Ισραήλ. Η Γη της Επαγγελίας της Παλαιάς Διαθήκης. Γη που ζουν δύο λαοί, με ανθρώπους από τρεις θρησκείας. Λατρευτικός χώρος με ιερά μνημεία χριστιανών, μουσουλμάνων και ιουδαϊστών. Μια περιοχή που γίνεται έρμαιο αιματηρών συγκρούσεων που προκαλούν συγκλονισμό και συνταράσσουν τις ισορροπίες στην ανατολική γωνιά της Μεσογείου.
Το πιο πρόσφατο, πολύ σοβαρό και τρομερό «επεισόδιο» στην σύγκρουση Παλαιστίνης και Ισραήλ βρίσκεται σε εξέλιξη από το προηγούμενο Σάββατο (07/10) και οι εκτάσεις που παίρνει είναι πρωτοφανείς.
Χιλιάδες νεκροί, ακόμα περισσότεροι οι τραυματίες. Απαγωγές αμάχων, εν ψυχρώ δολοφονίες, ισοπέδωση ολόκληρων περιοχών.
Μία σύγκρουση χωρίς ημερομηνία λήξης…
Το ιστορικό της σύγκρουσης
Η περιοχή που ήταν γνωστή ως Παλαιστίνη βρισκόταν υπό Οθωμανική κυριαρχία πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ μετά την ήττα της υπό κατάρρευση αυτοκρατορίας η περιοχή πέρασε στην κυριότητα των Βρετανών. Στην περιοχή κατοικούσαν ως επί τω πλείστων Άραβες με μια εβραϊκή μειονότητα.
Η σύγκρουση μεταξύ των πληθυσμών χρονολογείται από την περίοδο που η Βρετανία ανάλαβε τη δημιουργία «εθνικής εστίας» στην Παλαιστίνη για του Εβραίους. Για τους Παλαιστίνιους η περιοχή ήταν η πατρίδα τους, για τους Εβραίους η πατρογονική εστία που μιλούν οι γραφές.
Με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, δειλά οι Εβραίοι μεταβαίνουν εκεί. Μετά το φρικτό Ολοκαύτωμα των Ναζί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι εγκατάσταση Εβραίων στην περιοχή ήταν μαζικότερη.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών το 1947 αποφασίζει και ψηφίζει την διάσπαση της Παλαιστίνης σε δύο κράτη, το εβραϊκό και το αραβικό ενώ προέβλεπε το «διεθνές» στάτους της Ιερουσαλήμ. Το σχέδιο δεν τελεσφόρησε καθώς παρόλο που οι Εβραίοι το αποδέχτηκαν, απορρίφθηκε από την αραβική πλευρά.
Η δημιουργία του Ισραηλινού κράτους και ο πρώτος πόλεμος
Οι Βρετανοί αποχωρούν από την περιοχή το 1948 και οι Εβραίοι ανακηρύσσουν την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Οι Παλαιστίνιοι αντέδρασαν και έτσι ξέσπασε ο πρώτος πόλεμος, με στρατεύματα των γειτονικών αραβικών χωρών να εισβάλουν στο νεοσύστατο ισραηλινό κράτος.
Ένα από τα θλιβερά αποτελέσματα της «Νάκμπα» ήταν η βίαιη φυγή και η προσφυγοποίηση ενός τεράστιου αριθμού του αραβικού πληθυσμού, ξεπαιρνούσαν τους 700.000 ανθρώπους. Έζησαν και πέθαναν σε προσφυγικούς καταυλισμούς σε Λίβανο, Συρία και Ιορδανία.
Εδαφικά, ο πόλεμος χώρισε στα δύο τα Ιεροσόλυμα, με το Ισραήλ να καταλαμβάνει το δυτικό μισό και την Ιορδανία το ανατολικό. Η Ιορδανία κατέλαβε επίσης την περιοχή της Δυτικής Όχθης και η Αίγυπτος τη Γάζα.
Ο πόλεμος των έξι ημερών
Το 1967 μετά από μια περίοδο παρατεταμένης ηρεμίας, Παλαιστίνιοι πραγματοποιούν επιθέσεις στο Ισραήλ. Ο Αιγύπτιος ηγέτης Νάσερ μεταφέρει στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή του Σινά. Η Αίγυπτος επίσης, στα τέλη του Μάη του ίδιου έτους επίβαλε ναυτικό αποκλεισμό στα ισραηλινά πλοία. Εν συνεχεία, Αίγυπτος και Ιορδανία υπογράφουν αμυντική συνεργασία. Ενώ κάποιες μέρες μετά η συμμαχία αριθμούσε Αίγυπτο, Ιορδανία, Συρία και Ιράκ.
