Μήνυμα για μία πιο ισχυρή και αποφασιστική ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική έστειλε, τη Δευτέρα, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στην ετήσια διάσκεψη των Ευρωπαίων πρέσβεων στις Βρυξέλλες.
Η διάσκεψη πραγματοποιείται με τη συμμετοχή περισσότερων από 145 πρέσβεων της ΕΕ, επικεφαλής αποστολών, ειδικούς απεσταλμένους και εκπροσώπους της Κομισιόν στα κράτη μέλη.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν ξεκίνησε την ομιλία της αναφερόμενη στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα στη σύγκρουση που αφορά το Ιράν. Όπως είπε, η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίζει τον κόσμο «όπως είναι σήμερα» και όχι μέσα από θεωρητικές συζητήσεις για το αν ένας πόλεμος είναι επιλογής ή αναγκαιότητας.
Άσκησε σφοδρή κριτική στο καθεστώς της Τεχεράνης, σημειώνοντας ότι «δεν πρέπει να χυθεί κανένα δάκρυ για ένα καθεστώς που έχει επιβάλει καταπίεση και θάνατο στον ίδιο του τον λαό». Αναφέρθηκε μάλιστα σε χιλιάδες νέους που, όπως είπε, σκοτώθηκαν από το καθεστώς, ενώ κατηγόρησε το Ιράν ότι έχει αποσταθεροποιήσει την ευρύτερη περιοχή μέσω ένοπλων συμμάχων και επιθέσεων με πυραύλους και drones.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι πολλοί Ιρανοί ελπίζουν πως οι εξελίξεις μπορεί να ανοίξουν τον δρόμο για ένα ελεύθερο Ιράν, τονίζοντας όμως ότι μια τέτοια μετάβαση θα μπορούσε να συνοδευτεί από κινδύνους και αστάθεια.
Η κ. φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η κρίση εξελίσσεται πλέον σε μία ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση με ακούσιες αλλά ήδη ορατές συνέπειες. Όπως ανέφερε, οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές σε πολλαπλά επίπεδα, από τις αγορές ενέργειας και τα χρηματοοικονομικά μέχρι το διεθνές εμπόριο, τις μεταφορές και τις μετακινήσεις πληθυσμών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι βρετανικές στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο έχουν γίνει στόχος, ενώ δυνάμεις του ΝΑΤΟ έχουν κληθεί να καταρρίψουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τόνισε ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες βρίσκονται πλέον «στη μέση των πυρών», ενώ εταίροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ευρύτερη περιοχή δέχονται επιθέσεις. Όπως υπογράμμισε, έχει ήδη επικοινωνήσει με αρκετούς από αυτούς για να εκφράσει την αλληλεγγύη και τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την ίδια ώρα, τόνισε την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της εξωτερικής πολιτικής της Ευρώπης. Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Κομισιόν, η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως «θεματοφύλακας μιας παλιάς παγκόσμιας τάξης» που έχει ήδη αλλάξει.
Αντίθετα, σημείωσε, η Ευρώπη πρέπει να χαράξει τη δική της πορεία και να αναπτύξει νέες μορφές συνεργασίας με διεθνείς εταίρους, ενώ παράλληλα να εξετάσει αν οι θεσμοί και οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων που δημιουργήθηκαν σε έναν μεταπολεμικό κόσμο ανταποκρίνονται στις σημερινές γεωπολιτικές προκλήσεις.
«Σχέδιο ολόκληρης γενιάς»
Η κ. φον ντερ Λάιεν μίλησε για ένα «σχέδιο ολόκληρης γενιάς» που στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας σε κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα, η ενέργεια, οι πρώτες ύλες και οι στρατηγικές τεχνολογίες.
Ο στόχος, επεσήμανε, είναι η Ευρώπη να γίνει πιο ανθεκτική και λιγότερο εξαρτημένη από έναν μόνο προμηθευτή για κρίσιμα αγαθά, από την ενέργεια και τα μικροτσίπ μέχρι τις καθαρές τεχνολογίες και τα εμβόλια.
Στο πεδίο της ασφάλειας, η Πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να προβάλλει ισχύ για να αποτρέπει απειλές και να προστατεύει τη δημοκρατία και τον τρόπο ζωής της.
Όπως είπε, τα κράτη μέλη έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, με στόχο επενδύσεις που μπορεί να φτάσουν τα 800 δισ. ευρώ έως το 2030. Παράλληλα, τόνισε ότι η ΕΕ επιδιώκει νέες συνεργασίες άμυνας με χώρες όπως ο Καναδάς, η Ινδία και η Αυστραλία.
