Σήμερα γιορτάζει η Δημοκρατία. Κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες διεξάγονται οι βουλευτικές εκλογές που συνοδεύθηκαν από αντιπαραθέσεις και υψηλούς τόνους. Υπό τη σκιά της πανδημίας πραγματοποιείται η 12η βουλευτική αναμέτρηση στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στην Κύπρο, οι βουλευτικές εκλογές δεν έχουν τη σημασία των προεδρικών εκλογών, καθώς στο νησί ισχύει το προεδρικό σύστημα και η κυβέρνηση δεν χρειάζεται ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή. Πρέπει, όμως, το κυβερνών κόμμα, όταν δεν έχει την απόλυτη πλειοψηφία, να χτίζει συμμαχίες με άλλα κόμματα για να μπορεί να περνάει τα νομοσχέδια.
Το πολιτικό σύστημα της Κύπρου είναι πολυκομματικό, με παλαιότερο κόμμα το Ανορθωτικό Κόμμα του Εργαζόμενου Λαού (ΑΚΕΛ), που ιδρύθηκε το 1941 και αποτελεί διάδοχο σχήμα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου (1926-1941). Μαζί με τον κεντροδεξιό «Δημοκρατικό Συναγερμό» (ΔΗΣΥ), το κεντρώο «Δημοκρατικό Κόμμα» (ΔΗΚΟ) και την ΕΔΕΚ - Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών, αποτελούν τους βασικούς πολιτικούς σχηματισμούς της Κύπρου.
Το 1960 οι πρώτες πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές
Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν την 31η Ιουλίου 1960 και στις 7 Αυγούστου 1960 έλαβαν χώραν οι εκλογές για την ανάδειξη των Κοινοτικών Συνελεύσεων. Οι εκλογές διεξήχθησαν με πλειοψηφικό σύστημα και με βάση την αποικιακή νομοθεσία. Ο αριθμός των βουλευτών, σύμφωνα με το σύνταγμα, οριζόταν στους πενήντα, από τους οποίους οι τριάντα πέντε (70%) εκλέγονταν από την ελληνική κοινότητα και οι δεκαπέντε (30%) από την τουρκική κοινότητα.
Στις εκλογές για τους Ελληνοκύπριους αντιπροσώπους, κατήλθαν δύο κομματικοί συνδυασμοί, των συνεργαζόμενων κομμάτων ΑΚΕΛ και Πατριωτικού Μετώπου. Το ΑΚΕΛ έλαβε πέντε έδρες, ενώ το Πατριωτικό Μέτωπο 30.
Η νεοσύστατη Βουλή αντιμετώπισε εξαρχής προβλήματα ομαλής λειτουργίας που πήγαζαν από τις αδυναμίες του συντάγματος. Μετά τις διακοινοτικές ταραχές που σημειώθηκαν το Δεκέμβριο του 1963 οι δεκαπέντε Τουρκοκύπριοι βουλευτές αποχώρησαν και έκτοτε οι έδρες τους παραμένουν κενές. Αποχώρησαν επίσης όλοι οι Τουρκοκύπριοι που κατείχαν πολιτειακά αξιώματα ή θέση στο δημόσιο τομέα. Η Βουλή συνέχισε να λειτουργεί, με βάση τις ισχύουσες συνταγματικές ρυθμίσεις, όπως αυτές ερμηνεύθηκαν κατά καιρούς από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Τα επόμενα χρόνια σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις στην κυπριακή πολιτειακή ζωή. Τις θέσεις των τριών Τουρκοκύπριων υπουργών που αποχώρησαν κατέλαβαν Ελληνοκύπριοι υπουργοί και οι αρμοδιότητες του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου μεταβιβάστηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο. Λόγω της έκρυθμης κατάστασης που ακολούθησε τα δραματικά γεγονότα του 1963 οι επόμενες βουλευτικές εκλογές δε διεξήχθησαν τον Ιούλιο του 1965 αλλά στις 5 Ιουλίου 1970, αφού η θητεία των μελών της Βουλής παρατεινόταν κάθε χρόνο με σχετική νομοθεσία. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και η τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου 1974, η κατάληψη από τα τουρκικά στρατεύματα του 37% του κυπριακού εδάφους και η βίαιη εκδίωξη από τα σπίτια και τις περιουσίες του του ενός περίπου τρίτου του πληθυσμού είχαν ως συνέπεια την αναβολή και πάλι των βουλευτικών εκλογών. 'Ετσι, οι επόμενες βουλευτικές εκλογές στην Κυπριακή Δημοκρατία διεξήχθησαν στις 5 Σεπτεμβρίου 1976.