Το Ισραήλ με μια καταιγιστική αεροπορική επίθεση καταστρέφει στις 5 Ιουνίου και μέσα σε τρεις ώρες την αεροπορία της Αιγύπτου. Οι επιδρομές συνεχίστηκαν και στους συμμάχους των Αιγυπτίων. Οι χερσαίες δυνάμεις του Ισραήλ παράλληλα εξαπολύουν επίθεση ενάντια στους Αιγυπτίους στο Σινά και τη Λωρίδα της Γάζας.
Στα μέτωπα με την Ιορδανία οι Ισραηλινοί δρουν ακαριαία. Στις 7 Ιουνίου κατέλαβαν τη Δυτική Όχθη ενώ μπήκαν μετά από αιώνιες στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ (ανατολικό μέρος). Θριαμβευτικά, ολοκλήρωσαν και τη συμπλοκή με τη Συρία καθώς στην επιχείρηση που έγινε στα υψίπεδα του Γκολάν οι Ισραηλινοί έφτασαν κοντά στη Δαμασκό.
Ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ
Αρχές Οκτωβρίου 1973. Αίγυπτος και Συρία πραγματοποιούν ταυτόχρονη επίθεση στο Κανάλι του Σουέζ και στα υψίπεδα του Γκολάν αντίστοιχα.
Η ισραηλινή πλευρά αιφνιδιάζεται και στις εχθροπραξίες που ακολουθούν γνωρίζει συνεχόμενες ήττες. Στις 10 Οκτωβρίου τα ισραηλινά στρατεύματα περνούν στην αντεπίθεση και αλλάζουν την τροπή του πολέμου.
Φτάνουν μια ανάσα από τη Δαμασκό ενώ στο μέτωπο με την Αίγυπτο περνούν το Κανάλι του Σουέζ.
Μετά από τις απειλές της Σοβιετικής Ένωσης και την παρέμβαση του Χένρι Κίσινγκερ η σύγκρουση οδεύει προς το τέλος της.
Με ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ, η Συρία αποδέχεται κατάπαυση πυρός και επανέρχεται στα προ του πολέμου σύνορά της με το Ισραήλ. Ενώ η Αίγυπτος βγαίνει ωφελημένη, καθώς ανακτά των έλεγχο στις όχθες του Καναλιού του Σουέζ και μία λωρίδα γης στη δυτική όχθη του Σινά.
Η προσάρτηση της ανατολικής Ιερουσαλήμ
Το 1980, η ισραηλινή κυβέρνηση προχωρά στην προσάρτηση της μέχρι τότε κατεχόμενης περιοχής της ανατολικής Ιερουσαλήμ.
Το 1982, οι ισραηλινές δυνάμεις εισβάλλουν στο Λίβανο με πρόσχημα να απομακρύνουν μαχητές της Οργάνωσης για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης.
Το ίδιο έτος και σε συνεργασία με εγχώριους συμμάχους οι Ισραηλινοί εμπλέκονται στον εμφύλιο πόλεμου του Λιβάνου για να καταστείλουν την ΟΑΠ. Παραστρατιωτικές οργανώσεις με την ανοχή των Ισραηλινών, προχώρησαν σε θηριωδίες έναντι αμάχων Παλαιστίνιων και Λιβανέζων σε Σάμπρα και Σατίλα.
Η πρώτη Ιντιφάντα και η δημιουργία της Χαμάς
Η παρουσία ισραηλινού στρατού στη Λωρίδα της Γάζας, συνοδεύεται με εποικισμούς ισραηλινών στα κατεχόμενα εδάφη, φυλακίσεις και απελάσεις.
Ένα ατύχημα στις 9 Δεκεμβρίου 1987 είχε αποτέλεσμα τον θάνατο τεσσάρων Παλαιστινίων από φορτηγό που οδηγούσε ισραηλινός. Κυκλοφόρησε αμέσως φήμη ότι η σύγκρουση ήταν εσκεμμένη για να εκδικηθεί ο οδηγός του φορτηγού τον θάνατο συγγενή του από Παλαιστίνιο.
