Έκθεση Γ. Ελεγκτή: Μικρός αριθμός έργων του Υπ. Παιδείας δεν εκτελέστηκαν το 2013

Ο Προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για το 2013 προέβλεπε δαπάνες €974,5 εκ. από τις οποίες ποσό €801,5 εκ. αφορούσε σε τακτικές και ποσό €173,0 εκ. σε αναπτυξιακές δαπάνες, ενώ οι πραγματικές τακτικές δαπάνες ανήλθαν σε €765,1 εκ. ή 95,5% του Προϋπολογισμού, σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας για το 2013.

Σημειώνεται ότι από το ποσό των €765,1 εκ. που αφορά σε τακτικές δαπάνες, ποσό €599,1 εκ. ή ποσοστό 78,3% αφορούσε στη μισθοδοσία των εκπαιδευτικών, ενώ οι πραγματικές αναπτυξιακές δαπάνες ανήλθαν σε €156,4 εκ. ή 90,4% του Προϋπολογισμού.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, στο επεξηγηματικό Υπόμνημα του Προϋπολογισμού του 2013, περιλήφθηκε αρκετά μικρότερος αριθμός έργων και μελετών, σε σύγκριση με το 2012. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι μικρός αριθμός έργων και μελετών, που αφορούν στην ανέγερση, βελτίωση και επέκταση σχολείων ή σε έργα υποδομής σε σχολεία για τον σχολικό αθλητισμό, δεν εκτελέστηκαν το 2013.

Συγκεκριμένα, από τα 89 συνολικά έργα που προγραμματίστηκαν, δεν εκτελέστηκαν τα 23. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους όπως στη μείωση του Προϋπολογισμού του 2014 κατά 20% λόγω μη διαθέσιμων απαραίτητων χρηματικών πόρων, με αποτέλεσμα αρκετά από τα έργα/μελέτες του 2013, να μην προωθηθούν, αφού δεν θα ήταν διαθέσιμες οι απαραίτητες πιστώσεις για την υλοποίηση τους το επόμενο έτος, σε προβλήματα που σχετίζονται με την απαλλοτρίωση του χώρου και σε αδυναμία του Υπουργείου Οικονομικών να διαθέτει χρήματα για απαλλοτριώσεις και στις πιέσεις και αντιδράσεις διαφόρων κοινωνικών ομάδων με σκοπό την μη υλοποίηση ενός έργου για διάφορους λόγους (π.χ. συντήρηση Παγκυπρίου Γυμνασίου).

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, για οκτώ χρόνια συντελείται προσπάθεια για μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος της Κύπρου. Έμφαση δόθηκε στον εκσυγχρονισμό του περιεχομένου της εκπαίδευσης, μέσα από την προσπάθεια για εκσυγχρονισμό των αναλυτικών προγραμμάτων, ωστόσο, η αξιολόγηση των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων (ΝΑΠ) όπως φαίνεται στην Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας με θέμα «Ανάλυση της Λειτουργίας και της Δομής του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας», ημερ. 4.4.2014, καθώς και στην Έκθεση της Επιστημονικής Επιτροπής, ανέδειξε πολλές και σοβαρές αδυναμίες.

Σημειώνεται ότι για ζητήματα όπως οι διαδικασίες πρόσληψης και αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα της εκπαίδευσης και κατ΄ επέκταση τα μαθησιακά αποτελέσματα, δεν έχουν γίνει ακόμα ενέργειες για εκσυγχρονισμό.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, από σχετική μελέτη που διεξήγαγε το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, με στόχο την επανεξέταση των διευθετήσεων που εφαρμόζονται, σύμφωνα με τις οποίες καθηγητές απαλλάσσονται από διδακτικό χρόνο, σε αντιστάθμισμα άλλων καθηκόντων που αναλαμβάνουν, όπως υπεύθυνοι τμήματος, τήρηση πρακτικών του Καθηγητικού Συλλόγου, υπεύθυνοι Βιβλιοθήκης κ.λπ., διαπιστώθηκε ότι μερικές από τις διευθετήσεις αυτές δεν στηρίζονται σε συγκεκριμένες γραπτές αποφάσεις ή συμφωνίες με τις Συντεχνίες, ούτε και έτυχαν της έγκρισης του Υπουργείου.

Σημειώνεται ότι μετά από Πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, το Υπουργικό Συμβούλιο με την Απόφασή του αρ. 72.124, ημερ. 9.6.2011, η οποία αφορά στα νέα ωρολόγια προγράμματα για τη Δημοτική Εκπαίδευση, ενέκρινε τη σταδιακή μείωση του διδακτικού χρόνου των δασκάλων, οι οποίοι έχουν την ευθύνη ενός τμήματος, κατά δύο (2) διδακτικές περιόδους με ταυτόχρονη μείωση των διδακτικών περιόδων που παραχωρούνταν, ως απαλλαγή για την ενισχυτική διδασκαλία, την κατάργηση των απαλλαγών για διάφορα προγράμματα αγωγής υγείας και περιβάλλοντος λόγω της εισαγωγής τους ως νέα μαθήματα Αγωγής Ζωής/Υγείας και της Περιβαλλοντικής Αγωγής και επίσης τον διορισμό 7, 22, 52 και 82 επιπρόσθετων εκπαιδευτικών για τη σχολική χρονιά 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014 και 2014-2015, με επιπρόσθετο κόστος €241.388, €742.381, €1.713.624 και €2.677.788, αντίστοιχα.

