Μόλις λίγες ώρες μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσε το Ισραήλ κατά του Κατάρ, μιας χώρας που θεωρείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σημαντικός μη-ΝΑΤΟϊκός σύμμαχος και εκ των στενότερων εταίρων της Ουάσιγκτον στον Κόλπο, αρκετοί φιλοϊσραηλινοί σχολιαστές στράφηκαν αμέσως στην Τουρκία.
Στην Ουάσιγκτον, ο Μάικλ Ρούμπιν, ανώτερος αναλυτής του δεξιόστροφου think tank American Enterprise Institute, υπέδειξε ότι η Τουρκία μπορεί να αποτελέσει τον επόμενο στόχο του Ισραήλ και προειδοποίησε πως δεν θα πρέπει να επαναπαύεται στην ιδιότητά της ως μέλος του ΝΑΤΟ. Αντίστοιχα, ο Ισραηλινός πολιτικός και ακαδημαϊκός Μεΐρ Μασρί έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα «Σήμερα το Κατάρ, αύριο η Τουρκία».
Η αντίδραση από την Άγκυρα ήταν σκληρή. Ένας στενός σύμβουλος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανάρτησε μήνυμα με το οποίο χαρακτήρισε το Ισραήλ «σκυλί του σιωνισμού» και προειδοποίησε ότι «σύντομα ο κόσμος θα βρει ειρήνη με την εξαφάνισή του από τον χάρτη».
Η ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δεν είναι νέα, αλλά η ρητορική από φιλοϊσραηλινά μέσα έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως τον «πιο επικίνδυνο εχθρό» του Τελ Αβίβ. Η τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο περιγράφεται από Ισραηλινούς σχολιαστές ως απειλή, ενώ ο ρόλος της Άγκυρας στην ανοικοδόμηση της μεταπολεμικής Συρίας χαρακτηρίζεται «νέα αυξανόμενη πρόκληση».
Τον Αύγουστο, με τον πόλεμο στη Γάζα να συνεχίζεται χωρίς αποκλιμάκωση, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανακοίνωσε την πλήρη αναστολή των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων με το Ισραήλ. Όπως δήλωσε στο Al Jazeera ο Omer Ozkizilcik, συνεργάτης του Atlantic Council, στην Άγκυρα αυτή η αντιτουρκική ρητορική λαμβάνεται πολύ σοβαρά, καθώς το Ισραήλ θεωρείται ότι επιδιώκει περιφερειακή κυριαρχία με την ανοχή των ΗΠΑ.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η Τουρκία αισθάνεται όλο και πιο έντονα πως η ισραηλινή επιθετικότητα δεν έχει όρια και απολαμβάνει αμερικανική υποστήριξη. Η ισραηλινή επίθεση στο Κατάρ, παρά το ειδικό καθεστώς συμμαχίας της Ντόχα με την Ουάσιγκτον, ενίσχυσε τον σκεπτικισμό της Τουρκίας σχετικά με το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στήριζαν πράγματι την Άγκυρα σε περίπτωση επίθεσης, όπως θεωρητικά προβλέπει η συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, δηλώνει πλέον ανοικτά τη στήριξή του στην ιδέα του «Μεγάλου Ισραήλ». Τον Αύγουστο, όταν ρωτήθηκε αν πιστεύει σε αυτό το όραμα, απάντησε «Απολύτως». Για την Τουρκία, τέτοιου είδους δηλώσεις δεν θεωρούνται απλώς συμβολικές, αλλά υποδεικνύουν μια επιδίωξη περιφερειακής κυριαρχίας που έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τις τουρκικές στρατηγικές επιδιώξεις.
Ο Φιντάν δήλωσε στο Al Jazeera ότι το όραμα του Μεγάλου Ισραήλ, το οποίο σε κάποιες θρησκευτικές-σιωνιστικές προσεγγίσεις περιλαμβάνει εδάφη από τη Συρία, τον Λίβανο, την Ιορδανία και την Αίγυπτο, επιδιώκει να κρατήσει τα κράτη της περιοχής αδύναμα, διαιρεμένα και ανίκανα να αποτελέσουν απειλή.
Η αίσθηση ότι το Ισραήλ επιδιώκει να καταστεί ο μοναδικός κυρίαρχος της περιοχής ενισχύθηκε τον Ιούλιο, όταν ο Τόμας Μπαράκ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και απεσταλμένος για τη Συρία, δήλωσε ευθέως ότι το Ισραήλ προτιμά μια κατακερματισμένη Συρία. Όπως είπε, τα ισχυρά αραβικά κράτη αποτελούν απειλή για το Ισραήλ.