Στήριξη στην Ουκρανία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο «ό,τι κι αν συμβαίνει αλλού».
Όπως υπογράμμισε, η Ουκρανία αποτελεί μία περήφανη ευρωπαϊκή χώρα που συνεχίζει να μάχεται για την ελευθερία της, λειτουργώντας, παράλληλα, ως «πρώτη γραμμή άμυνας» της Ευρώπης. Η ίδια ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο ανεξάρτητα από τις εξελίξεις σε άλλα μέτωπα διεθνών κρίσεων.
Εξάλλου, τόνισε ότι όλοι επιθυμούν τον τερματισμό του πολέμου, επισημαίνοντας ότι οι ίδιοι οι Ουκρανοί είναι εκείνοι που θέλουν περισσότερο από όλους την ειρήνη. Ωστόσο, όπως είπε, η σύγκρουση πρέπει να τελειώσει με τρόπο που δεν θα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέες μελλοντικές συγκρούσεις. Για τον λόγο αυτό, επεσήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να εργάζεται μαζί με την Ουκρανία και τους διεθνείς εταίρους της για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμης ασφάλειας και μιας πλήρους, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης.
Σε πρακτικό επίπεδο, η .α. φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ουκρανία χρειάζεται άμεσα συνεχή οικονομική στήριξη. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι η Κομισιόν έχει προτείνει δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για την κάλυψη των αναγκών της χώρας. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι υπήρξαν δυσκολίες στην προώθηση της απόφασης, ακόμη και μετά τη συμφωνία των 27 ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα αυτό αναδεικνύει τα όρια της αποτελεσματικότητας του σημερινού ευρωπαϊκού συστήματος λήψης αποφάσεων. Παρ’ όλα αυτά, διαβεβαίωσε ότι η Ένωση θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της, καθώς διακυβεύεται τόσο η αξιοπιστία της όσο και η ίδια η ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε το ζήτημα της ασφάλειας και με την πολιτική διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε, η προετοιμασία για την ένταξη νέων χωρών αποτελεί στρατηγική επιλογή που εξυπηρετεί το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη να ενισχυθεί ήδη από τώρα η σύνδεση της Ένωσης με χώρες όπως η Μολδαβία, η Ουκρανία και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Σημείωσε ότι η διεύρυνση δεν αποτελεί ιδεολογική επιλογή, αλλά ζήτημα κοινής ασφάλειας και στρατηγικού συμφέροντος για την Ευρώπη, η οποία πρέπει να είναι έτοιμη να προχωρήσει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Εμπόριο και επενδύσεις
Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα της ΕΕ, σύμφωνα με τη κ. φον ντερ Λάιεν, είναι το εμπόριο και οι επενδύσεις. Όπως είπε χαρακτηριστικά, το εμπόριο δεν είναι μόνο οικονομία, είναι ισχύς.
Υπογράμμισε ότι η ΕΕ επεκτείνει το δίκτυο εμπορικών συμφωνιών της με χώρες σε όλο τον κόσμο, από την Ινδία και την Αυστραλία μέχρι κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αφρικής, ενώ σχεδόν το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ βρίσκεται πλέον μέσα στο δίκτυο εμπορικών συμφωνιών της Ένωσης.
Παράλληλα, τόνισε πως το επενδυτικό πρόγραμμα Global Gateway έχει ήδη ξεπεράσει τον στόχο κινητοποίησης 300 δισ. ευρώ και αναμένεται να φτάσει τα 400 δισ. ευρώ μέσα στο επόμενο έτος.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε επίσης τη σημασία της διπλωματίας και της συνεργασίας με τα Ηνωμένα Έθνη, σημειώνοντας ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη αποτελούν τον μεγαλύτερο χρηματοδότη του συστήματος του ΟΗΕ.
Ωστόσο, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητά και νέες μορφές διπλωματικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση κρίσεων, όπως η ανοικοδόμηση της Γάζας και η προώθηση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Κλείνοντας την ομιλία της, η κ.. φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μία κρίσιμη επιλογή: είτε να προσκολληθεί σε παλιές βεβαιότητες είτε να διαμορφώσει μία νέα εξωτερική πολιτική που θα την κάνει πιο ισχυρή και επιδραστική διεθνώς.
«Δεν πρέπει να θρηνούμε τον παλιό κόσμο, αλλά να διαμορφώνουμε τον νέο», συμπλήρωσε.
