Στον Λευκό Οίκο έλαβε χώρα το σκηνικό μιας συμφωνίας, που οι αισιόδοξοι αναλυτές δηλώνουν πως θα αλλάξει τον γεωπολιτικό χάρτη του Νότιου Καυκάσου. Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ και ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, παρουσία του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψαν μια συμφωνία ειρήνης που χαρακτηρίστηκε από τους ίδιους ως «ιστορική», τόσο για την περιοχή όσο και για τον διεθνή ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η σύναψη της συμφωνίας δεν ήταν αποτέλεσμα ενός πολυετούς διεθνούς διαλόγου ή των παραδοσιακών θεσμικών μηχανισμών ειρηνικής επίλυσης διαφορών, όπως η ομάδα του ΟΑΣΕ (Minsk Group) που είχε αναλάβει τον φάκελο του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Αντιθέτως, ήταν μια ταχύρρυθμη πρωτοβουλία με την προσωπική σφραγίδα του Ντόναλντ Τραμπ και της ομάδας του, με στόχο όχι μόνο τη σταθερότητα αλλά και τη στρατηγική διείσδυση των ΗΠΑ στην περιοχή.
Η συμφωνία περιλαμβάνει την κατασκευή ενός χερσαίου διαδρόμου που θα διασχίζει την Αρμενία και θα συνδέει τον θύλακα του Ναχιτσεβάν με το κυρίως Αζερμπαϊτζάν, δίνοντας για πρώτη φορά πρόσβαση μέσω ξηράς προς και από την Τουρκία. Ο διάδρομος, με μήκος περίπου 43 χιλιόμετρα, θα ονομαστεί «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» και θα τελεί υπό την επιχειρησιακή εποπτεία αμερικανικού εμπορικού κονσόρτσιουμ, με αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης.
Αρμενική διασπορά: Η Συμφωνία αποτελεί επιστέγασμα της γενοκτονίας του λαού μας
Η υπογραφή της συμφωνίας έγινε δεκτή με οργή, αγανάκτηση και βαθιά απογοήτευση από την αρμενική διασπορά, οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων και τμήμα της αρμενικής κοινής γνώμης. Οργανώσεις όπως η Armenian National Committee of America (ANCA) κατήγγειλαν τη συμφωνία ως το επιστέγασμα της πολιτικής του εκφοβισμού, της γενοκτονίας και της εξόντωσης ενός λαού από το Αζερμπαϊτζάν, με τη σιωπηρή αποδοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Ο Τραμπ έκανε θαύμα»: Ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας
Η ANCA υπογράμμισε ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει καμία πρόνοια για την ασφαλή επιστροφή των 150.000 Αρμενίων που εκτοπίστηκαν από το Ναγκόρνο Καραμπάχ μετά τις επιχειρήσεις του Αζερμπαϊτζάν. Δεν απαιτεί την απελευθέρωση των Αρμενίων αιχμαλώτων που κρατούνται παρανόμως από το Μπακού. Δεν προβλέπει αποχώρηση των αζερικών στρατευμάτων από αρμενικό κυρίαρχο έδαφος. Δεν παρέχει καμία εγγύηση για την προστασία των χριστιανικών θρησκευτικών μνημείων ή των δημοκρατικά εκλεγμένων ηγετών του εκλιπόντος κράτους του Αρτσάχ.
Για την αρμενική πλευρά, η ειρήνη αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από ένα σχέδιο εμπορικής και γεωπολιτικής επιβολής, που εξισώνει τον επιτιθέμενο με το θύμα. Πολλοί Αρμένιοι βλέπουν τη συμφωνία ως επισημοποίηση της αποτυχίας της διεθνούς κοινότητας να προστατεύσει τους Αρμένιους του Καραμπάχ και ως επικύρωση της βίας ως μέσου πολιτικής διαπραγμάτευσης.
ΗΠΑ: Ειρήνη χωρίς το διεθνές δίκαιο με βάση το εμπορικό συμφέρων
Η ειρηνευτική συμφωνία στον Λευκό Οίκο μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διπλωματικό αφήγημα που καλλιεργεί το τελευταίο διάστημα ο Ντόναλντ Τραμπ ως «παγκόσμιος ειρηνοποιός».
Τον Ιούλιο, Καμπότζη και Ταϊλάνδη υπέγραψαν προκαταρκτικό σύμφωνο ειρήνης στον Λευκό Οίκο, έπειτα από παρέμβαση της Ουάσινγκτον, για τη διευθέτηση συνοριακής διαμάχης στον ποταμό Μεκόνγκ.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι Αρμενία - Αζερμπαϊτζάν υπογράφουν σήμερα συμφωνία ειρήνης
Τον Ιούνιο, ο Τραμπ διαφήμισε τη συμφωνία μεταξύ Ρουάντας και Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, με την υπογραφή να πραγματοποιείται στο Οβάλ Γραφείο. Αν και η συμφωνία θεωρήθηκε κυρίως συμβολική, προσέφερε στον Τραμπ μια εικόνα σταθερότητας σε ένα από τα πιο ταραχώδη μέρη του πλανήτη.
Ενώ Μάιο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι είχε συμβάλει στην επίτευξη κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, αν και το Νέο Δελχί αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο.
Όλες αυτές οι περιπτώσεις έχουν κοινό παρονομαστή την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων μέσω «ειρηνευτικών εμπορικών πακέτων» και όχι μέσω της παραδοσιακής διπλωματίας των διεθνών οργανισμών. Το μοντέλο αυτό αποφεύγει τη σύνθετη πολυμέρεια και βασίζεται σε διμερή deals με έντονη επιχειρηματική σφραγίδα, είτε πρόκειται για υποδομές, είτε για συμφωνίες εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, είτε για εμπορικά προνόμια.