Σχεδόν άμεσα ξεκινούν διαδηλώσεις που σε κάποιες περιπτώσεις ξεφεύγουν και ξεκινούν ρίξεις μολότοφ και πετρών σε οχήματα περιπολίας των Ισραηλινών. Ο ισραηλινός στρατός απάντησε με πυρά και δακρυγόνα με αποτέλεσμα ένας 17χρονος Παλαιστίνιος να πέσει νεκρός.
Η είδηση του θανάτου εξαπλώθηκε ραγδαία στη Δυτική Όχθη και τα Ιεροσόλυμα. Τα επόμενα δύο χρόνια νεαροί επιδίδονται σε πετροπόλεμο και ρίψεις μολότοφ στις ισραηλινές δυνάμεις. Η εξέγερση των Παλαιστινίων ονομάστηκε Ιντιφάντα, που στα αραβικά σημαίνει τίναγμα.
Αποτέλεσμα της πρώτης Ιντιφάντα ήταν οι μαζικές συλλήψεις και φυλακίσεις σχεδόν 18.000 Παλαιστινίων. Οι Παλαιστίνιοι μποϊκόταραν τα ισραηλινά προϊόντα και δημιούργησαν δικές τους ιατρικές μονάδες, κάνοντας απεργίες και ζητώντας βοήθεια από τη διεθνή κοινότητα.
Απότοκο της Ιντιφάντα ήταν η δημιουργία τις σουνιτικής οργάνωσης, Χαμάς. Η Χαμάς με πολιτικό και στρατιωτικό σκέλος ακολούθησε την ταχτική των βομβιστικών επιθέσεων με αποτέλεσμα να θεωρηθεί ως τρομοκρατική οργάνωση.
Η Χαμάς ιδρύθηκε από τον Σεΐχη Αχμέντ Γιασίν και ένα Παλαιστίνιο πρόσφυγα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Η Χαμάς είναι το αραβικό ακρωνύμιο για το Ισλαμικό Κίνημα Αντίστασης. Έχει ορκιστεί να εξολοθρεύσει το Ισραήλ. Είναι υπεύθυνη για πολλές βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας και άλλες φονικές επιθέσεις σε πολίτες και Ισραηλινούς στρατιώτες.
Η πρώτη Ιντιφάντα ολοκληρώθηκε το 1993 με τις υπογραφές της Συνθήκης του Όσλο που είχαν στόχο να προωθήσουν την ειρήνη στην Μέση Ανατολή αλλά και για να εξασφαλίσουν το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό του Παλαιστινιακού λαού. Οι Συμφωνίες οδήγησαν στην αναγνώριση της Παλαιστινιακής Αρχής ως αυτόνομης και περιορισμένης εξουσίας των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και στη Λωρίδα της Γάζας.
Εν μέσω των συνομιλιών το 1995 δολοφονείται ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Γιτζάκ Ραμπίν από ένα Εβραίο εξτρεμιστή. Ενώ από την πλευρά της Χαμάς ξεκινούν βομβιστικές επιθέσεις με αποτέλεσμα τον θάνατο 57 Ισραηλινών. Έτσι, με το βάρος της ισραηλινής κοινής γνώμης οι συνομιλίες διακόπτονται.
Οι συνομιλίες επαναρχίζουν χωρίς κάποιο αποτέλεσμα καθώς οι διαφωνίες και τα αδιέξοδα ήταν απροσπέλαστα. Με την ανατολή της νέας χιλιετίας ξεκινά η νέα Ιντιφάντα.
Η δεύτερη Ιντιφάντα
Ο Οκτώβριος του 2000 είναι ιδιαίτερα αιματηρός με πέραν των 100 Παλαιστινίων νεκρών από τις επιθέσεις του ισραηλινού στρατού στην Παλαιστινιακή Αρχή. Αφορμή για τη δεύτερη Ιντιφάντα ήταν η επίσκεψη του Αριέλ Σαρόν, μετέπειτα πρωθυπουργού, στο τέμενος Αλ Ακσά στην Ιερουσαλήμ που θεωρείται ο τριτος πιο ιερός χώρο του Ισλάμ.
Η βία που ξέσπασε κράτησε πέντε χρόνια. Οι Παλαιστίνιοι είχαν ως όπλα τους τις πέτρες και τις επιθέσεις αυτοκτονίας. Οι Ισραηλινοί για να αποφύγουν τις επιθέσεις αυτοκτονίας άρχισαν να χτίζουν ένα τεράστιο τείχος κατά μήκος της Δυτικής Όχθης.