Προστίθεται ότι το μέτρο εφαρμόστηκε για τις σχολικές χρονιές 2011-2012 και 2012-2013 σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, με δύο απαλλαγές για τους υπεύθυνους τάξεων συμπλεγμάτων και Α΄ τάξης και μία απαλλαγή για τις τάξεις Β΄-Στ΄ για την σχολική χρονιά 2012-2013, αλλά δεν έχει εγκριθεί η επέκταση του μέτρου για δύο απαλλαγές για τις τάξεις Β΄-Στ΄ μέχρι τη σχολική χρονιά 2014-2015.

Σύμφωνα με τον Γενικό Ελεγκτή, σε έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που ετοιμάστηκε τον Απρίλιο του 2013 και καλύπτει την περίοδο 2001-2011, η οποία κοινοποιήθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών στη Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, μεταξύ άλλων, αναφέρονται τα ακόλουθα σχετικά με την εκπαίδευση στην Κύπρο:

(α) Ο αριθμός των εκπαιδευτικών αυξήθηκε ενώ ο αριθμός των μαθητών μειώθηκε και η αναλογία μαθητών-καθηγητών μειώθηκε πολύ περισσότερο στην Κύπρο από άλλες χώρες της Ε.Ε.

(β) Οι εκπαιδευτικοί στην Κύπρο έχουν λίγο διδακτικό χρόνο συγκρινόμενοι με άλλες χώρες της Ε.Ε. και στην Κύπρο είναι από τις λίγες χώρες όπου ο διδακτικός χρόνος μειώνεται με τα χρόνια υπηρεσίας.

(γ) Οι ώρες εργασίας και οι ώρες διδασκαλίας των εκπαιδευτικών είναι περιορισμένες και συχνά χρησιμοποιούν τις ώρες μετά την εργασία τους για να προσφέρουν ιδιαίτερα μαθήματα σε μαθητές επί πληρωμή. Αυτό επηρεάζει και τον χρόνο κατά τον οποίο τα παιδιά έχουν φροντίδα, επηρεάζοντας και τις προοπτικές των γονιών για πλήρη εργοδότηση.

(δ) Με δεδομένο ότι δεν αλλάζει η εκπαιδευτική πολιτική και το διδακτικό προσωπικό  δεν μειώνεται αλλά το μόνιμο προσωπικό αντικαθίσταται με έκτακτο, οι στόχοι για μείωση του προσωπικού δεν θα επιτευχθούν.

(ε)  Το υψηλό κόστος εκπαίδευσης μπορεί να μειωθεί μόνο με αλλαγές στο υψηλό μισθολόγιο των εκπαιδευτικών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με συνδυασμό  μέτρων ως ακολούθως:

Αύξηση των ωρών διδασκαλίας των εκπαιδευτικών με πολλά χρόνια υπηρεσίας. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να επιφέρει μείωση στον αριθμό εκπαιδευτικών κατά 900 με 3.800. Αύξηση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα, με επακόλουθο τη μείωση του αριθμού των εκπαιδευτικών που είναι απαραίτητοι για τη διδασκαλία και συγχώνευση ή κλείσιμο μικρών σχολείων που λειτουργούν ανεξάρτητα.  Επιμήκυνση των ωρών λειτουργίας των σχολείων, θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερα αποτελέσματα στα σχολεία και στη μείωση των προσωπικών δαπανών για εκπαίδευση και σε ευκαιρίες πλήρους απασχόλησης των γονέων.

(στ) Υπάρχει «λίστα αναμονής» για την εργοδότηση των εκπαιδευτικών οι οποίοι συχνά ξεπερνούν την ηλικία των 50 χρονών πριν τον διορισμό τους. Μέχρι τότε οι γνώσεις τους είναι πεπαλαιωμένες και έχουν περιορισμένο χρόνο να εκμεταλλευτούν την πείρα για την οποία χρειάζονται κάποια χρόνια για να αποκτήσουν.

(ζ) Οι υψηλές δαπάνες δεν αντικατοπτρίζουν ανάλογα και τα αποτελέσματα στην εκπαίδευση. Για παράδειγμα η Κύπρος είναι κάτω από το μέσο όρο της Ε.Ε. σε θέματα επίτευξης στη Μέση Εκπαίδευση (Λύκειο). Το γεγονός ότι οι προαγωγές προσφέρονται στους εκπαιδευτικούς ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας, δεν προσφέρει κίνητρο για καλύτερη απόδοση.

