Της Μαρίνας Χατζηκώστα
Συμπεράσματα, απαιτήσεις και συστάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου μετά την τελευταία επίσκεψη της Τρόικα στην Κύπρο ανακοίνωσε, μέσω τηλεδιάσκεψης, η επικεφαλής του κλιμακίου του, Ντέλια Βελκουλέσκου.
Αναγνώρισε μεν πως έχει γίνει ουσιαστική πρόοδος, ωστόσο ζήτησε νέα μόνιμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, όπως περαιτέρω μείωση του κρατικού μισθολογίου, και ψήφιση του νόμου για τις εκποιήσεις, προκειμένου να εκταμιευθεί η επόμενη δόση.
Και τόνισε πως οι προκλήσεις είναι ακόμη πολλές και ο δρόμος δύσκολος:
«Το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος παραμένει πολύ υψηλό και το ποσοστό ανεργίας, πάνω από 15% είναι απαράδεκτα ψηλό. Η αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και τα περιορισμένα αποθέματα κεφαλαίου και ρευστότητας υπονομεύουν τις προοπτικές για την επανέναρξη της πιστωτικής επέκτασης, την αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και τη δημιουργία θέσεων εργασίας καθώς και την κατάργηση των ελέγχων κεφαλαίου».
Στον τομέα της δημοσιονομικής εξυγίανσης η Ντέλια Βελκουλέσκου ανέφερε ότι κάποια βήματα έχουν υλοποιηθεί. Ωστόσο το χρέος εξακολουθεί να αυξάνεται και τα μόνιμα μέτρα είναι απαραίτητα:
«Υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω μείωση των μισθών στον δημόσιο τομέα, η οποία θα πρέπει να συμπληρωθεί με την αναμόρφωση της δομής των αμοιβών για την καλύτερη σύνδεση με την απόδοση και την εξάλειψη των αυτόματων αυξήσεων πριν το πάγωμα των μισθών λήξει το 2016. Περαιτέρω εξοικονόμηση θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη μεταρρύθμιση του τομέα της εκπαίδευσης και των συντάξεων. Οι αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μεταρρυθμίσεις θα εφαρμοστούν πλήρως και οι δραστηριότητες δεν θα διαταραχθούν κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Οι προσπάθειες ιδιωτικοποίησης πρέπει επίσης να συνεχιστούν».
Στον τραπεζικό τομέα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εντοπίζει επίσης πολλές προκλήσεις.
Κυριότερο, η αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα η Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω το πλαίσιο διαχείρισης ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Και σημείωσε πως οι τράπεζες θα πρέπει να εξασφαλίσουν επαρκή κεφαλαιακά αποθέματα για να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενα επιπλέον σοκ.
Στάθηκε, εξάλλου, ιδιαίτερα στο νομοσχέδιο για τις εκποιήσεις:
«Η ψήφιση του νομοσχεδίου είναι προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της πέμπτης αξιολόγησης. Εάν δεν ψηφιστεί, η αναθεώρηση δεν θα ολοκληρωθεί, και η Τρόικα θα πρέπει να ξαναέρθει στην Κύπρο να εξετάσει την κατάσταση».
Αναφερόμενη στη χαλάρωση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υποστηρίζει ότι θα πρέπει να είναι σταδιακή και να υποστηρίζεται από μια διαφανή στρατηγική και από συνεχή παρακολούθηση και ανάλυση των τάσεων καταθέσεων και ρευστότητας.
Επίσης, είναι απαραίτητη η ενίσχυση της εποπτείας για να εμποδίσει την επανεμφάνιση τρωτών σημείων.
Νωρίτερα.
ΔΝΤ: Ζητά να μειωθούν κι άλλο οι μισθοί - Χωρίς εκποιήσεις δεν ολοκλωρώνεται η 5η αξιολόγηση
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ζητά καινούργια μόνιμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, ανάμεσά τους και περαιτέρω μείωση του κρατικού μισθολογίου, ενώ τονίζει πόσο σημαντική είναι η ψήφιση του νόμου περί εκποιήσεων για εκταμίευση της επόμενης δόσης.
Μιλώντας σε τηλεδιάσκεψη με τα ΜΜΕ, η επικεφαλής της αποστολής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Κύπρο, Ντέλια Βελκουλέσκου, ανέφερε ότι η Κύπρος έκανε ουσιαστική πρόοδο στην αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, τονίζοντας όμως παράλληλα ότι ο δρόμος εξακολουθεί να είναι δύσκολος.
Ζητά από τις κυπριακές αρχές να μην χαλαρώσουν την εφαρμογή του προγράμματος και να δώσουν έμφαση στη ρύθμιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία απειλούν τη μεσοπρόθεσμη πορεία ανάπτυξης και βιωσιμότητας του χρέους.