Σημαντικό σταθμό στην ιστορία του κοινοβουλίου αποτελεί η απόφαση που έλαβε η Βουλή στις 20 Ιουνίου 1985 για αύξηση του αριθμού των βουλευτών σε ογδόντα, από τους οποίους οι πενήντα έξι εκλέγονται από την ελληνική κοινότητα και οι είκοσι τέσσερις από την τουρκική κοινότητα, για να διατηρείται η προβλεπόμενη από το σύνταγμα αναλογία του 70% προς 30%. Η απόφαση αυτή λήφθηκε κατ΄ επίκληση του δικαίου της ανάγκης, αφού το σύνταγμα επιτάσσει χωριστή πλειοψηφία Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων βουλευτών για τη σχετική τροποποίηση. Η αύξηση του αριθμού των βουλευτών επιβλήθηκε εκ των πραγμάτων, αφού, λόγω της διεύρυνσης των δραστηριοτήτων της Βουλής και της συμμετοχής της σε πολλούς διεθνείς κοινοβουλευτικούς οργανισμούς, ο αριθμός των πενήντα βουλευτών ήταν εξ αντικειμένου ανεπαρκής για την απρόσκοπτη λειτουργία του σώματος και ειδικά των κοινοβουλευτικών επιτροπών.
Οι εκλογικές αναμετρήσεις
5 Ιουλίου 1970
Οι εκλογές του 1965 αναβλήθηκαν λόγω της έκρυθμης κατάστασης που επικρατούσε στη μεγαλόνησο, μετά την τουρκοκυπριακή ανταρσία του 1963. Πραγματοποιήθηκαν, ύστερα από πολλές αναβολές, στις 5 Ιουλίου 1970 και παρόλο που το ΑΚΕΛ έλαβε περισσότερες ψήφους, πήρε λιγότερες έδρες, λόγω του ιδιόρρυθμου πλειοψηφικού συστήματος που εφαρμόστηκε. Τα αποτελέσματα: ΑΚΕΛ 40.70% (9 έδρες), Ενιαίον Κόμμα 26.11% (15 έδρες), Προοδευτική Παράταξη 18.3% (7 έδρες), ΕΔΕΚ 13.7% (2 έδρες) και ανεξάρτητοι (2 έδρες).
5 Σεπτεμβρίου 1976
Οι εκλογές έγιναν με καθυστέρηση ενός χρόνου, λόγω της τουρκικής εισβολής του Ιουλίου του 1974, επί προεδρίας του αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Τις 35 έδρες των Ελληνοκυπρίων διεκδίκησαν δύο συνασπισμοί κομμάτων. Ο πρώτος μεταξύ Δημοκρατικής Παράταξης, AKEΛ και ΕΔΕΚ συγκέντρωσε το 71.2% των ψήφων κι εξέλεξε 34 βουλευτές (21 η Δημοκρατική Παράταξη, 9 το ΑΚΕΛ και 4 η ΕΔΕΚ), ενώ ο δεύτερος μεταξύ ΔΕΚ και Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗΣΥ) συγκέντρωσε το 27.60% των ψήφων, αλλά δεν εξέλεξε βουλευτή, λόγω του πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος. Εκλέχθηκε κι ένας ανεξάρτητος βουλευτής.
24 Μαΐου 1981
Οι εκλογές έγιναν επί προεδρίας Σπύρου Κυπριανού, του ιδρυτή και πρώτου προέδρου του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗΚΟ). Τα αποτελέσματα: ΑΚΕΛ 32,86% (12 έδρες), ΔΗΣΥ 31,85% (12 έδρες), ΔΗΚΟ 19,69% (8 έδρες), ΕΔΕΚ 8,17% (3 έδρες).
