Ο Γρηγόρης Αυξεντίου αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του Εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα κατά βρετανικών κατακτητών στην Κύπρο. Ήταν ο δεύτερος στη ιεραρχία της ΕΟΚΑ και έπεσε ηρωικά στην μάχη κοντά στην Ιερά Μονή Μαχαιρά από τα βρετανικά στρατεύματα.
Διαβάστε επίσης: Γρηγόρης Αυξεντίου: Σήμερα το ετήσιο εθνικό μνημόσυνο του ήρωα της ΕΟΚΑ στην Ιερά Μονή Μαχαιρά
Γεννήθηκε στη Λύση της Αμμοχώστου στις 22 Φεβρουαρίου 1928. Με την ολοκλήρωση του σχολείου, ταξίδεψε στην Ελλάδα για να σπουδάσει στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, αλλά τελικά εισήχθη στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, ενώ παράλληλα προετοιμαζόταν για να γραφτεί στη Φιλοσοφική Σχολή. Υπηρέτησε ως Ανθυπολοχαγός πεζικού στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα επιστρέφοντας αργότερα στην Κύπρο, όπου εργάστηκε ως οδηγός ταξί.
Η πορεία του στον αγώνα ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1955, όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Στρατηγό Γεώργιο Διγενή - Γρίβα, αρχηγό της ΕΟΚΑ. Την ίδια χρονιά συμμετείχε σε επιθέσεις κατά της Ηλεκτρικής και του Ραδιοφωνικού Σταθμού Λευκωσίας. Πολύ σύντομα, αναδείχθηκε για τις ηγετικές του ικανότητες και ανέλαβε τη θέση του υπαρχηγού της ΕΟΚΑ. Κατά τη διάρκεια της δράσης του, χρησιμοποιούσε διάφορα ψευδώνυμα, όπως «Ζήδρος», «Ρήγας», «Αίαντας», «Άρης», «Μάστρος» και «Ζώτος».
Η αποτυχία των Εγγλέζων πολλές φορές να τον εντοπίσουν, παρά τις πολλές προσπάθειες και την επικήρυξή του, αποδεικνύει το θάρρος και την εξυπνάδα του. Μια από τις πιο γνωστές στιγμές του ήταν όταν μεταμφιέστηκε σε καλόγερο και κατάφερε να ξεγελάσει τους διώκτες του, προσφέροντάς τους ακόμα και φαγητό χωρίς να τον αναγνωρίσουν. Στις 10 Ιουνίου 1955, παντρεύτηκε την αγαπημένη του, Βασιλική, στο μοναστήρι του Αχειροποιήτου.
Στις 12 Δεκεμβρίου 1955, ο Αυξεντίου και άλλοι αγωνιστές της ΕΟΚΑ παγιδεύτηκαν από τους Βρετανούς στο Τρόοδος, κοντά στο χωριό Σπήλια. Κατάφερε να καθοδηγήσει τους συναγωνιστές του σε ασφαλές μέρος και να προκαλέσει πολλές απώλειες στους Βρετανούς, αφήνοντας τους να αλληλοπυροβολούνται.
Το τέλος του ήρθε σαν σήμερα πριν από 68 χρόνια, όταν οι βρετανικές δυνάμεις, ύστερα από πληροφορίες για τη θέση του περικύκλωσαν τη σπηλιά όπου κρυβόταν με την ομάδα του, κοντά στη Μονή Μαχαιρά. Παρά τις εκκλήσεις των Βρετανών για παράδοση, ο Αυξεντίου αρνήθηκε, απαντώντας με υπερηφάνεια: «Μολών λαβέ». Η μάχη που ακολούθησε διήρκεσε 10 ώρες, με τους Βρετανούς να χρησιμοποιούν όλα τα μέσα, μέχρι που πέταξαν πετρέλαιο στην σπηλιά, κατακαίγοντας τον ζωντανό.
Ο Αυξεντίου μόλις 29 ετών, έπεσε ηρωικά και το πτώμα του βρέθηκε απανθρακωμένο. Τάφηκε στα Φυλακισμένα Μνήματα. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου παραμένει σύμβολο ηρωισμού και αντίστασης για την Κύπρο και την Ελλάδα.