Το ΔΝΤ τονίζει στην ανακοίνωσή του ότι παρόλο που έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, η αντιμετώπιση της κρίσης εμπεριέχει προκλήσεις, όπως είναι το πολύ υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος αλλά και το ποσοστό ανεργίας, που φτάνει πάνω από 15%.
Βαθιά ύφεση
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι η οικονομία διανύει μια βαθιά, αλλά αναπόφευκτη προσαρμογή, και οι προοπτικές υπόκεινται σε κινδύνους.
Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2013, καθώς η κατανάλωση και οι επενδύσεις μειώθηκαν απότομα μετά την κρίση. Η ύφεση αναμένεται να συνεχιστεί και φέτος, με μια μικρή ανάκαμψη να αναμένεται να πραγματοποιηθεί κατά το 2015 και σταδιακή αύξηση της ανάπτυξης προς το 2% πάνω από το μέσο όρο.
Οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί, που σχετίζονται με την αβεβαιότητα σχετικά με το μέγεθος και το ρυθμό απομόχλευσης του ιδιωτικού τομέα και την ικανότητα των τραπεζών να αντιμετωπίσουν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια καθώς και με τις γεωπολιτικές εντάσεις πάνω από την Ουκρανία-Ρωσία.
Τράπεζες
Για τον τραπεζικό κλάδο, αναφέρεται ότι η σταθεροποίηση είναι ένα σημαντικό επίτευγμα αλλά πολλές προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν για να αποκαταστήσουν την ικανότητα του κλάδου να στηρίξει την οικονομία.
Μετά από ενέργειες που έγιναν για την ανακεφαλαιοποίηση και την αναδιάρθρωση των τραπεζών και των ΣΠΙ, οι καταθέσεις έχουν σταθεροποιηθεί σε γενικές γραμμές.
Σημειώνεται ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν μια σειρά από κρίσιμα και αλληλένδετα ζητήματα για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των τραπεζών, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης και η διευκόλυνση της χαλάρωσης των ελέγχων των κεφαλαίων. Αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Τονίζεται ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο ένα βελτιωμένο πλαίσιο για προώθηση της πειθαρχίας στις αποπληρωμές δανείων, όπου υπάρχει ικανότητα, και να διευκολυνθεί η αναδιάρθρωση δανείων, εκεί που οι δανειολήπτες έχουν επηρεαστεί από την κρίση.
Αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί από μια μεταρρύθμιση του πλαισίου αφερεγγυότητας, για να καθοδηγήσει τη διαδικασία αναδιάρθρωσης για βιώσιμους δανειολήπτες και παρέχοντας λύσεις για την αντιμετώπιση του χρέους των μη βιώσιμων.
Η Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω το πλαίσιο διαχείρισης ληξιπρόθεσμων οφειλών, ώστε να ενισχυθεί η επιχειρησιακή ικανότητα των τραπεζών και η αύξηση της εποπτείας των προσπαθειών των τραπεζών προς την επίτευξη μακροπρόθεσμων λύσεων αναδιάρθρωσης του χρέους.
Αναφέρεται ακόμη ότι κλειδί για την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των τραπεζών και η επανάληψη του δανεισμού, είναι η ενίσχυση των κεφαλαιακών αποθεμάτων και η προώθηση της αναδιάρθρωσης.
Σημειώνεται ότι οι τράπεζες θα πρέπει να εξασφαλίσουν επαρκή κεφαλαιακά αποθέματα για να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενα επιπλέον σοκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη ανακοίνωση από την Τράπεζα της Κύπρου σχετικά με την επιτυχή αύξηση του € 1 δισ. σε κεφάλαια στις ιδιωτικές αγορές είναι ευπρόσδεκτη.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες και τα συνεργατικά πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για αναδιάρθρωση με περαιτέρω μείωση των λειτουργικών δαπανών, την ενίσχυση της ικανότητας και των διαδικασιών καθώς και η βελτίωση της διακυβέρνησης.
Έλεγχοι κεφαλαίων
Αναφέρεται επίσης ότι η χαλάρωση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων θα πρέπει να είναι σταδιακή και να υποστηρίζεται από μια διαφανή στρατηγική και από συνεχή παρακολούθηση και ανάλυση των τάσεων καταθέσεων και ρευστότητας.
Η επαρκής παροχή ρευστότητας του ευρωσυστήματος παραμένει ουσιαστική.
Επίσης, αναφέρεται είναι απαραίτητη η ενίσχυση της εποπτείας για να εμποδίσει την επανεμφάνιση τρωτών σημείων. Οι κυπριακές αρχές εργάζονται προς την κατεύθυνση της πλήρους εναρμόνισης του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου τους με πανευρωπαϊκούς κανόνες.
Παράλληλα, πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω για να εξασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στον ενιαίο εποπτικό μηχανισμό.