8 Δεκεμβρίου 1985
Πρόωρες εκλογές, επί προεδρίας Σπύρου Κυπριανού. Έλαβαν: ΔΗΣΥ 33.5% (19 έδρες), ΔΗΚΟ 27.6% (16 έδρες), ΑΚΕΛ 27.4.% (15 έδρες) και ΕΔΕΚ 11.1% (6 έδρες).
19 Μαΐου 1991
Οι εκλογές διεξήχθησαν επί προεδρίας του Γιώργου Βασιλείου, που είχε υποστηριχθεί από το ΑΚΕΛ. Τα αποτελέσματα: ΔΗΣΥ 35.81% ( 20 έδρες), ΑΚΕΛ 30.63% (18 έδρες), ΔΗΚΟ 19.55% (11 έδρες) και ΕΔΕΚ 10.89% ( 7 έδρες).
26 Μαΐου 1996
Οι εκλογές διεξήχθησαν επί προεδρίας του Γλαύκου Κληρίδη, ιδρυτή και πρώτου προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού. Τα αποτελέσματα: ΔΗΣΥ 34.47% ( 20 έδρες), ΑΚΕΛ 33% (19 έδρες), ΔΗΚΟ 16.43% (10 έδρες), ΕΔΕΚ 8.13% (5 έδρες) και Κίνημα Ελεύθερων Δημοκρατών, το κόμμα του τέως προέδρου Γιώργου Βασιλείου, 3.69% (2 έδρες).
27 Μαΐου 2001
Οι εκλογές διεξήχθησαν επί προεδρίας Γλαύκου Κληρίδη. Τα αποτελέσματα: ΑΚΕΛ 34.71% (20 έδρες), ΔΗΣΥ 34% (19 έδρες), ΔΗΚΟ 14.84% ( 9 έδρες), ΕΔΕΚ- Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών 6.51% (4 έδρες), Νέοι Ορίζοντες 3% (1 έδρα), Ενωμένοι Δημοκράτες 2.59% (1 έδρα), Αγωνιστικό Δημοκρατικό Κίνημα 2.16% (1 έδρα) και Κίνημα Οικολόγων - Περιβαλλοντιστών 1.98% (1 έδρα).
21 Μαΐου 2006
Οι εκλογές διεξήχθησαν επί προεδρίας Τάσσου Παπαδόπουλου, που υποστηρίχθηκε από το κόμμα του ΔΗΚΟ και το ΑΚΕΛ. Τα αποτελέσματα: ΑΚΕΛ 31.13% (18 έδρες), ΔΗΣΥ 30.34% (18 έδρες), ΔΗΚΟ 17.92% (11έδρες), ΕΔΕΚ- Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών 8.91% (5 έδρες), ΕΥΡΩΚΟ 5.73% (3 έδρες) και Κίνημα Οικολόγων - Περιβαλλοντιστών 1.95% (1 έδρα).
22 Μαΐου 2011
Οι εκλογές διεξήχθησαν επί προεδρίας του Δημήτρη Χριστόφια, του πρώτου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, που προερχόταν από τις τάξεις του ΑΚΕΛ. Τα αποτελέσματα: ΔΗΣΥ 34.28% (20 έδρες), ΑΚΕΛ 32.67% (19 έδρες), ΔΗΚΟ 15.76% (9 έδρες), ΕΔΕΚ- Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών 8.93% (5 έδρες), ΕΥΡΩΚΟ 3.88% (2 έδρες) και Κίνημα Οικολόγων - Περιβαλλοντιστών 2.21% (1 έδρα).
22 Μαΐου 2016
Οι εκλογές γίνονται επί προεδρίας του Νίκου Αναστασιάδη, τέως προέδρου του ΔΗΣΥ. Τα αποτελέσματα: ΔΗΣΥ 30.69%, (19 έδρες) ΑΚΕΛ 25.67% (15 έδρες), ΔΗΚΟ 14.49% (9 έδρες), ΕΔΕΚ - Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών 6.18% (3 έδρες), Συμμαχία Πολιτών 6.01%, (3 έδρες) Αλληλεγγύη 5.24% (3 έδρες), Κίνημα Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών 4.81% (2 έδρες) και ΕΛΑΜ 3.71% (2 έδρες). Η αποχή έφθασε στο 33.36%.