Το τέλος της δεύτερης Ιντιφάντα, σηματοδοτείται είτε στο θάνατο του Γιασέρ Αραφάτ τον Νοέμβριο του 2004 ή στη συνάντηση του πρωθυπουργού του Ισραήλ Αριέλ Σαρόν με τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούτ Αμπάς, το 2005.
Ισραηλινό-λιβανικός πόλεμος
Τον Ιούλιο του 2006 η Χεζμπολάχ εξαπολύει επιθέσεις με ρουκέτες στο Ισραήλ, με αποτέλεσμα την απαγωγή και τον θάνατο αρκετών Ισραηλινών στρατιωτών. Η Χεζμπολάχ («Κόμμα του Θεού») είναι κομματική και στρατιωτικοί σιιτική μουσουλμανική οργάνωση. Αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 με τη βοήθεια του Ιράν. Στόχος της είναι να διεκδικεί τα συμφέροντα των Σιιτών μουσουλμάνων και να πολεμήσει ενάντια στο Ισραήλ. Η Χεζμπολάχ είναι στενά συνδεδεμένη με τη Χαμάς.
Οι ισραηλινές δυνάμεις απαντούν με επίθεση που είχε αποτέλεσμα το θάνατο 100 Λιβανέζων και 100 Ισραηλινών.
Οι Ισραηλινοί ήρθαν αντιμέτωποι με μια μεγάλη στρατιωτική ήττα.
Η Χαμάς παίρνει τον έλεγχο της Γάζας το 2007, μετά από τις εσωτερικές συγκρούσεις με τη Φατάχ. Οι επιθέσεις με ρουκέτες από πλευράς Παλαιστινίων συνεχίζονται και οι Ισραηλινοί απαντούν με αεροπορικές επιδρομές. Η Φατάχ είναι εθνικιστική πολιτική και στρατιωτική οργάνωση των Παλαιστινίων που ιδρύθηκε το 1958, όπου μεταξύ των ιδρυτών της είναι ο Γιασέρ Αραφάτ. Αποτελεί το αντίπαλο δέος της Χαμάς στη Παλαιστινιακή Αρχή.
Στα τέλη του επόμενου χρόνου οι Ισραηλινοί πραγματοποιούν στρατιωτική επίθεση στη Γάζα για τρεις εβδομάδες με αποτέλεσμα το θάνατο 1400 Παλαιστινίων.
Το ισραηλινό «Iron Dome»
Το 2011 οι ισραηλινές δυνάμεις βάζουν στη φαρέτρα τους ένα αξιόλογο αμυντικό όπλο. Ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας που επιτρέπει στις στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ να αναχαιτίζουν τις ρουκέτες που εκτοξεύονται από τη Χαμάς.
Προς το τέλος του 2012, οι Ισραηλινοί οργανώνουν νέα οκταήμερη στρατιωτική επίθεση κατά ένοπλων ομάδων στη Γάζα με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο αρχιστράτηγος της Χαμάς Αχμέντ αλ Τζαμπάρι. Η Χαμάς απαντά με εκτοξεύσεις ρουκετών προς τα Ιεροσόλυμα. Αποτέλεσμα των εχθροπραξιών ήταν 170 Παλαιστίνιοι και 6 Ισραηλινοί να χάνουν τη ζωή τους.
Ένα επεισόδιο με την απαγωγή και τη δολοφονία τριών Ισραηλινών το 2014 έφεραν νέα ένταση και ο ισραηλινός στρατός διενεργεί νέα επιχείρηση στη Γάζα με αεροπορικές επιδρομές και χερσαία επιχείρηση ενώ η Χαμάς απάντησε με ρουκέτες. Στην επιχείρηση σκοτώθηκαν 2.200 Παλαιστίνιοι και 73 Ισραηλινοί.
Το 2018, πλήθος από χιλιάδες Παλαιστίνιους συγκεντρώνονται στα ισραηλινά σύνορα με σκοπό τη διαμαρτυρία στον αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας. Οι συνεχιζόμενες διαδηλώσεις κράτησαν αρκετούς μήνες και οι ισραηλινές δυνάμεις ενίοτε χρησιμοποιούσαν πραγματικά πυρά. Τουλάχιστον 180 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν και 6.000 τραυματίστηκαν.
Παλαιστίνιοι πιστοί συγκρούστηκαν το 2021 με την ισραηλινή αστυνομία στο τέμενος Αλ Άκσα. Η Χαμάς εκτοξεύει μεγάλο αριθμό ρουκετών και το Ισραήλ απαντά με αεροπορικές επιδρομές στη Γάζα. Η 11ήμερη σύγκρουση έφερε 200 νεκρούς.
