Οι υποχρεώσεις της ΕΕ και των κρατών μελών σε θέματα πολιτικής προστασίας (ΒΙΝΤΕΟ)

Η βασική αρχή που διέπει την πυρασφάλεια των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρέει από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες που ορίζουν ότι η πολιτική προστασία αποτελεί «εθνική αρμοδιότητα». Άρα, ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβανομένης και της Κύπρου έχει την υποχρέωση να διασφαλίσει την πολιτική προστασία στη δική του επικράτεια, με δικά του μέσα και μόνο επικουρικά, εάν απαιτηθεί, να ζητήσει συνδρομή του μηχανισμού ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας.

Έχοντας αυτό υπόψη, οι πληροφορίες του ΑΝΤ1, αναφέρουν ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός στο πλαίσιο του RescEU, στηρίζει και την Κύπρο: Από το 2023 μέχρι και σήμερα, η Ε.Ε καταβάλλει το σύνολο του κόστους χρήσης δύο αεροσκαφών Air Tractor στην Κύπρο, κατά τους θερμούς μήνες, από τον Ιούνιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο, υπό μορφή leasing. Στο πλαίσιο αυτό, ο ευρωπαϊκός μηχανισμός πολιτικής προστασίας καλύπτει όλα σχεδόν τα έξοδα της Κύπρου όσο τα εν λόγω αεροσκάφη επιχειρούν κατά τους θεσμούς μήνες, περιλαμβανομένων των κονδυλίων που απαιτούνται για τους χειριστές, για καύσιμα, για ενδεχόμενη επιδιόρθωση, ενώ καλύπτει και το κόστος του χρόνου αναμονής stand-by κατά 75%.

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός πολιτικής προστασίας παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής των κρατών-μελών στο πρόγραμμα της Ε.Ε  prepositioning. Στο πλαίσιο του οποίου εγκαθίστανται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες σε κράτη-μέλη της Ε.Ε, επίγειες δυνάμεις που αριθμούν 650 πυροσβέστες με τον απαραίτητο εξοπλισμό, ακόμη και οχήματα. Όπως πληροφορείται ο ΑΝΤ1, το Τμήμα Δασών της Κύπρου δεν υπέβαλε αίτημα για συμμετοχή στο εν λόγω πρόγραμμα.

Σημειώνεται πάντως ότι η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη υπέβαλε διαδοχικές προτάσεις προς τις Βρυξέλλες για πτητικά μέσα. Το 2023, με κοινή επιστολή με την Ιορδανία, ζήτησε τη δημιουργία περιφερειακού κέντρου στην περιοχή, ενώ το 2024 ζήτησε χρηματοδότηση για αγορά πτητικών μέσων, για ενίσχυση του εθνικού της στόλου. Αν και η κίνηση της Λευκωσίας είναι αναμφισβήτητα θετική, κύκλοι της Ε.Ε επεσήμαναν στον ΑΝΤ1 ότι το κυπριακό αίτημα υποβλήθηκε, ενώ είχαν εξαντληθεί τα κονδύλια που κατανεμήθηκαν για την πολιτική προστασία, στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027.

Άριστα ενημερωμένες πηγές, που μίλησαν στον ΑΝΤ1, ανέφεραν ότι η Κύπρος θα έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει κονδύλια στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034, τόσο μέσω του RescEU, όσο και μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων.