τις ομιλίες των ηγετών στο βήμα του ΟΗΕ, όσον αφορά το Κυπριακό, ο κ. Ζαρούνας είπε ότι «πρέπει να σκεφτόμαστε πού απευθύνεται ένας πολιτικός κάθε φορά», σημειώνοντας ότι οι δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που καλούσε σε αναγνώριση της «τδβκ» απευθύνονταν στο εσωτερικό ακροατήριο στην Τουρκία, αλλά «και προς εμάς, για να ασκείται πίεση στην Κυπριακή Δημοκρατία και στην Ελλάδα», ανέφερε.
Αντίθετα, πρόσθεσε, η αλλαγή ρητορικής του, με αναφορές στην Ελλάδα ως «γείτονα χώρα» και για εξεύρεση ειρηνικού τρόπου συμβίωσης, απευθύνονταν περισσότερο προς ευρωπαϊκά ή νατοϊκά ακροατήρια, «για να δείξει ότι λειτουργεί στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Ζαρούνα, η αλλαγή ρητορικής του, «ενδεχομένως να είναι ένα σημάδι ότι μπορούμε να πάμε σε ένα επόμενο διαδικαστικό, τουλάχιστον, βήμα στο θέμα των διαπραγματεύσεων».
«Θέλω να ελπίζω, και νομίζω όλοι θα το θέλαμε, να κυριαρχήσει ο μετριοπαθής Ερντογάν και να βρεθούν κάποιες φόρμουλες για να συνεχιστεί η διαδικασία στο Κυπριακό», είπε ο διεθνολόγος.
Υπογράμμισε, εξάλλου, ότι «είμαστε σε οριακό σημείο. Εάν και αυτή τη φορά δεν κατορθωθεί στην παρουσία του Προέδρου και του Έρχιουρμαν στη Νέα Υόρκη, να πάμε σε μία άτυπη πενταμερή, τότε τα πράγματα θα οδηγηθούν σε ένα πλήρες αδιέξοδο. Θα απομένει στον επόμενο Γενικό Γραμματέα να επαναξιολογήσει την κατάσταση και να αποφασίσει αν αξίζει τον κόπο να συνεχίσει τις προσπάθειες ή αν θα πρέπει να κηρύξει επίσημα το αδιέξοδο και να απευθυνθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας ζητώντας οδηγίες για το πώς πρέπει να συνεχίσει», είπε.
Ερωτηθείς αν θεωρεί ότι δεν υπάρχει άλλο περιθώριο για σύγκληση πενταμερούς μετά τη Νέα Υόρκη, πριν τη λήξη της θητείας Γκουτέρες, ο κ. Ζαρούνας είπε ότι «δεν μπορούν εύκολα να διευθετούνται τέτοιες συναντήσεις», σημειώνοντας ότι αυτή η ευκαιρία συνδυάζεται με τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης. Στη συνέχεια, εκτίμησε ότι ο Γενικός Γραμματέας θα μπει στη διαδικασία παράδοσης των φακέλων του στον νέο Γενικό Γραμματέα.
Αν, ωστόσο, καταστεί εφικτό να πραγματοποιηθεί μια συνάντηση στη Νέα Υόρκη, ενδεχομένως η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, να αναλάβει να τρέξει τη διαδικασία μέχρι να αναλάβει ο νέος Γενικός Γραμματέας.
Κληθείς να σχολιάσει τη διαφαινόμενη έλλειψη προόδου των δύο ηγετών στα σημεία που ζήτησε ο Γενικός Γραμματέας κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, ο κ. Ζαρούνας είπε ότι οι ηγέτες προσπαθούν να βρουν τρόπους να κάνουν κάποια «ασφαλή βήματα σε ό,τι αφορά το εσωτερικό τους ακροατήριο. Είναι και οι δύο υπό πίεση κάποιων πιο αρνητικών απόψεων μέσα στην κοινότητα τους. Την ίδια στιγμή δεν θέλουν να τους φορτωθεί η ευθύνη της μη προόδου», ανέφερε.
Ωστόσο, σημείωσε ότι τα πράγματα είναι δύσκολα, ειδικά για τη δική μας πλευρά. «Η Τουρκία δεν ενοχλείται αν κηρυχθεί αδιέξοδο. Το αδιέξοδο θα οδηγήσει σε νέα διαδικασία ή θα αλλάξει το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνονται οι συζητήσεις. Δηλαδή δεν θα συζητούμε με βάση τα τελευταία ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών για μία Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, αλλά θα πρέπει να ξαναβρεθεί ένας κοινός παρονομαστής, που δεν ξέρω αν θα βρεθεί». Όπως υπογράμμισε, αν ναυαγήσει η διαδικασία και κηρυχθεί αδιέξοδο «θα έχουμε χάσει όλα όσα χτίσαμε τα τελευταία 50 χρόνια».
Γι’ αυτό και οι ευθύνες του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, «είναι σημαντικές», σημείωσε ο κ. Ζαρούνας, προσθέτοντας ότι ενδεχομένως οι τελευταίες «νέες ιδέες» του Προέδρου «να είναι μία τελευταία του προσπάθεια να διασώσει την όλη διαδικασία».
Σύμφωνα με τον κ. Ζαρούνα, φαίνεται ότι και ο Γενικός Γραμματέας θέλει να επιδείξει κάποιο έργο, και γι’ αυτό «πάει να πιαστεί από τις ιδέες του Προέδρου. Από εκεί και πέρα, το κατά πόσο η Τουρκία θα ανταποκριθεί ή θα διατηρήσει τις σημερινές της άτεγκτες θέσεις, είναι κάτι το οποίο αναμένουμε. Σε λίγα εικοσιτετράωρα θα είμαστε γνώστες της επίσημης τουρκικής θέσης», εκτίμησε.
Ερωτηθείς για το τι μπορούν να αφορούν οι νέες ιδέες του Προέδρου Χριστοδουλίδη, ο κ. Ζαρούνας είπε ότι η πληροφόρηση που υπάρχει είναι ότι αυτές αφορούν τόσο την ουσία των διαπραγματεύσεων, όσο και τα ΜΟΕ και τη διαδικασία. Ενδεχομένως, ανέφερε, να αφορούν κάποιες ευέλικτες φόρμουλες που να αποφεύγουν την επιδιαιτησία, αλλά να δίνουν το μήνυμα ότι οι πλευρές βιάζονται και ότι δεν επιβραδύνουν ή δεν κωλυσιεργούν.
Ανέφερε ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δεν θα ήθελε να μείνει στο τυπικό «εγώ έκανα το καθήκον μου», και γι’ αυτό «θέλει να αποδείξει προς τους κακόπιστους ότι ο ίδιος θέλει, αλλά μπορεί να πάει μέχρι ένα ορισμένο σημείο. Νομίζω αυτή τη στιγμή θα εξαντλήσει τα όποια περιθώρια έχει, μέσα από αυτές τις προτάσεις που έχει παρουσιάσει, και θα δούμε εάν αυτή η χειρονομία του Προέδρου θα βρει ανταπόκριση από την άλλη πλευρά. Ο Γενικός Γραμματέας φαίνεται να τις στηρίζει και αυτό θα φέρει σε δύσκολη θέση την Τουρκία, η οποία εάν είχε πρόθεση να τις απορρίψει, από τη στιγμή που και τα Ηνωμένα Εθνη διάκεινται φιλικά και θετικά προς αυτές, θα είναι πιο δύσκολο να τηρήσουν μία πλήρως αρνητική θέση».
Καταληκτικά, ο κ. Ζαρούνας επικαλέστηκε τη ρευστότητα που υπάρχει, εν αναμονή των εξελίξεων και ζήτησε «να μην προκαταβάλουμε τα πράγματα» και να επιδείξουμε ψυχραιμία. «Να δούμε ποιες είναι οι προτάσεις του Προέδρου από τη μία και την αντίδραση του Έρχιουρμαν και της Τουρκίας από την άλλη, αλλά και τη στάση των Ηνωμένων Εθνών και από εκεί και πέρα να κάνουμε μία νέα αξιολόγηση της κατάστασης, με βάση τη γνώση του τι πραγματικά συμβαίνει», είπε, εκτιμώντας ότι οτιδήποτε άλλο θα ήταν πρόωρο.
