Δασικές πυρκαγιές, ακραία ξηρασία και θερμοκρασίες-ρεκόρ, αλλά και μειώσεις στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), έμμεσο κόστος και πληθωρισμός. Η Ευρώπη βίωσε ένα καλοκαίρι γεμάτο από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, η οποία επιβαρύνει ήδη την οικονομία της ηπείρου.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Triodos Bank, τους οποίους φιλοξενεί ρεπορτάζ του ισπανικού πρακτορείο Efe, οι ακραίες καιρικές συνθήκες που έπληξαν την Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό το καλοκαίρι θα μπορούσαν να μειώσουν το ΑΕΠ της κατά περίπου 1% το 2026. Mε άλλα λόγια, τα γεγονότα αυτά αναμένεται να κοστίσουν περίπου 180 δις ευρώ.
Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει τις «άμεσες και άμεσης επίπτωσης» απώλειες, ωστόσο άλλες μελέτες υποδεικνύουν ότι το έμμεσο κόστος κατά τα έτη που ακολουθούν τις καταστροφές μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο, όπως δήλωσε η Heather Grabbe, ερευνήτρια στο κέντρο οικονομικών μελετών Bruegel.
Η Sofía Tirado, ερευνήτρια στο Βασιλικό Ινστιτούτο Elcano, εστιάζει στη συνολική απώλεια πλούτου, «τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα», που μπορούν να προκαλέσουν στην περιοχή φαινόμενα όπως οι πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού, επιπτώσεις οι οποίες συχνά δεν αποτυπώνονται στο ΑΕΠ.
«Αυτό που συμβαίνει συχνά σε οικονομικό επίπεδο είναι ότι οι επιπτώσεις αυτές οδηγούν συνήθως σε πτώση του ΑΕΠ, αλλά ορισμένες φορές δεν αντικατοπτρίζονται σε συνολικό επίπεδο», εξήγησε η Tirado, σημειώνοντας ότι πολλές φορές οι εν λόγω περιοχές μπορεί ακόμη και να παρουσιάσουν ανάπτυξη χάρη στη βοήθεια που λαμβάνουν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Οι άμεσες οικονομικές απώλειες στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω ακραίων καιρικών και κλιματικών φαινομένων ανήλθαν στα 822 δις ευρώ μεταξύ 1980 και 2024, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ).
Ωστόσο, το κόστος αυτό αναμένεται να αυξηθεί «ραγδαία», σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έχουν πάψει να αποτελούν περιθωριακό κίνδυνο και έχουν μετατραπεί σε «διαρθρωτικό μακροοικονομικό και δημοσιονομικό πρόβλημα», σύμφωνα με έκθεση του Bruegel.
Μάλιστα, το φετινό καλοκαίρι παρατηρείται ήδη σημαντικός αντίκτυπος στις οικονομίες χωρών όπως η Γαλλία, όπου το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών εκτιμά ότι ο καύσωνας και η ξηρασία θα κοστίσουν στη χώρα το ένα δέκατο του ΑΕΠ της.
Η κατάσταση δεν είναι πολύ καλύτερη στη Γερμανία, όπου η κεντρική τράπεζα της χώρας, η Bundesbank, προειδοποίησε στο δελτίο της για τον μήνα Αύγουστο ότι η χαμηλή στάθμη των ποταμών θα επιβραδύνει την οικονομική ανάκαμψη της χώρας κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Και στις δύο χώρες, η κάμψη που προκαλείται από την ξηρασία θα πλήξει ιδιαίτερα τον γεωργικό τομέα, προκαλώντας απώλειες στις καλλιέργειες και τη παραγωγικότητα, γεγονός που θα έχει επιπτώσεις στα τρόφιμα και, μεσοπρόθεσμα, στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη του ΑΕΠ, εξηγεί η Tirado.
Αλλαγές στα επιτόκια λόγω της κλιματικής αλλαγής;
«Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η ανησυχία έχει φτάσει και στα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στη Φρανκφούρτη, όπου θεωρούν αυτονόητο ότι η αυξανόμενη συχνότητα φυσικών καταστροφών που συνδέονται με την υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί απειλή για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.»
Αυτό δήλωσε το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, Frank Elderson, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Guardian στις αρχές Αυγούστου, υποστηρίζοντας ότι οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη φύση μπορούν να ενέχουν σημαντικούς οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.
«Είναι αλήθεια ότι δεν έχουν λάβει ακόμη άμεση απόφαση για αλλαγή των επιτοκίων λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά διαπιστώνουν ότι αυτή επηρεάζει τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη», δήλωσε η Tirado, η οποία εκτιμά ότι τόσο η ΕΚΤ όσο και η ίδια η Τράπεζα της Ισπανίας «ανησυχούν όλο και περισσότερο» για τις επιπτώσεις που έχουν τα ακραία φαινόμενα στην οικονομία.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες
Πρόκειται για «σημαντικές» συνέπειες για την οικονομία, οι οποίες θα επιδεινωθούν στο μέλλον. «Η οικονομία θα πληγεί μακροπρόθεσμα», συνοψίζει η ειδικός του Ινστιτούτου Elcano, σημειώνοντας ότι, αν και οι ξηρασίες συνέβαιναν ανέκαθεν, η κλιματική αλλαγή θα αυξήσει την ένταση και τη συχνότητά τους.
«Καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες και τα πρότυπα βροχοπτώσεων που οφείλονται στο κλίμα γίνονται συχνότερα, οι οικονομίες θα έχουν λιγότερο χρόνο για να ανακάμψουν μεταξύ των συμβάντων. Οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα πρέπει να διαθέτουν περισσότερα χρήματα για την αποκατάσταση των ζημιών από καταστροφές, μειώνοντας έτσι τα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις», δήλωσε η Grabbe στη συνέντευξη.
Προσαρμογή σε όσα έπονται
Οι ειδικοί του ινστιτούτου Bruegel θεωρούν απαραίτητο για τις χώρες της ΕΕ να εφαρμόσουν σχέδια και συστήματα προσαρμογής, ώστε να περιορίσουν τις απώλειες που καλούνται να επωμιστούν οι κυβερνήσεις.
"Η Ισπανία διαθέτει ένα εξαιρετικά καλό σύστημα ασφάλισης έναντι κλιματικών καταστροφών, μέσω της Κοινοπραξίας (Consortium), από το οποίο θα μπορούσαν να διδαχθούν άλλες χώρες της ΕΕ προκειμένου να μειώσουν τις απώλειες που οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να καλύψουν λόγω έλλειψης ασφαλιστικής κάλυψης", εξηγούν.
Επιπλέον, εκτιμούν ότι οι Κυβερνήσεις θα αναγκαστούν τελικά να αναγνωρίσουν τα όρια της προστασίας των περιουσιακών στοιχείων και να υιοθετήσουν μέτρα που θα διευκολύνουν τη μετεγκατάσταση εντός του ευρωπαϊκού εδάφους.
