Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται ότι θα συναντηθεί με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στις 15 Αυγούστου (11.30 το πρωί τοπική ώρα-22.30 ώρα Κύπρου) στην Αλάσκα και συγκεκριμένα στο Άνκορατζ, σε ένα ιστορικό τετ-α-τετ που έχει ήδη χαρακτηριστεί ως μια απρόβλεπτη συνθήκη.
Είναι η πρώτη φορά που οι ηγέτες των δύο υπερδυνάμεων θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και αποτελεί ταυτόχρονα την πρώτη επαφή του Πούτιν με ηγέτη χώρας του G7 από τότε. Η συνάντηση θυμίζει το 2018, όταν οι δύο ηγέτες είχαν συναντηθεί στο Ελσίνκι, ύστερα από πρόσκληση του τότε Φινλανδού προέδρου, σε μια προσπάθεια να συζητήσουν την κατάρρευση των αμερικανορωσικών σχέσεων, τις κατηγορίες για ρωσική παρέμβαση στις αμερικανικές εκλογές και τον πόλεμο στην ανατολική Ουκρανία.
Σε εκείνη τη διάσκεψη, η συμπεριφορά του Τραμπ είχε προκαλέσει ερωτηματικά, όταν στην κοινή συνέντευξη Τύπου δήλωσε πως πίστευε τον Πούτιν περισσότερο από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.
Κοινή γραμμή Ευρώπης – Ουκρανίας ενόψει της κρίσιμης συνάντησης στην Αλάσκα
«Ο πρόεδρος Πούτιν λέει ότι δεν ήταν η Ρωσία. Δεν βλέπω κανέναν λόγο γιατί να ήταν».
Η τότε σύμβουλός του επί ρωσικών θεμάτων Φιόνα Χιλ, αποκάλυψε αργότερα ότι σκέφτηκε ακόμα και να τραβήξει τον συναγερμό για πυρκαγιά ή να προσποιηθεί επείγον ιατρικό περιστατικό για να σταματήσει τη συνέντευξη.
Οι προσδοκίες για τη φετινή συνάντηση είναι χαμηλές. Ο Λευκός Οίκος βρίσκεται στη διαδικασία διαχείρισης προσδοκιών, με τον ίδιο τον Τραμπ να δηλώνει πως «δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συμφωνία στο τραπέζι», υποβαθμίζοντας τη συνάντηση σε «διερευνητική». Όπως δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, «θα καταλάβω στα πρώτα λίγα λεπτά αν ο Πούτιν είναι έτοιμος για κατάπαυση πυρός. Και αν είναι, θα το μεταφέρω στον Ζελένσκι και στους Ευρωπαίους ηγέτες. Μπορεί να πω ‘καλή τύχη, συνεχίστε να πολεμάτε ή μπορεί να πω μπορούμε να κάνουμε μια συμφωνία’».
Αδιάλλακτη η Ρωσία: «Οι θέσεις μας δεν έχουν αλλάξει»
Ο Τραμπ πάντως, μετά την ολοκλήρωση της χθεσινής (13/08) τηλεδιάσκεψης με τον Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους ηγέτες δήλωσε πως εάν η συνάντηση στην Αλάσκα «πάει καλά», τότε θα ακολουθήσει σύντομα μια δεύτερη με τη συμμετοχή και του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, «και εμένα, αν θέλουν να είμαι εκεί». Τόνισε επίσης, μετά από σχετική ερώτηση, ότι η Ρωσία θα υποστεί κυρίως εφόσον ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν συμφωνήσει να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία μετά τη συνάντησή τους στην Αλάσκα.
Ωστόσο, αν και ο ίδιος εμφανίζεται ασαφής, ο Πούτιν πηγαίνει στη συνάντηση με συγκεκριμένες στοχεύσεις. Ο Ρώσος πρόεδρος θέλει μια συμφωνία με τον Τραμπ η οποία θα παρουσιαστεί στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ως τετελεσμένο γεγονός. Η επιλογή να μην προσκληθούν Ευρωπαίοι ηγέτες στη συνάντηση έχει ξυπνήσει μνήμες από τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σοβιετική Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισαν για το μέλλον της Ευρώπης χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των κρατών που αφορούσαν οι αποφάσεις.
Το κλίμα στην Ευρώπη και στην Ουκρανία παραμένει σκεπτικιστικό. Ο πρόεδρος Ζελένσκι, σε πρόσφατη τοποθέτησή του, προειδοποίησε ότι η Ουκρανία δε θα αποδεχθεί παραχώρηση εδαφών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μελλοντική ρωσική επίθεση, απορρίπτοντας με τον τρόπο αυτό κάθε συζήτηση περί ανταλλαγής εδαφών, πρόταση που γυροφέρνει την συνάντηση της Αλάσκας.
