Με θετικό πρόσημο ολοκληρώθηκε για την Λευκωσία, το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και από άποψης διοργάνωσης αλλά και ουσίας.
Αρχή με το άρθρο 42.7 για την αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση επίθεσης σε κράτος-μέλος, το οποίο έθεσε κατά το δείπνο χθες βράδυ ο ΠτΔ. Αποφασίστηκε σε πρώτο στάδιο η πραγματοποίηση άσκησης προσομοίωσης τριών σεναρίων και η διαμόρφωση ενός εγχειριδίου.
Η συζήτηση είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο και ο δρόμος θα είναι μακρύς προκειμένου η ρήτρα να μετατραπεί από θεωρητική σε έναν πρακτικά εφαρμόσιμο μηχανισμό.
Πρόκειται στην ουσία για μία διάταξη, η οποία ενεργοποιήθηκε για πρώτη και μοναδική φορά το 2015 από τη Γαλλία, στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων, οπότε και εντοπίστηκαν νομικά κενά.
Κενά που αναγνωρίστηκαν και από τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών στο πλαίσιο της συνέντευξης τύπου με το πέρας του Συμβουλίου, και με τον ΠτΔ να τονίζει ότι το άρθρο δεν πρέπει να παραμείνει ένα νεκρό κείμενο.
Σημαντικό και το μήνυμα που έστειλε για το θέμα προσερχόμενος στο συμβούλιο ο Έλληνας Πρωθυπουργός ο οποίος τόνισε ότι το άρθρο 42.7 θα αποτελέσει προτεραιότητα και της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη μπορεί και το απέδειξε πρόσφατα ανταποκρινόμενη στην έκκληση της Κύπρου για αμυντική θωράκιση.
Διαβάστε ακόμη: Ολοκληρώθηκε η Άτυπη Σύνοδος Κορυφής Αρχηγών Κρατών της ΕΕ στη Λευκωσία
Επί της ουσίας, όπως από την πρώτη στιγμή μετέδωσε ο ΑΝΤ1, υπάρχουν σοβαρά κενά και εγγενείς αδυναμίες, καθώς η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής δεν καθορίζει τι είδους βοήθεια θα παρασχεθεί για παράδειγμα στην Κύπρο, σε ένα υποθετικό σενάριο κατά το οποίο θα δεχθεί επίθεση. Τέσσερα υπομνήματα που έχει στη διάθεσή του ο ΑΝΤ1, της Βουλής της Γερμανίας Μπούντεσταγκ, της Βουλής των Κοινοτήτων, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΕΥΕΔ, καθιστούν σαφές ότι με βάση τη Συνθήκη, η βοήθεια που παρέχεται δεν είναι κατ’ ανάγκη στρατιωτική, αλλά θα μπορούσε να είναι οποιουδήποτε είδους συνδρομή, για παράδειγμα διπλωματική ή νοσοκομειακή, ή απλή παροχή πληροφοριών. Υπάρχει μάλιστα και προηγούμενο, αυτό της Γαλλίας το 2015, η οποία δέχθηκε τρομοκρατική επίθεση, αλλά εξασφάλισε ουσιαστική στρατιωτική βοήθεια μόνο από τη Βρετανία, που τότε κράτος της Ε.Ε.
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα, είναι ότι η ευρωπαϊκή ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής θα πρέπει να είναι συμβατή με τις δράσεις του ΝΑΤΟ, που εξακολουθεί να έχει την πρωτοκαθεδρία.
Σε κάθε περίπτωση, στη διάρκεια των επομένων ημερών, η Επιτροπή Πολιτικής Άμυνας θα επιδοθεί σε άσκηση προσομοίωσης για το επιχειρησιακό εύρος της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, υπό την αιγίδα της Ύπατης Εκπροσώπου Κάγια Κάλας, ενώ στη συνέχεια το θέμα θα επανέλθει σε πολιτικό επίπεδο. Χωρίς όμως να αναμένονται θεματικές εξελίξεις.
Διαβάστε ακόμη: ΠτΔ: Χώρες τις ΕΕ καταθέτουν προτάσεις για ένταξη του 42.7 σε δομημένο μηχανισμό
Άλλωστε, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης, είπε θα θέσει το θέμα και στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου, δηλαδή το δεύτερο εξάμηνο του 2027, καταδεικνύοντας ότι η βαλίτσα θα πάει μακριά.
Η διαρροή ενός σημειώματος της αμερικανικής κυβέρνησης που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αποπομπής της Ισπανίας από το ΝΑΤΟ, προκάλεσε συζητήσεις στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ υποβάθμισε σκόπιμα το ζήτημα, λέγοντας ότι δεν θα ασχοληθεί με ένα email και μια διαρροή που προφανώς έγινε εξίσου σκόπιμα από το καθεστώς Τραμπ για παραδειγματισμό και νουθεσία της Μαδρίτης και κατ’ επέκταση και των ευρωπαίων εταίρων. Καθώς, η Ισπανία ήταν από τις πρώτες χώρες που δεν επέτρεψαν τη χρήση του εναερίου της χώρου σε αμερικανικά αεροσκάφη που επιχειρούσαν στον πόλεμο κατά του Ιράν. Να πούμε πάντως, ότι την ίδια τακτική ακολούθησαν η Ιταλία και η Γαλλία, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έθεσαν ζήτημα αποπομπής από το ΝΑΤΟ, στη δική τους περίπτωση.
