Αδυναμίες και έλλειψη προόδου σε ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων, ενεργειακής απόδοσης και ευημερίας των ζώων, ανέδειξε ο Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, στην ομιλία του την Πέμπτη στην ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων για τον προϋπολογισμό 2026.
Ο κ. Θεοπέμπτου αναφέρθηκε στη συλλογή αποβλήτων, λέγοντας ότι οκτώ χρόνια μετά την αλλαγή της οδηγίας και την πρόνοια για χωριστή συλλογή των οργανικών αποβλήτων από τον Ιανουάριο του 2024 δεν έχει γίνει τίποτα σημαντικό.
Η χωριστή συλλογή οργανικών αποβλήτων, τα οποία αφορούν το 40% των συνολικών αποβλήτων, είναι εξαιρετικά σημαντική, είπε, σημειώνοντας πως ήρθε η επόμενη φάση όπου οι εταιρείες εστίασης θα πρέπει να αναλάβουν δικές τους ευθύνες με ετοιμασία πλάνων διαχείρισης οργανικών αποβλήτων, μετρήσεις και άλλες δράσεις.
Ανέφερε ότι μεγάλα προβλήματα καταγράφονται αναφορικά με την ανακύκλωση, η οποία δεν καλύπτει όλη την Κύπρο, ενώ μεγάλο ποσοστό θάβεται και πολλές εταιρείες λειτουργούν παράνομα δίχως να διώκονται, με αποτέλεσμα να αμφισβητούνται τα στατιστικά στοιχεία της χώρας.
Επίσης, είπε ο κ. Θεοπέμπτου, δεν ελέγχονται επαρκώς οι μονάδες διαχείρισης αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων αν είναι νόμιμες και πόσα υλικά ξαναμπαίνουν στην αγορά, ενώ δεν υπάρχει συνεχής ενημέρωση ποια υλικά ανακυκλώνονται και ποια όχι, με αποτέλεσμα μεγάλο ποσοστό υλικών που καταλήγουν σε ανακυκλωτές να μην ανακυκλώνονται.
Αναφέρθηκε σε τεράστια προβλήματα με τα υπολείμματα που καταλήγουν για καύση, ενώ δεν διώκονται παράνομοι με υγρά απόβλητα που "καταλήγουν παντού, με τα πιο πολλά στο φράγμα Πολεμιδιών".
Ένα μεγάλο πρόβλημα, ανέφερε, είναι και οι αλλαγές στις συσκευασίες και ιδιαίτερα η εισαγωγή εγγυοδοτικού συστήματος για τις μίας χρήσης συσκευασίες ποτών, καθώς έως την 1η Ιανουαρίου 2029 τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα, για να εξασφαλίσουν τη χωριστή συλλογή τουλάχιστον 90% ετησίως κατά βάρος πλαστικών φιαλών αναψυκτικών μίας χρήσης χωρητικότητας έως τρία λίτρα και μεταλλικά δοχεία ποτών μιας χρήσης με χωρητικότητα έως τρία λίτρα.
Επίσης, ο κ. Θεοπέμπτου είπε ότι η ενεργειακή φτώχεια παραμένει ένας από τους πιο πιεστικούς κοινωνικούς δείκτες για την Κύπρο, προσθέτοντας ότι παρότι τα στοιχεία του 2024 δείχνουν βελτίωση στον δείκτη «αδυναμία διατήρησης επαρκούς θέρμανσης» σε περίπου 14,6%, η Κύπρος εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η δυσχέρεια εξόφλησης λογαριασμών ενέργειας παραμένει πρόβλημα για χιλιάδες νοικοκυριά.
Χαρακτήρισε ως κλειδί για τη χρηματοδότηση λύσεων το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (2026–2032), για πρόσβαση στο οποίο απαιτείται Εθνικό Κοινωνικό Σχέδιο έως 30 Ιουνίου 2025, που η Κύπρος δεν έχει ακόμη υποβάλει, προσθέτοντας ότι για να μειωθεί μόνιμα η ενεργειακή επιβάρυνση, η Κύπρος χρειάζεται «στοχευμένες ανακαινίσεις πρώτα στους ευάλωτους», αυτόματη απονομή του κοινωνικού τιμολογίου και ενεργειακές κοινότητες που να μοιράζουν παραγόμενη ενέργεια και οφέλη σε ευάλωτα νοικοκυριά.
