Η διαστημική υποδομή δεν αφορά πλέον μόνο την εξερεύνηση και την επιστήμη, αλλά έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, της ασφάλειας και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, ανέφεραν την Τετάρτη ειδικοί στο υψηλού επιπέδου ευρωπαϊκό συνέδριο «EU Space Days 2026» στη Λευκωσία.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε κατά τη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου «EU Space Days 2026», το οποίο συνδιοργανώνεται από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας και Διαστήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG DEFIS) και το Κυπριακό Διαστημικό Γραφείο (Cyprus Space Office) του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πάνελ, με τίτλο «Διαστημική Υποδομή στα κράτη μέλη της ΕΕ» ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα Παρατήρησης της Γης, η δορυφορική πλοήγηση, η ασφαλής συνδεσιμότητα και οι δυνατότητες πρόσβασης στο διάστημα ενισχύουν την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λαμβάνει κυρίαρχες αποφάσεις σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Συντονίζοντας τη συζήτηση, η Επικεφαλής του Γραφείου του Εκτελεστικού Διευθυντή και Επικεφαλής Επικοινωνίας του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα, Χριστίνα Γιαννόπαπα, σημείωσε ότι οι διαστημικές υποδομές είναι πλέον ενσωματωμένες στην καθημερινή ζωή και καθοριστικές για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
«Το διάστημα δεν είναι πλέον σημαντικό μόνο λόγω της εξερεύνησης και της επιστήμης», είπε. «Είναι επίσης κρίσιμη υποδομή για την κοινωνία μας, την οικονομία μας, την ασφάλεια και την άμυνά μας».
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις προκλήσεις ανάπτυξης βιώσιμων διαστημικών υποδομών από τα κράτη μέλη, ιδιαίτερα υπό το βάρος του υψηλού κόστους και των μακρών επενδυτικών κύκλων.
Ο Επιστημονικός και Εκπαιδευτικός Λειτουργός της Πορτογαλικής Διαστημικής Υπηρεσίας, Duarte Cota, σημείωσε ότι η βιωσιμότητα πρέπει να εξετάζεται πέρα από τα οικονομικά κριτήρια, ειδικά στο σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο.
Αναφέρθηκε επίσης στις προσπάθειες της Πορτογαλίας για τη δημιουργία διαστημικού λιμένα στις Αζόρες, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού δικτύου «κόμβων» πρόσβασης στο διάστημα, επισημαίνοντας ότι οι μελλοντικές υποδομές πρέπει να είναι ευέλικτες, λειτουργικές και πολυχρηστικές.
«Αυτά τα μικρά οικοσυστήματα πρέπει να ενταχθούν σε ευρωπαϊκά δίκτυα πρόσβασης στο διάστημα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η συνεργασία με τον τομέα της άμυνας θα αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στις μελλοντικές αρχιτεκτονικές του διαστήματος.
Από την πλευρά της Κύπρου, ο Διευθυντής Υπηρεσιών Δορυφορικών Επικοινωνιών της CYTA, Δρ Σωτήρης Αλεξάνδρου, ανέδειξε τη σημασία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την ενδυνάμωση της συλλογικής ισχύος και την ενίσχυση της συμμετοχής των κρατών μελών στον παγκόσμιο διαστημικό ανταγωνισμό.
«Το διάστημα είναι μια δαπανηρή δραστηριότητα», ανέφερε. «Η συνεργασία είναι η λύση, ειδικά για μικρότερες χώρες».
Πρόσθεσε ότι η στήριξη της ΕΕ επιτρέπει στα κράτη μέλη να αναπτύξουν θεμελιώδεις δυνατότητες, οι οποίες μπορούν στη συνέχεια να εξελιχθούν σε εμπορικές υπηρεσίες, επισημαίνοντας ότι η εμπιστοσύνη και οι σχέσεις με τους πελάτες είναι καθοριστικές για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα.
«Καθώς αναπτύσσεις τις ικανότητές σου, διευρύνεις και τη βάση των πελατών σου. Αυτό είναι το ισχυρότερο εργαλείο μάρκετινγκ που μπορείς να έχεις», ανέφερε.
Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο Τεχνικός Διευθυντής της εταιρείας διαστημικών υπηρεσιών Spaceopal, Emiliano Agosta, αναφέρθηκε στις προκλήσεις διακυβέρνησης των ευρωπαϊκών διαστημικών προγραμμάτων, υποστηρίζοντας ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση προϋποθέτει στρατηγική, επιχειρησιακό συντονισμό και τεχνολογική εξέλιξη που πρέπει να λειτουργούν παράλληλα.
«Η διακυβέρνηση λειτουργεί μόνο όταν υπάρχει σαφής στρατηγική και ισχυρή αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των εμπλεκομένων», σημείωσε. «Πρέπει όμως να κατανοήσουμε ότι η τεχνολογική εξέλιξη είναι μια αυτόνομη διαδικασία, θα συμβεί είτε το θέλουμε είτε όχι».
Την ίδια ώρα, ο Γενικός Διευθυντής του Κέντρου Αριστείας «Ερατοσθένης», Διόφαντος Χατζημιτσής, ανέφερε ότι οι επενδύσεις στην Παρατήρηση της Γης μπορούν να μετατραπούν σε οικονομική αξία και νέες υπηρεσίες.
«Όταν επενδύουμε σε υποδομές, πρέπει να ξέρουμε πώς μετατρέπουμε αυτή την επένδυση σε αξία, σε υπηρεσίες, σε εφαρμογές και σε ροές εσόδων», δήλωσε.
Ανέδειξε επίσης τη σημασία ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών όπως το Copernicus για τη μείωση της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές πηγές δεδομένων.
Οι ομιλητές αναφέρθηκαν ακόμη στη σχέση μεταξύ τεχνικών συστημάτων και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Ο κ. Agosta σημείωσε ότι συστήματα όπως το Galileo αποτελούν θεμέλιο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
«Χωρίς συστήματα που λειτουργούν συνεχώς και αξιόπιστα, δεν υπάρχει στρατηγική κυριαρχία», είπε.
Πρόσθεσε ότι η κυριαρχία δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά και τους αλγορίθμους και τα λογισμικά, ειδικά στο πλαίσιο της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων ρυθμιστικών πλαισίων.
«Η Ευρώπη πρέπει να κατέχει όχι μόνο τους δορυφόρους, αλλά και το λογισμικό και την Τεχνητή Νοημοσύνη πίσω από αυτά», κατέληξε.
