Ο Αυστραλός Ράσελ κατάφερε να αποκτήσει στη Ρωσία τη λεγόμενη «Shared Values Visa» ή «Βίζα Κοινών Αξιών», όπως είναι γνωστή. Μέσα από το κανάλι του στο YouTube «Travelling with Russell», ο ίδιος μοιράστηκε την εμπειρία του με το κοινό, καταγράφοντας την επίσκεψή του στις αρμόδιες αρχές και ανακοινώνοντας με ενθουσιασμό: «Τώρα έχω τρία χρόνια να ζήσω εδώ, να βρω δουλειά και σπίτι».
Ο Ράσελ δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Τα τελευταία χρόνια, αυξάνεται ο αριθμός των Δυτικών που μετακομίζουν ή σχεδιάζουν να μετακομίσουν στη Ρωσία. Πολλοί από αυτούς εμφανίζονται απογοητευμένοι από τις πολιτικές των χωρών τους σχετικά με τη θρησκεία, την οικογένεια, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και τη μετανάστευση, τις οποίες θεωρούν υπερβολικά φιλελεύθερες. Σε αντίθεση, βλέπουν στη Ρωσία μια πιο συντηρητική και παραδοσιακή κοινωνία, που ευθυγραμμίζεται καλύτερα με τις προσωπικές τους αξίες.
Σε αυτούς ακριβώς απευθύνεται το πρόγραμμα θεωρήσεων βάσει «κοινών αξιών», το οποίο ξεκίνησε επίσημα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν τον Αύγουστο του 2024. Αν και ανεπίσημα έχει χαρακτηριστεί ως «Anti-Woke Visa», η πρωτοβουλία έχει θεσμικό χαρακτήρα και προβλέπεται από σχετικό προεδρικό διάταγμα. Σύμφωνα με το διάταγμα, σκοπός της βίζας είναι να παρέχει «ανθρωπιστική υποστήριξη σε ανθρώπους που συμμερίζονται τις παραδοσιακές ρωσικές πνευματικές και ηθικές αξίες».
Η «Βίζα Κοινών Αξιών» απευθύνεται σε πολίτες ή μόνιμους κατοίκους από ευρωπαϊκά κράτη, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Ιαπωνία και άλλες χώρες. Οι ενδιαφερόμενοι δεν χρειάζεται να γνωρίζουν τη ρωσική γλώσσα ή να έχουν εξειδικευμένη γνώση του πολιτισμού και του νομικού συστήματος της χώρας. Ωστόσο, προϋπόθεση είναι να δηλώσουν ξεκάθαρα τη διαφωνία τους με την πολιτική κατεύθυνση της χώρας καταγωγής τους. Η διάρκεια της βίζας είναι τριετής, με δυνατότητα ανανέωσης.
Η κοινωνιολόγος Καταρίνα Μπλουμ επισημαίνει ότι πρόκειται κυρίως για μια συμβολική πολιτική, που εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους: «Η ρωσική κυβέρνηση στέλνει μήνυμα στο εσωτερικό ότι υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να ζήσουν σύμφωνα με τις αξίες της. Παράλληλα, προς τη Δύση, εμφανίζεται ως μια "καλύτερη Ευρώπη", που υπερασπίζεται τον πατριωτισμό, τους παραδοσιακούς ρόλους και την ηθική».
Ωστόσο, πέρα από τον ιδεολογικό χαρακτήρα, η Μπλουμ εκτιμά ότι το πρόγραμμα εξυπηρετεί και πρακτικές ανάγκες, κυρίως δημογραφικές. Ο πληθυσμός της Ρωσίας βρίσκεται σε συνεχή πτώση, παρά τα κρατικά κίνητρα για γεννήσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιδείνωσε την κατάσταση, με ανθρώπινες απώλειες και μαζική φυγή νέων Ρώσων στο εξωτερικό.
Η ρωσική κυβέρνηση φαίνεται να αγκαλιάζει ιδιαίτερα οικογένειες όπως οι Φέενστρα από τον Καναδά, που μετακόμισαν στη Ρωσία μαζί με τα οκτώ παιδιά τους. Ο πατέρας, Άρεντ, δηλώνει στα social media πως «η Ρωσία είναι μία από τις λίγες χώρες που είναι ακόμη ασφαλείς για τις παραδοσιακές, χριστιανικές οικογένειες». Παράλληλα, θεωρεί πως η ζωή εκεί είναι πιο οικονομικά βιώσιμη σε σύγκριση με τη ζωή στον Καναδά.
Την ίδια ώρα, πλατφόρμες όπως η russianresidency.org προωθούν τη βίζα αναδεικνύοντας πλεονεκτήματα όπως η χαμηλή φορολογία, η δωρεάν εκπαίδευση, η καλή δημόσια υγεία και το χαμηλό κόστος ζωής στη Ρωσία.
Σύμφωνα με στοιχεία του ρωσικού υπουργείου Εσωτερικών, στους πρώτους εννέα μήνες εφαρμογής του προγράμματος καταγράφηκαν 1.156 αιτήσεις, με τη Γερμανία να κατέχει την πρωτιά (224 αιτήσεις). Οι αριθμοί πάντως δεν θεωρούνται επαρκείς για την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος της χώρας.
Η Ρωσία, ωστόσο, δεν αρκείται στην εφαρμογή του προγράμματος. Κρατικά μέσα ενημέρωσης και δημιουργοί περιεχομένου που ζουν στη Ρωσία προβάλλουν συστηματικά τις θετικές εμπειρίες των Δυτικών που μετακόμισαν στη χώρα. Το περιοδικό «Important Stories» αποκάλυψε ότι το RT (Russia Today), ο ρωσικός σταθμός εξωτερικού που έχει υποστεί κυρώσεις σε πολλές δυτικές χώρες, χρηματοδοτεί βίντεο στα social media, στα οποία οι μετανάστες εξυμνούν τη Ρωσία και ασκούν κριτική στη Δύση.
Αναφέρεται, επίσης, ότι υπάλληλοι του RT ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από δημοφιλή YouTube κανάλια όπως το «Russian Road», που προβάλλουν παρόμοιες αφηγήσεις.
Ακόμα και αν πρόκειται για μια συντονισμένη καμπάνια, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο για τη Μόσχα. Στο παρελθόν, έχουν γίνει γνωστές περιπτώσεις παραγωγής ψεύτικων βίντεο από ηθοποιούς που χρησιμοποιήθηκαν σε προεκλογικές εκστρατείες στις ΗΠΑ.
Για την Καταρίνα Μπλουμ, η «Βίζα Κοινών Αξιών» δεν είναι παρά ακόμα ένα εργαλείο του ρωσικού μηχανισμού προπαγάνδας, που επιδιώκει να επανατοποθετήσει τη χώρα διεθνώς ως προπύργιο συντηρητικών αξιών, ενάντια στη «φιλελεύθερη παρακμή» της Δύσης.
Με πληροφορίες από dw.com
