Διαφορετικές θέσεις διατυπώθηκαν στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών κατά την έναρξη της συζήτησης του τροποποιητικού νομοσχεδίου που κατέθεσε η Κυβέρνηση και προβλέπει την αφαίρεση του προέδρου και των μελών του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου από το καθεστώς υποβολής δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων («πόθεν έσχες»). ΔΗΚΟ και ΕΛΑΜ τάχθηκαν υπέρ της προτεινόμενης τροποποίησης, το ΑΚΕΛ εξέφρασε τη διαφωνία του, ενώ Άλμα και Άμεση Δημοκρατία διατύπωσαν επιφυλάξεις.
Παραθέτοντας το ιστορικό του θέματος, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, ανέφερε ότι τον Φεβρουάριο του 2025 έλαβε επιστολή από τον Πρόεδρο του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, Δώρο Ιωαννίδη, με την οποία έθετε το ζήτημα της εξαίρεσης των μελών του Συμβουλίου από την υποχρέωση υποβολής δήλωσης «πόθεν έσχες».
«Ανέλαβα πρωτοβουλία και κατέθεσα πρόταση νόμου. Συζητήθηκε η πρόταση νόμου και οδηγήθηκε στην Ολομέλεια για να καταψηφιστεί πανηγυρικά τον Μάιο του 2025», σημείωσε.
«Το 2026 η εκτελεστική εξουσία κατέθεσε εκ νέου το νομοσχέδιο και είμαστε εδώ για να το συζητήσουμε», πρόσθεσε ο κ. Δημητρίου.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης Φαίδρα Γρηγορίου ανέφερε ότι ο βασικός νόμος «επιβάλλει την υποχρέωση υποβολής δήλωσης περιουσίας στους αξιωματούχους και τα δημόσια εκτεθειμένα πρόσωπα».
Όπως σημείωσε, «οι αξιωματούχοι και των δύο παραρτημάτων του νόμου πρέπει να υποβάλλουν ηλεκτρονικά δήλωση στο τριμελές συμβούλιο εντός τεσσάρων μηνών που θα λάβουν ή θα αποχωρήσουν από το αξίωμα».
Συνεχίζοντας ανέφερε ότι το νομοσχέδιο προνοεί ποινικά αδικήματα όταν οι αξιωματούχοι παραλείπουν να υποβάλουν δήλωση ή όταν υποβάλλουν ψευδή δήλωση.
Σημείωσε πως ανάμεσα στα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1 του νόμου είναι ο Πρόεδρος και τα μέλη του γνωμοδοτικού συμβουλίου.
«Ο χαρακτήρας του συμβουλίου είναι συμβουλευτικός και όχι αποφασιστικός» είπε, λέγοντας πως θεωρούν ότι ο Πρόεδρος και τα μέλη του γνωμοδοτικού συμβουλίου δεν πρέπει να υπόκεινται στις πρόνοιες του νόμου.
Η ίδια θέση εκφράστηκε και από την εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας, Έλενα Συμεωνίδου, η οποία ανέφερε ότι πρέπει «να εξαιρεθούν από τις πρόνοιες του νόμου ο Πρόεδρος και τα μέλη του γνωμοδοτικού συμβουλίου».
«Το γνωμοδοτικό συμβούλιο δεν έχει εκτελεστικές εξουσίες», σημείωσε με τη σειρά του ο Έφορος Φορολογίας, Σωτήρης Μαρκίδης.
Η πρόταση για τροποποίηση του νόμου επιδιώκει καθαρά «την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας». «Το επίπεδο λογοδοσίας δεν επηρεάζεται. Δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ένα πισωγύρισμα στα θέματα διαφάνειας», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Υφυπουργού παρά τω Προέδρω.
«Αυτή τη στιγμή είμαστε διμελές διότι ένα από τα τρία μέλη παραιτήθηκε εδώ και αρκετό καιρό. Πρόεδρος παραμένει ο Δώρος Ιωαννίδης», ανέφερε ο Ιωάννης Ζεβλάρης, μέλους του τριμελούς συμβουλίου, το οποίο είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο υποβολής δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων.
Εξήγησε πως τα άτομα είναι χωρισμένα σε δυο κατηγορίες βάσει του νόμου. «Το γνωμοδοτικό συμβούλιο είναι στο πρώτο παράρτημα και υποβάλλουν κατάσταση πόθεν έσχες μηχανογραφικά και δεν δημοσιεύεται κανένα».
«Στο δεύτερο παράρτημα που είναι τα πιο σημαντικά άτομα, υποβάλλουν σε έντυπη μορφή πόθεν έσχες και δημοσιεύεται μόνο το μέρος του πόθεν έσχες του μέλους, όχι αυτά της οικογένειας και των εξαρτωμένων του. Η έντυπη μορφή αποστέλλεται στον Έφορο Φορολογίας για έλεγχο», είπε.
«Οι δηλώσεις που υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο παράρτημα 1 δεν αποστέλλονται στον Έφορο Φορολογίας», ξεκαθάρισε ο κ. Ζεβλάρης.
Εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Έρευνας και Καινοτομίας ανέφερε ότι το μηχανογραφικό σύστημα τέθηκε σε ισχύ από τις 28 Φεβρουαρίου και λειτουργεί χωρίς κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα.