Τον Αύγουστο του 2022, αεροπορική επίθεση του Ισραήλ είχε αποτέλεσμα τον θάνατο στελέχους της Ισλαμική Τζιχάντ. Οι Παλαιστίνιοι απάντησαν με ρουκέτες.Οι 3ημερες μάχες τέλειωσαν με 40 νεκρούς.
Τον Ιανουάριο του 2023, ισραηλινές δυνάμεις πετυχαίνουν πλήγμα στην Ισλαμική Τζιχάντ. Οι Παλαιστίνιοι απάντησαν με δύο ρουκέτες δεχόμενοι εν συνεχεία την αντίποινα των στρατού του Ισραήλ.
Η τελευταία αιματηρή σύγκρουση
Το προηγούμενο Σάββατο (07/10), η Χαμάς εκτόξευσε ρουκέτες πάνω από το Ισραήλ και παράλληλα μαχητές από τη Γάζα πέρασαν στην ισραηλινή επικράτεια διά στεριάς, θαλάσσης και αέρος.
Ξεκίνησε ένα άγριο πρωινό για τους Ισραηλινούς με απαγωγές και μεταφορά δεκάδων ομήρων στη Γάζα, ψυχρές εκτελέσεις αμάχων μέσα στους δρόμους, θάνατο και φρίκη.
Το Ισραήλ παρά το αρχικό σάστισμα ξεκίνησε επιχείρηση βάζοντας στο στόχαστρο σημαντικούς στρατηγικούς στόχους στη Γάζα. Ενώ επίκειται χερσαία επίθεση των ισραηλινών δυνάμεων στη Λωρίδα της Γάζας, την οποία πολιορκούν εδώ και μέρες.
Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θέλοντας να δώσει το στίγμα για την αντίδραση των Ισραηλινών είπε πως «αυτό που θα γίνει θα αλλάξει την Μέση Ανατολή».
Από την πλευρά της η Χαμάς εκτοξεύει ρουκέτες σχεδόν σε όλη την επικράτεια του Ισραήλ.
Ο μέχρι τώρα απολογισμός είναι φρικτός, καθώς οι νεκροί και για τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα είναι χιλιάδες. Δεκάδες χιλιάδες είναι οι πρόσφυγες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Τραγικό απότοκο του πολέμου είναι οι δεκάδες των Ισραηλινών ομήρων που κρατούνται στη Γάζα από τη πρώτη μέρα της σύγκρουσης.
Η πολυπλοκότητα του προβλήματος
Κάθε νέος πόλεμος ή σύγκρουση, δημιουργεί νέα τετελεσμένα και πρόσφυγες δημιουργώντας ένα πιο τεταμένο κλίμα με τις ελπίδες για διαπραγματεύσεις και λύση του Μεσανατολικού ζητήματος να εξανεμίζονται.
Ένα τεράστιο αγκάθι της πολύχρονης σύγκρουσης ανάμεσα σε Παλαιστίνη και Ισραήλ, είναι ο εβραϊκός εποικισμός που οι Παλαιστίνιοι που θεωρούν τα συγκεκριμένα εδάφη ως δικά τους, στο μελλοντικό κράτος. Πρόκειται για οικισμούς στη Δυτική Όχθη, στα Υψίπεδα του Γκολάν, στην ανατολική Ιερουσαλήμ. Ισραηλινοί οικισμοί κτίστηκαν και στη Λωρίδα της Γάζας αλλά οι ισραηλινές δυνάμεις αποχώρησαν λόγω του προγράμματος μονομερούς απεμπλοκής. Με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ οι ισραηλινοί οικισμοί αποτελούν παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.
Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα είναι αυτό των Ιεροσολύμων. Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι διεκδικούν την πόλη ως πρωτεύουσα του κράτους τους. Ο ΟΗΕ έθεσε την πόλη το 1949 σε «corpus seperatum»- ξεχωριστή οντότητα, υπό διεθνή έλεγχο, που ποτέ δεν εφαρμόστηκε.
Μεγάλο πεδίο διαμάχης έχει και το ζήτημα του επαναπατρισμού των Παλαιστίνιων προσφύγων που έφυγαν το 1948 που ζητά η παλαιστινιακή πλευρά αλλά αποκλείει το Ισραήλ.
Αγκάθι στις συνομιλίες παραμένει και το μέλλον των χιλιάδων Παλαιστινίων κρατούμενων στις φυλακές του Ισραήλ.