Σημειώνεται ότι σε εκθέσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη Δομή και Λειτουργία του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και για την Πολιτική για Εκπαιδευτικούς που ετοιμάστηκαν τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2014 αντίστοιχα, γίνεται αναφορά στα ακόλουθα: Σταδιακή κατάργηση του καταλόγου διοριστέων εκπαιδευτικών με την χρήση ενός συστήματος αξιολόγησης το οποίο να λαμβάνει υπόψη αντικειμενικές μονάδες μέτρησης προσόντων, Η επαγγελματική εκπαίδευση να είναι συνεχής και συνδεδεμένη με τις ανάγκες του εκπαιδευτή, Να ετοιμαστεί νέα ολοκληρωμένη μεσοπρόθεσμη στρατηγική για την εκπαίδευση, Να γίνει αναδιοργάνωση των γραφείων του Υπουργού και του Γενικού Διευθυντή ούτως ώστε να αντικατασταθεί το αποσπασμένο προσωπικό με σύμβουλους και επαγγελματίες δημόσιους υπαλλήλους, Να μεταφερθούν οι τεχνικές υπηρεσίες στο Τμήμα Δημοσίων Έργων και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο να είναι η βάση για στρατηγικό σχεδιασμό, συντονισμό και παρακολούθηση της εκπαίδευσης.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Γενικού Ελεγκτή, η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού  πληροφόρησε την Ελεγκτική Υπηρεσία στις 3.11.2014 ότι το Υπουργείο της έχει προβεί στην εκπόνηση σχεδίου δράσης το οποίο έχει εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο και έχει ήδη αποσταλεί στη Βουλή και ότι έχει συσταθεί Ομάδα Έργου και, σύμφωνα με τους προγραμματισμούς του Υπουργείου, αναμένεται μέχρι τον Δεκέμβριο του 2014 να προχωρήσει η σύσταση, δημιουργία και ενεργοποίηση της Μονάδας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου.

Όσον αφορά την παραχώρηση προσαυξήσεων σε εκπαιδευτικούς λειτουργούς για αναγνωρισμένη εκπαιδευτική προϋπηρεσία/τεχνική πείρα στον ιδιωτικό τομέα, στην έκθεση αναφέρεται ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν συμφωνεί ότι ο διορισμός των εκπαιδευτικών βάσει καταλόγου αποτελεί επιχείρημα για αναγνώριση προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα, δεδομένου ότι ο διορισμός τους γίνεται χωρίς ανταγωνισμό.

Επιπρόσθετα, σημειώνεται ότι και ο δημόσιος υπάλληλος μπορεί να εργαζόταν για χρόνια στον ιδιωτικό τομέα, σε θέματα σχετικά με τα καθήκοντά που θα αναλάβει με τον διορισμό του στη Δημόσια Υπηρεσία, αλλά δεν τυγχάνει αναγνώρισης προϋπηρεσίας.

Όπως σημειώνεται, μετά από Αναθεωρητική Έφεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η νομοθετική προθεσμία υποβολής από τους εκπαιδευτικούς λειτουργούς των εγγράφων που υποστηρίζουν την αναγνώριση προϋπηρεσίας δεν εφαρμόζεται. Συναφώς αναφέρεται ότι ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας με επιστολή του προς το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ημερ. 9.5.2008, εισηγήθηκε όπως, με επείγουσες ενέργειες, ο χρονικός περιορισμός που προβλέπεται στους σχετικούς Κανονισμούς προστεθεί και στους περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμους, με ανάλογη τροποποίηση, η οποία ακόμα εκκρεμεί. Με βάση τα Σχέδια Υπηρεσίας, οι εκπαιδευτικοί με αναγνωρισμένη προϋπηρεσία στον ιδιωτικό τομέα τυγχάνουν μείωσης στον αριθμό διδακτικών περιόδων, με αποτέλεσμα να απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός εκπαιδευτικών για εργοδότηση από το κράτος.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι η απάντησή του Υπουργείου ότι ο εκπαιδευτικός είναι υποχρεωμένος να απασχολείται στην ιδιωτική εκπαίδευση και είναι λογικό να του πιστώνεται ως προϋπηρεσία για σκοπούς διορισμού και προαγωγής αυτή η απασχόληση, με βάση το σύστημα διορισμού στη Δημόσια Εκπαιδευτική Υπηρεσία, δεν βρίσκει σύμφωνη την Ελεγκτική Υπηρεσία, αφού θεωρεί ότι κανένας δεν είναι υποχρεωμένος να απασχολείται στην ιδιωτική εκπαίδευση, ιδιαίτερα δε, εφόσον τα άτομα που διορίζονται ως εκπαιδευτικοί στη Μέση Εκπαίδευση δεν σπουδάζουν εκπαιδευτικοί, εξ’ ου και πριν το διορισμό τους απαιτείται να παρακολουθήσουν την προϋπηρεσιακή κατάρτιση.