«Θα συμφωνήσω με τις εκπροσώπους του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Νομικής Υπηρεσίας για την αναγκαιότητα τροποποίησης του νόμου», ανέφερε ο Πρόεδρος του γνωμοδοτικού συμβουλίου, Γιώργος Αρέστη.
«Ο ρόλος του γνωμοδοτικού είναι καθαρά συμβουλευτικός. Το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται να μην ακολουθήσει τις προτάσεις του γνωμοδοτικού συμβουλίου», συμπλήρωσε.
Ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Μιχάλης Βορκάς, ανέφερε ότι «η αρχή της αναλογικότητας είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο που μας λύνει τα χέρια, ώστε να δείξουμε σε κάποιους συμπολίτες μας, οι οποίοι διακρίνονται για το ήθος τους, την ανάλογη ανοχή, ούτως ώστε να δίνουν μέσα από το παράδειγμά τους τα σωστά μηνύματα στην κοινωνία».
«Επικεντρώνομαι και εγώ στην αρχή της αναλογικότητας. Το γνωμοδοτικό συμβούλιο δεν έχει εκτελεστική εξουσία. Συμφωνούμε και εμείς με την τροποποίηση του νόμου», είπε ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ), Ανδρέας Παπαδάτος.
«Ένας μέσος πολίτης πώς θα αντιλαμβανόταν το γεγονός ότι το γνωμοδοτικό συμβούλιο δεν θα έβαζε το πόθεν έσχες;», διερωτήθηκε η βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Νταϊάνα Κωνσταντινίδη.
«Θέτω το ερώτημα κατά πόσο η αρχή της αναλογικότητας πιθανόν να βαραίνει προς την άλλη πλευρά που έχει να κάνει με τη διαφάνεια και τι μπορούμε να κάνουμε για την οχυρώσουμε περαιτέρω», πρόσθεσε.
«Εμείς δεν διστάζουμε να πούμε ότι πιθανώς κάπου να χαθήκαμε στη μετάφραση», σημείωσε ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος.
«Δεν ήταν πρόθεση μας το γνωμοδοτικό συμβούλιο που προτείνει τους υποψήφιους για τους ημικρατικούς οργανισμούς να μπει κάτω από την ίδια διαδικασία κατάθεσης πόθεν έσχες που είχε καθορίσει ο συγκεκριμένος νόμος», ανέφερε.
«Το γνωμοδοτικό συμβούλιο είναι ένα συμβουλευτικό σώμα χωρίς εκτελεστική εξουσία. Πρέπει να διορθωθεί αυτό το λάθος και θεωρούμε ότι πρέπει να προωθηθεί προς ψήφιση το νομοσχέδιο», κατέληξε.
«Δεν βλέπω κάποιο λόγο να υποβάλλονται σε αυτή τη διαδικασία αυτά τα πρόσωπα. Συμφωνώ ότι πρέπει να προχωρήσει το νομοσχέδιο στην Ολομέλεια για ψήφιση», ανέφερε ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Μάριος Πελεκάνος.
Η βουλευτής του Κινήματος Άλμα, Ειρήνη Χαραλαμπίδου ανέφερε πως σε περίπτωση που το Υπουργικό απορρίψει την εισήγηση του γνωμοδοτικού, θα πρέπει να κάνει μια αιτιολογική έκθεση.
«Θέλω μια απάντηση δεδομένου ότι πρέπει να αιτιολογήσει το υπουργικό την απόφασή του. Είδαμε και πάθαμε από διορισμούς σε αυτό το κράτος. Όλα αυτά τα ζητήματα έπρεπε να είχαν θεσμοθετηθεί», ανέφερε.
«Το γνωμοδοτικό συμβούλιο έπρεπε να είναι θεσμοθετημένο όργανο με πλήρη νομοθεσία», συμπλήρωσε.
«Θεωρούμε ότι οι λόγοι για τους οποίους η Βουλή αποφάσισε να συμπεριληφθεί το γνωμοδοτικό στο πόθεν έσχες, δεν έχουν εκλείψει», ανέφερε ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου.
«Το Υπουργικό πρέπει να αιτιολογήσει εάν δεν υιοθετήσει τις εισηγήσεις του γνωμοδοτικού. Αυτό για μας είναι ενισχυτικό της εξουσίας που έχει το γνωμοδοτικό», πρόσθεσε.
«Θεωρούμε ως θέμα αρχής από τη στιγμή που λαμβάνει βιογραφικά και εισηγείται άτομα σε σημαντικούς οργανισμούς, δεν βλέπουμε τον λόγο να μην συμπεριλαμβάνεται στο πόθεν έσχες», κατέληξε ο κ. Κωνσταντίνου.
«Ο κατάλογος δεν υποβάλλεται στο Υπουργικό και τον υιοθετεί αυτούσιο. Για κάθε μια θέση εισηγούνται τριπλάσιο αριθμό», διευκρίνισε η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Φαίδρα Γρηγορίου.
Ξεκαθάρισε επίσης πως «οι πρόεδροι των ημικρατικών οργανισμών και τα μέλη υπόκεινται στο πόθεν έσχες».