Ένα άλλο θέμα που χρειάζεται προετοιμασία είναι τα Κτίρια Μηδενικών Εκπομπών, συνέχισε ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων, σημειώνοντας ότι από 1η Ιανουαρίου 2028 όλα τα νέα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς πρέπει να είναι Κτίρια Μηδενικών Εκπομπών, ενώ από 1η Ιανουαρίου 2030 όλα τα νέα κτίρια πρέπει να είναι Κτίρια Μηδενικών Εκπομπών.
«Κανένας στην Κύπρο δεν γνωρίζει πώς γίνονται αυτά τα κτίρια μηδενικών εκπομπών στην πράξη, με τα υλικά που έχουμε στη διάθεσή μας. Για αυτό είναι απαραίτητο να γίνουν έστω και μικρής έκτασης κτίρια δοκιμαστικά, σε συνεργασία με πανεπιστήμια και ειδικούς, για να αποκτήσουμε εμπειρίες αλλά και η διάδοση της γνώσης μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, εφόσον θα πρέπει κάθε χρόνο να μετατρέπουμε περίπου 16.000 κτήρια σε κτήρια μηδενικών εκπομπών, αν είναι να φτάσουμε τον στόχο του 2050», εξήγησε περαιτέρω.
Συμπλήρωσε ότι το Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων πρέπει να ανανεώνεται κάθε πέντε χρόνια, ενώ μέχρι τώρα η σύνταξη του πιο πάνω σχεδίου γινόταν παράτυπα, αφού δεν γινόταν ποτέ δημόσια διαβούλευση για το περιεχόμενο του.
Για το θέμα της ευημερίας των ζώων, ο κ. Θεοπέμπτου είπε ότι οι μεγάλοι αριθμοί αδέσποτων γάτων δημιουργούν σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, ζητήματα δημόσιας υγείας, μεγάλη ζημιά στη βιοποικιλότητα, αλλά και κοινωνικές συνέπειες και για τον λόγο αυτό ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός, μαζί με πολιτική βούληση, τη συνεργασία κρατικών φορέων, δημοτικών αρχών, φιλοζωικών οργανώσεων και της τοπικής κοινωνίας.
Όπως ανέφερε, η διεθνής επιστημονική κοινότητα και οι ευρωπαϊκοί φορείς αναγνωρίζουν τη μέθοδο Σύλληψη-Στείρωση-Εμβολιασμός-Επαναφορά (TNR ή TNVR) ως τη μοναδική αποτελεσματική και ηθικά αποδεκτή μέθοδο για τη μείωση του πληθυσμού των γάτων, όπως έχει αποδειχθεί σε πολλές αστικές περιοχές παγκοσμίως.
«Για να είναι επιτυχές το πρόγραμμα στην Κύπρο, απαιτείται ένα πολυετές σχέδιο με στόχο τη στείρωση τουλάχιστον του 70% του πληθυσμού-στόχου. Αυτό σημαίνει ότι ο ετήσιος ρυθμός στειρώσεων πρέπει να αυξηθεί δραστικά, ξεπερνώντας τις 100.000 γάτες ετησίως, κάτι που απέχει πολύ από τις 1.500-2.000 στειρώσεις που γίνονταν ετησίως μέχρι τώρα», επεσήμανε.
Για τον σκοπό αυτό συνέστησε την υιοθέτηση νομοθεσίας που να ρυθμίζει την τοποθέτηση microchip σε όλες τις δεσποζόμενες γάτες και την καταγραφή σε Εθνικό Μητρώο, εξασφαλίζοντας πλήρη ιχνηλασιμότητα, την υποχρέωση του ιδιοκτήτη να στειρώσει τη γάτα του εντός συγκεκριμένης προθεσμίας και την επιβολή υψηλών διοικητικών προστίμων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση στείρωσης ή καταγραφής DNA.
Πηγή: ΚΥΠΕ