Το TRIPP, δηλαδή ο διάδρομος που θα διασχίζει την Αρμενία και θα ενώνει το Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν, είναι ένα παράδειγμα αυτής της στρατηγικής. Η Ουάσινγκτον κερδίζει αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης μέσω αμερικανικού κονσόρτσιουμ, δημιουργώντας ένα αρνητικό προηγούμενο πως η ειρήνη ανταλλάσσεται με εργολαβίες, και όχι με διεθνείς ρήτρες δικαιοσύνης.
WSJ: Κατάπαυση πυρός με αντάλλαγμα εδάφη – Η πρόταση που κατέθεσε ο Πούτιν
Ρωσία: Απώλεια επιρροής μέσα στη «δική» της σφαίρα επιρροής
Για τη Ρωσία, η συμφωνία συνιστά μια γεωπολιτική ήττα αλλά και μια ευθεία υπονόμευση του ιστορικού της ρόλου στον Καύκασο. Από τη διάλυση της ΕΣΣΔ έως και σήμερα, η Μόσχα διατηρούσε την πρωτοκαθεδρία ως εγγυητής της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή, με βάση την έννοια της «εγγύς γειτονιάς».
Με την αποδοχή ενός ειρηνευτικού πλαισίου χωρίς ρωσική συμμετοχή και με την παρουσία αμερικανικών επιχειρηματιών και δομών στην περιοχή, η Ρωσία χάνει το μονοπώλιο του διπλωματικού διαμεσολαβητή. Αυτό συνιστά υποβάθμιση του ρόλου της σε μια από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πρώην σοβιετικού χώρου, την ώρα που η Μόσχα πασχίζει να διατηρήσει επιρροή σε κράτη όπως η Γεωργία και η Μολδαβία.
Ο πολιτικός αναλυτής Σεργκέι Μάρκοφ, στενά συνδεδεμένος με το Κρεμλίνο, χαρακτήρισε τη συμφωνία «γεωστρατηγικό πλήγμα» και «προσωπική νίκη του Τραμπ», που σφραγίζει την απώλεια της ρωσικής επιρροής στον Νότιο Καύκασο. Επισήμανε επίσης την παρουσία αμερικανικού παράγοντα σε ρόλο που παραδοσιακά διατηρούσε αποκλειστικά η Ρωσία.
Τουρκία: Μια σιωπηρή νίκη που την ενώνει με τα τουρκογενή κράτη
Για την Τουρκίας, η υπογραφή της Συμφωνίας Ειρήνης, ισοδυναμεί με μια σιωπηρή νίκη. Ο διάδρομος που διασχίζει τη νότια Αρμενία και συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν δίνει στην Άγκυρα άμεση πρόσβαση προς την Κασπία Θάλασσα, το Τουρκμενιστάν και συνολικά τον τουρκογενή κόσμο της Κεντρικής Ασίας.
Bloomberg: ΗΠΑ και Ρωσία σχεδιάζουν συμφωνία εκεχειρίας που θα εδραιώνει τα κέρδη του Πούτιν
Πρόκειται για μια παλαιόθεν γεωπολιτική επιδίωξη της Τουρκίας, το λεγόμενο «παντουρανικό τόξο» ή το «Τουρκικό Τόξο Ενότητας». Μέχρι σήμερα, αυτό το όραμα σκοντάφτει στη γεωγραφική απομόνωση του Ναχιτσεβάν και στην άρνηση της Αρμενίας να επιτρέψει τουρκικό ή αζερικό διάδρομο μέσω του εδάφους της. Τώρα, με τις ευλογίες των ΗΠΑ και μάλιστα υπό αμερικανική διαχείριση, η Τουρκία κερδίζει έναν διάδρομο ζωτικής σημασίας για την οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική της επέκταση.
Οι κίνδυνοι για Ουκρανία και Κύπρο
Η συμφωνία στον Καύκασο, εφόσον εξελιχθεί σε μοντέλο και για άλλες διεθνείς κρίσεις, εγκυμονεί κινδύνους για Ουκρανία και Κύπρο.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ΗΠΑ και Ρωσία φέρονται να επεξεργάζονται ένα προσχέδιο ειρήνης για την Ουκρανία. Άλλα δημοσιεύματα, αναφέρουν πως οι ρωσικές επιδιώξεις προβλέπουν τη διατήρηση της ρωσικής κατοχής στην Κριμαία, στο Ντονέτσκ και στο Λουγκάνσκ.
Στον κόσμο του ο Τατάρ – «Η πολιτική των δύο κρατών η πιο σωστή»
Η αντίληψη αυτή, ειρήνη μέσω παγίωσης τετελεσμένων, αποτελεί ευθεία απειλή για την Κύπρο. Η Τουρκία θα μπορούσε, ενθαρρυμένη από τέτοια παραδείγματα, να προωθήσει περεταίρω τη λύση δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική εναλλακτική, επικαλούμενη την παγκόσμια τάση αποδοχής κατοχής για χάρη της σταθερότητας.
Οι διεκδικήσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας για επιστροφή των προσφύγων, αποχώρηση του κατοχικού στρατού και σεβασμό των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ουτοπικές μέσα σε αυτό το νέο ρεαλισμό, όπως έγινε και στο παράδειγμα της Αρμενίας.