Η τουρκική πλευρά, σύμφωνα με την ανάλυση του Al Jazeera θεωρεί ότι η αυξημένη στρατιωτική και κατασκοπευτική παρουσία του Ισραήλ στην Κύπρο, σε συνεργασία με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία υπό αμερικανική επιρροή, αποτελεί στρατηγικό περικύκλωμα που αποσκοπεί στην υπονόμευση της τουρκικής κυριαρχίας στη θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Το δεδομένο ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προμηθεύτηκε πρόσφατα ισραηλινά συστήματα αεράμυνας έχει ήδη προκαλέσει συναγερμό στην Άγκυρα. Παράλληλα, στο μέτωπο της Συρίας, το Ισραήλ υποστηρίζει δημόσια ότι μια σταθερή Συρία μπορεί να υπάρξει μόνο ως ομοσπονδιακό κράτος με επιμέρους αυτονομίες, ενώ η Τουρκία στηρίζει τη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού που επιμένει σε ένα ενιαίο και κεντρικά ελεγχόμενο μοντέλο.
Παρότι οι εντάσεις Τουρκίας και Ισραήλ παραμένουν ελεγχόμενες, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει απότομα εάν ξεσπάσουν ανεξέλεγκτες εθνοτικές ή θρησκευτικές συγκρούσεις στη Συρία. Η ανωριμότητα του συριακού μηχανισμού ασφαλείας καθιστά τέτοιου είδους σενάρια ιδιαίτερα επικίνδυνα, σύμφωνα με τον αναλυτή Γκιόκχαν Τσινκάρα, από το Πανεπιστήμιο Necmettin Erbakan.
Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκιδεόν Σαάρ έχει προτείνει τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένων περιοχών στη νότια Συρία, κυρίως σε περιοχές που κατοικούνται από Δρούζους. Μια τέτοια εξέλιξη, εφόσον εφαρμοστεί, θα μπορούσε να προκαλέσει νέες αποσχιστικές απαιτήσεις από Κούρδους και Αλαουίτες.
Η Τουρκία έχει ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές στη Συρία, επισημαίνει ο Μουράτ Γεσίλτας, επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής του κυβερνητικού think tank SETA. Οι απόπειρες των ΗΠΑ και του Ισραήλ να αναδιαμορφώσουν την περιφερειακή τάξη αυξάνουν τους κινδύνους κατακερματισμού και μόνιμης αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.
Τον Μάρτιο, το Ινστιτούτο Εθνικών Στρατηγικών Μελετών του Ισραήλ προειδοποίησε ότι μια ενδεχόμενη ειρηνευτική διαδικασία ανάμεσα στην Τουρκία και το PKK θα αποδυνάμωνε τις κουρδικές δομές στη Συρία, διευκολύνοντας την επέκταση της τουρκικής επιρροής, κάτι που το Τελ Αβίβ θεωρεί απειλή για τη «στρατηγική του ελευθερία».
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ έχει καταστήσει σαφές ότι περιοχές της νότιας Συρίας που έχουν καταληφθεί από το Ισραήλ δεν πρόκειται να επιστραφούν, ενώ οι ισραηλινές επιθέσεις στις επαρχίες Χομς και Χάμα έχουν στόχο να εμποδίσουν την Τουρκία από το να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις εκεί, σε συντονισμό με τη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν το Τελ Αβίβ συνεχίσει σε αυτή την πορεία, τότε η σύγκρουση με την Τουρκία μπορεί να γίνει αναπόφευκτη. Η Άγκυρα, όπως λένε, δεν πρόκειται να αποδεχθεί πολιτικές που διαιωνίζουν την αστάθεια στα νότια σύνορά της.
Παρότι η πλήρης ρήξη δεν είναι μονόδρομος και οι δύο πλευρές φαίνεται να αναγνωρίζουν το κόστος μιας μετωπικής σύγκρουσης. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Αντρέας Κριγκ από το King’s College London, η απειλή του Ισραήλ προς την Τουρκία δεν είναι μια άμεση στρατιωτική επίθεση, αλλά η υπονόμευση των τουρκικών συμφερόντων μέσω έμμεσων μεθόδων, όπως αεροπορικές επιδρομές, μυστικές επιχειρήσεις και δράση μέσω τρίτων δυνάμεων.