Ζελένσκι: Ζητεί από τους συμμάχους του να αποτρέψουν οποιαδήποτε εξαπάτηση από την πλευρά της Ρωσίας
Σε άλλη δήλωσή του, χαρακτήρισε τον Πούτιν «ψεύτη που θα παρουσιάσει τη συνάντηση με την Αμερική ως προσωπική του νίκη και θα συνεχίσει να ενεργεί ακριβώς όπως πριν». Η ρητορική του θύμισε τη Συμφωνία του Μονάχου το 1938, όταν οι δυτικές δυνάμεις, προσπαθώντας να κατευνάσουν τον Χίτλερ, του επέτρεψαν να προσαρτήσει την περιοχή των Σουδητών της Τσεχοσλοβακίας, απόφαση που τελικά στη συνέχεια έφερε την Ευρώπη αντιμέτωπη με ένα καταστροφικό πόλεμο, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο φόβος του Ζελένσκι και των συμμάχων του είναι ότι ο Πούτιν θα επιχειρήσει να οδηγήσει τον Τραμπ σε υποστήριξη μιας συμφωνίας που είναι στρατηγικά ευνοϊκή για τη Ρωσία. Ήδη έχει προταθεί σχέδιο κατάπαυσης του πυρός όπου τα ρωσικά αιτήματα, όπως η παραχώρηση μεγάλων περιοχών του Ντονμπάς, προτάσσονται άμεσα, ενώ τα αντίστοιχα ανταλλάγματα από τη Μόσχα μετατίθενται για μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Η Ουκρανία δεν θα συμμετέχει στη συνάντηση, παρόλο που συζητούνται ζητήματα κρίσιμα για την ίδια, όπως η συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ και το ενδεχόμενο αποστολής ευρωπαϊκών ειρηνευτικών δυνάμεων. Οι ανησυχίες στο Κίεβο είναι εντονότατες καθώς η Ρωσία, η οποία αυτή τη στιγμή κατέχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας, έχει επίσης ανακαταλάβει σχεδόν όλο το έδαφος της ρωσικής περιφέρειας του Κουρσκ, που είχε καταλάβει προσωρινά η Ουκρανία μετά από αιφνιδιαστική εισβολή πέρυσι το καλοκαίρι. Αυτό δημιουργεί ασάφεια ως προς το τι ακριβώς θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια ενδεχόμενη ανταλλαγή εδαφών.
Ευρωπαίοι ηγέτες: Οι Ουκρανοί πρέπει να μπορούν «να αποφασίσουν για το μέλλον τους»
Η στάση του Τραμπ απέναντι στον Πούτιν εξακολουθεί να είναι διφορούμενη. Παρόλο που τους τελευταίους δύο μήνες αύξησε την πίεση προς το Κρεμλίνο, ωθώντας τα μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, απειλώντας με νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας και επιβάλλοντας δασμούς στην Ινδία για την αγορά ρωσικού πετρελαίου, παρέμεινε διστακτικός στην επιβολή πιο ισχυρών κυρώσεων, ενώ φαίνεται πως διατηρεί ακόμα την πεποίθηση ότι μπορεί να μιλήσει με τον Πούτιν «σαν εταίρος και όχι σαν αντίπαλος».
Ο ίδιος είχε δεσμευτεί στην προεκλογική του εκστρατεία ότι θα τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία μέσα σε 24 ώρες, δήλωση που αργότερα χαρακτήρισε «αστεϊσμό» ή «σαρκασμό». Ο κίνδυνος είναι να προχωρήσει σε μια συμφωνία «εντελώς απαράδεκτη», ωθούμενος από αυταρχικά ένστικτα, ασάφεια θέσεων και την επιθυμία να παρουσιαστεί ως ηγετική φυσιογνωμία που καθορίζει τη μοίρα εθνών με ένα απλό πρόσταγμα.
Ο Πούτιν, από την πλευρά του, φτάνει στην Αλάσκα με ενισχυμένη τη θέση του και μια αίσθηση ότι η διεθνής του απομόνωση λειτουργεί ως προστατευτική τάφρος απέναντι στις δυτικές πιέσεις. Η επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι η πρώτη από το 2015 και η πρώτη εκτός πλαισίου του ΟΗΕ από το 2007. Η επιμονή του να διαπραγματευτεί απευθείας με τον Τραμπ ενισχύει το αφήγημα ότι η Ρωσία μπορεί να επανέλθει στο διεθνές προσκήνιο μέσω διμερών κινήσεων, παρακάμπτοντας τα πολυμερή σχήματα.
Μεντβέντεφ: Οι Ευρωηλίθιοι προσπαθούν να εμποδίσουν τις προσπάθειες των ΗΠΑ να τελειώσει τον πόλεμο
Καθώς η ημέρα της συνάντησης είναι κοντά, το ερώτημα που βασανίζει τους αναλυτές είναι αν πρόκειται για μια ευκαιρία αποκλιμάκωσης του πολέμου ή για ένα επικίνδυνο τετ-α-τετ που θα προσφέρει στον Πούτιν μια μεγάλη νίκη.
Σε κάθε περίπτωση, χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας και με ασαφείς όρους, μια συμφωνία τύπου «τετελεσμένου» όχι μόνο δεν υπόσχεται ειρήνη, αλλά μπορεί να θέσει τα θεμέλια για έναν πιο επικίνδυνο και ασταθή κόσμο, με τις συνέπειες να τις πληρώνουμε όλοι.