Οι αρχές θα πρέπει επίσης να συνεχίσουν να ενισχύουν την εφαρμογή του πλαισίου για το ξέπλυμα χρήματος μεταξύ άλλων με την καλύτερη ενσωμάτωση της προληπτικής εποπτείας.
Δημοσιονομική εξυγίανση
Στην ανακοίνωση, αναφέρεται ότι μία ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση έχει υλοποιηθεί. Οι αρχές έχουν θέσει σε εφαρμογή μια φιλόδοξη δέσμη μέτρων κοντά στο 7% του ΑΕΠ το 2013-14, σε γενικές γραμμές ισορροπημένη μεταξύ εσόδων και δαπανών.
Επιπλέον, οι αρχές εκτέλεσαν τον προϋπολογισμό με σύνεση, μειώνοντας περαιτέρω τις δαπάνες για την αντιμετώπιση της ασυνήθιστα ψηλής μακροοικονομικής αβεβαιότητας.
Οι προσπάθειες αυτές οδήγησαν σε μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος το 2013. Φέτος, το πρωτογενές έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, περίπου στο μισό του επιπέδου του 2012.
Ωστόσο, τονίζεται, δεδομένου του ότι το ψηλό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να αυξάνεται, είναι απαραίτητη σημαντική μεσοπρόθεσμη εξυγίανση.
Μια πρόσθετη δημοσιονομική προσπάθεια μόνιμου χαρακτήρα θα χρειαστεί για να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος της τάξης του 4% ΑΕΠ μέχρι το 2018 και για να μειωθεί το χρέος σε επίπεδα κάτω του 100% μέχρι το 2020.
Η προσαρμογή θα πρέπει να είναι σταδιακή και αποσκοπεί στην εξισορρόπηση βραχυπρόθεσμων συγκυριακών παραγόντων με τους στόχους της βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα.
Μια σταθεροποίηση φιλική προς την ανάπτυξη θα πρέπει να επικεντρωθεί στην πλήρη ανάκτηση των αυξήσεων των δαπανών που προηγήθηκε της κρίσης, προστατεύοντας παράλληλα τις κεφαλαιακές δαπάνες.
Υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω μείωση των μισθών στον δημόσιο τομέα, η οποία θα πρέπει να συμπληρωθεί με την αναμόρφωση της δομής των αμοιβών για την καλύτερη σύνδεση με την απόδοση και την εξάλειψη των αυτόματων αυξήσεων πριν το πάγωμα των μισθών λήξει το 2016. Περαιτέρω εξοικονόμηση θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη μεταρρύθμιση του τομέα της εκπαίδευσης και των συντάξεων.
Οι αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μεταρρυθμίσεις θα εφαρμοστούν πλήρως και οι δραστηριότητες δεν θα διαταραχθούν κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου.
Οι προσπάθειες ιδιωτικοποίησης πρέπει επίσης να συνεχιστούν. Με δεδομένη τη φιλόδοξη ατζέντα, επιπλέον μεσοπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις, όπως του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και της δημόσιας διοίκησης, θα πρέπει να εφαρμοστεί με σύνεση για να ελαχιστοποιηθούν οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι που παραμένουν.
Τέλος, για την ανάπτυξη της νέας στρατηγικής που ευνοούν την ανάπτυξη τους, οι αρχές πρέπει να επικεντρωθούν σε μέτρα για την αντιμετώπιση βασικών σημείων συμφόρησης και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας.
«Η Κύπρος έχει διανύσει πολύ δρόμο στην αντιμετώπιση της κρίσης. Έχει σταθεροποιηθεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας, ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση έχει υλοποιηθεί και σαρωτικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.
Το κόστος της κρίσης ήταν μεγάλο, και επώδυνο, αλλά αναγκαία μέτρα έχουν επιβάλει ένα αναπόφευκτο κόστος για τον πληθυσμό.
Κοιτάζοντας μπροστά, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις και δεν θα πρέπει να επιλυθούν εν μία νυκτί. Οι αρχές θα πρέπει να παραμείνει εστιασμένες και να δεσμευτούν για τη θέσπιση των αναγκαίων πολιτικών για την προώθηση του προγράμματος προσαρμογής ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τη βιώσιμη ανάπτυξη», τονίζεται.
Απαντώντας σε ερώτημα τι θα γίνει εάν η βουλή καταψηφίσει το νομοσχέδιο για τις εκποιήσεις, ανέφερε ότι η ψήφιση του νομοσχεδίου είναι προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της πέμπτης αξιολόγησης σημειώνοντας ότι εάν δεν ψηφιστεί η αναθεώρηση δεν θα ολοκληρωθεί και η Τρόικα θα πρέπει να ξαναέλθει στην Κύπρο να εξετάσει την κατάσταση.
