Μια απόφαση με αμιγώς πολιτικές προεκτάσεις και για την Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας (ITLOS) αναφορικά με τις αξιώσεις του κράτους του Μαυρικίου. Συγκεκριμένα το Ειδικό Τμήμα τους Διεθνούς Δικαστηρίου αποφάσισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει κυριαρχία επί του Αρχιπελάγους Τσάγκος, εξέλιξη που έρχεται ως συνέχεια της ιστορικής γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2019. Απόφαση με πολιτικά μηνύματα και για το καθεστώς των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο.
Ο Διδάκτωρ Διεθνούς Δικαίου με ειδίκευση στο Δίκαιο της Θάλασσας, Νικόλας Ιωαννίδης, ανέφερε στο ant1.com.cy πως στην προκειμένη περίπτωση η διαδικασία ξεκίνησε ως διαιτησία η οποία μεταφέρθηκε στο δικαστήριο του Αμβούργου για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ουσιαστική διαφορά αφορά στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Μαυρικίου και Μαλδιβών, με κυριότερο προδικαστικό ερώτημα να αποτελεί το ποιο είναι το παράκτιο κράτος στην περίπτωση του Αρχιπελάγους του Τσάγκος.
Η διαφωνία έγκειται ως προς την κυριαρχία του Αρχιπελάγους, καθώς αποτελεί βρετανική υπερπόντια περιοχή, γεγονός που δημιουργούσε το ερώτημα ως προς το ίδιο το εδαφικό καθεστώς του Μαυρικίου.
Όπως σημείωσε ο κ. Ιωαννίδης, «συνήθως τα δικαστήρια που δικάζουν με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας δεν εξετάζουν εδαφικές διαφορές. Ωστόσο σε αυτή την περίπτωση το Δικαστήριο έκρινε ότι η διαφωνία Ηνωμένου Βασιλείου και Μαυρικίου είχε ήδη επιλυθεί».
Και αυτό συνέβη το Φεβρουάριο του 2019. Σε μια ιστορική από κάθε άποψη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.
Η εν λόγω γνωμοδότηση προνοούσε ότι η παρουσία του Ηνωμένου Βασιλείου στο Αρχιπέλαγος παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο. «Το Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας θεώρησε ότι είχε επιλυθεί η διαφορά προς όφελος του Μαυρικίου» ανέφερε ο κ. Ιωαννίδης, συνεπακόλουθα, ως παράκτιο κράτος στην εν λόγω διένεξη θεωρείται ο Μαυρίκιος, και το Δικαστήριο μπορεί να προχωρήσει σε μεταγενέστερο στάδιο σε οριοθέτηση θαλάσσιου ορίου με τις Μαλδίβες.
Το γεγονός πως η πρόσφατη απόφαση του Τμήματος του Διεθνούς Δικαστηρίου επιβεβαιώνει τη γνωμοδότηση του 2019, κρίνεται μάλιστα ως πολύ θετική εξέλιξη και για την περίπτωση της Κύπρου. Ερωτηθείς συγκεκριμένα ο κ. Ιωαννίδης για ενδεχόμενη συσχέτιση των περιπτώσεων Μαυρικίου και Κύπρου ήταν σαφής.
«Αν μεταφέρουμε το σκεπτικό των δυο δικαστηρίων στην περίπτωση της Κύπρου, επειδή οι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο αποσπάστηκαν από την πρώην αποικία της Κύπρου, και ουδέποτε αποδόθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία, αυτό συνεπάγεται πως δεν έχει ολοκληρωθεί η αποαποικιοποίηση της Κύπρου» απάντησε χαρακτηριστικά.
«Με την παρουσία τους οι Βρετανοί υπό το παρόν καθεστώς, παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο. Έχουν διεθνή ευθύνη» σημείωσε επιπρόσθετα ο κ. Ιωαννίδης.
Για να εκλείψει η συνεχιζόμενη παράνομη συμπεριφορά σύμφωνα με τον κ. Ιωαννίδη θα πρέπει να γίνει μια διευθέτηση μεταξύ Κύπρου και Ηνωμένου Βασιλείου, κάτι που προφανώς απαιτεί ανακίνηση του όλου θέματος από ένα τουλάχιστον από τα συμβαλλόμενα μέρη.
Το γεγονός επιπρόσθετα πως η Κυπριακή Δημοκρατία προχώρησε σε οριοθέτηση ΑΟΖ με άλλα κράτη, χρησιμοποιώντας και μέρος των ακτών που ελέγχουν οι Βρετανικές Βάσεις με την αποδοχή του Ηνωμένου Βασιλείου, αποτελεί ένα ακόμη έρεισμα για τα δίκαια της Δημοκρατίας. «Με βάση το Διεθνές Δίκαιο προφανώς και δεν μπορεί μια στρατιωτική βάση να έχει θαλάσσιες ζώνες» προσέθεσε ο κ. Ιωαννίδης.
«Το ότι προχωρήσαμε σε οριοθετήσεις χρησιμοποιώντας κομμάτι των ακτών των Βάσεων, ενισχύει το επιχείρημα ότι δεν έχουν πλήρη κυριαρχία όπως έχει ένα κράτος παρά μόνο λειτουργική δικαιοδοσία για στρατιωτικούς σκοπούς. Η κρατική κυριαρχία ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία και πρέπει το δικαίωμα άσκησής της να επιστρέψει σε αυτήν», η χαρακτηριστική του επισήμανση.
Αξίζει να αναφερθεί, πως στις διαδικασίες που ξεκίνησαν από το 2018 στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης παρέστη και η ίδια η Κυπριακή Δημοκρατία, με επικεφαλής τον τέως Γενικό Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη. Και αυτό διότι όταν ζητά γνωμοδότηση η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εφ’ ενός ζητήματος, μπορούν όλα τα Κράτη-Μέλη να καταθέσουν τις απόψεις τους.
Η κυπριακή αποστολή κατά τη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου της Χάγης. Ο κ. Νικόλας Ιωαννίδης πρώτος αριστερά παρέστη ως μέλος της.
Εν κατακλείδι η απόφαση των δικαστών στις 28 Ιανουαρίου, έρχεται να επιβεβαιώσει τη σχετική Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ) και την επακόλουθη ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Επικρίνει ρητά την αποτυχία του Ηνωμένου Βασιλείου να παραδώσει το έδαφος στην πρώην αποικία του, τον Μαυρίκιο, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2019, όπως είχε ζητηθεί νωρίτερα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Συγκεκριμένα, με ψήφους 116 υπέρ, έξι εναντίον και 56 αποχές, το Γενικό Συμβούλιο δικαίωσε τον Μαυρίκιο, προκαλώντας την ίδια στιγμή πλήγμα για το Λονδίνο. Μεταξύ των χωρών που ψήφισαν υπέρ ήταν και η Κύπρος.
Στην αγόρευση του, εκπροσωπώντας την Κυπριακή Δημοκρατία, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης, είχε διατυπώσει τη θέση ότι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση είναι το ίδιο αναφαίρετο όπως και η κυριαρχία ενός κράτους, σημειώνοντας ότι η αποικιοκρατία αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Το τι μέλλει ή δέον γενέσθαι και στην περίπτωση της Κύπρου, αποτελεί πολιτική απόφαση.