Ενεργειακή κρίση
Η ενεργειακή κρίση ήταν μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν τόσο χθες όσο και σήμερα, σε συνάρτηση με τη νέα εργαλειοθήκη που παρουσίασε η Επιτροπή με στόχο την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της εκτόξευσης στις τιμές της ενέργειας.
Μακροπρόθεσμα υπάρχει μόνο μία κατεύθυνση για την Ευρώπη: η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και η ανάπτυξη εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας υπέδειξε ο Πρόεδρος του Ε.Σ, ενώ η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέφερε ότι από την αρχή της σύγκρουσης ο λογαριασμός της Ένωσης για εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 25 δισεκατομμύρια ευρώ, χωρίς ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας. για να τονίσει ότι πρέπει πάση θυσία να μειώσουμε την υπερβολική εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα που καθιστούν την Ευρώπη ευάλωτη σε κρίσεις.
Ο ΠτΔ το πρωί είχε δηλώσει ότι κατά το δείπνο εργασίας οι ηγέτες αποφάσισαν όπως αναθέσουν στους ΥΠΟΙΚ τη συνέχιση της συζήτησης περί των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων, στο πλαίσιο των επόμενων 2 συνεδριάσεων του ECOFIN εντός Μαΐου. Υπογράμμισε ωστόσο την ανάγκη μιας μακροπρόθεσμης προσέγγισης για το ζήτημα, μέσω της στρατηγικής αυτονομίας και της ενεργειακής ένωσης.
Δημοσιονομικό πλαίσιο
Επιβεβαιωθήκαν οι διαφωνίες και τα πολλά στρατόπεδα, γύρω από το μεγαλύτερο ζήτημα που διαχειρίζεται η Κυπριακή Προεδρία, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για τα έτη 2028-2034. Οι διαφωνίες ήταν διακριτές ανέφερε στον ΑΝΤ1 κοινοτική πηγή, εξηγώντας ότι μεγάλη μερίδα ηγετών ζητούν ένα φιλόδοξο προϋπολογισμό, μεγαλύτερο του 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ που προτείνει η Κομισιόν, ενώ στην ίδια γραμμή είναι και η Ευρωβουλή, που θα εκδώσει ψήφισμα την προσεχή εβδομάδα.
Διαβάστε ακόμη: Η Κυπριακή Προεδρία καταθέτει αριθμητικά στοιχεία για το ΠΔΠ στη Σύνοδο Ιουνίου
Όμως, ο Καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, τον οποίο στηρίζουν κι άλλες χώρες, όπως η Ολλανδία, η Φινλανδία και η Αυστρία, ζήτησε και σήμερα οριζόντιες περικοπές, σε όλους τους τομείς. Ο Γερμανός αξιωματούχος χαρακτήρισε δύσκολες τις διαπραγματεύσεις, εκφράζοντας την ελπίδα να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2026. Ο κ. Μερτς απέρριψε παράλληλα κάθε σκέψη για έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους.
Την ίδια ώρα, αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν να δοθεί περισσότερος χρόνος για την αποπληρωμή του χρέους που συσσωρεύτηκε στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στη διάρκεια κυρίως της πανδημίας. Κάποιοι μάλιστα ζήτησαν αναχρηματοδότηση (roll over) αυτού του χρέους, κάτι επί του οποίου επίσης καταγράφηκαν διαφωνίες.
Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν, η Κυπριακή Προεδρία αναμένεται να επικαιροποιήσει τα δεδομένα και να δώσει τη σκυτάλη στην Ιρλανδία που αναλαμβάνει την προεδρία την 1η Ιουλίου και προσδοκά να οδηγήσει το ζήτημα σε συμφωνία, μέχρι τον Δεκέμβριο.
Θέση Ζελένσκι για ενταξιακή πορεία Ουκρανίας
Οι πληροφορίες λένε ότι ο Βολοντιμίρ Ζελένσκι όχι μόνο ζητάει επίσημο άνοιγμα διαπραγματευτικών κεφαλαίων, αλλά συμπεριφέρεται με έναν περίεργο τρόπο, που θα μπορούσε να εκληφθεί ως προσπάθεια επιβολής του δικού του οδικού χάρτη στα κράτη της Ε.Ε. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΝΤ1, ο κ. Ζελένσκι φαίνεται να προσβλέπει στο επίσημο άνοιγμα της πρώτης θεματικής διαπραγματευτικών κεφαλαίων στις 26 Μαΐου, ενώ κύκλοι της Κομισιόν θεωρούν πιο πιθανή μια ημερομηνία εντός Ιουνίου και σε κάθε περίπτωση επί Κυπριακής Προεδρίας. Αυτό όμως που έχει ίσως περισσότερη σημασία, είναι ότι ο ηγέτης της Ουκρανίας ζητάει ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας του, εντός του 2027, δηλαδή με συνοπτικές διαδικασίες, κάτι που ήδη έχει προκαλέσει σχόλια.
Ο πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς, υπενθύμισε ότι η δική του χώρα, που θεωρήθηκε ότι εντάχθηκε πολύ γρήγορα στην Ε.Ε, χρειάστηκε 6 ολόκληρα χρόνια. Την ίδια ώρα δεν είναι βέβαιο εάν ο νέος ηγέτης της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, θα προσυπογράψει μια διαδικασία fast-track για ένταξη της Ουκρανίας, ενώ αντίθετος σε μια ταχεία διαδικασία προσχώρησης είναι ο νέος ηγέτης της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ.
Δείτε το σχετικό ρεπορτάζ της Χρυστάλας Βιλάνου και του ανταποκριτή του ΑΝΤ1 για ευρωπαϊκά θέματα, Παύλου Ξανθούλη:
