Του Κυριάκου Κυριακίδη
Στην αναβάθμιση των κυπριακών τραπεζών και την έξοδο τους από το καθεστώς της περιορισμένης χρεοκοπίας προχώρησε ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Fitch.
Βασική αιτία για την αναβάθμιση είναι η άρση των περιορισμών στην ελεύθερη διακίνηση χρημάτων εντός Κύπρου που αποφάσισε η Κεντρική Τράπεζα από τις τριάντα Μαΐου.
Συγκεκριμένα, ο αμερικανικός Οίκος αναβάθμισε το μακροπρόθεσμο rating της Τράπεζας Κύπρου, από περιορισμένης χρεοκοπίας, στην κατηγορία CC και της Ελληνικής από περιορισμένης χρεοκοπίας, στην κατηγορία CCC.
Η εκτίμηση των Fitch είναι ότι παρόλο που παραμένουν οι περιορισμοί στη διακίνηση των κεφαλαίων στο εξωτερικό, αυτές οι τράπεζες είναι πλέον σε θέση να εξυπηρετήσουν όλες τους τις υποχρεώσεις.
Αναβαθμίστηκε επίσης, η βραχυπρόθεσμη βαθμολογία της Τράπεζας Κύπρου στην κατηγορία C από περιορισμένης χρεοκοπίας που ήταν προηγουμένως και της Ελληνικής στην κατηγορία C από περιορισμένης χρεοκοπίας. Η διαβάθμιση βιωσιμότητας της Τράπεζας Κύπρου επιβεβαιώθηκε στο cc και της Ελληνικής στο ccc.
Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας Κύπρου Κρίστης Χασάπης δήλωσε στον ΑΝΤ1, ότι η αναβάθμιση αποτελεί πολύ σημαντική εξέλιξη, υπό το φως μάλιστα, της χθεσινής ομόφωνης απόφαση του Συμβουλίου να προχωρήσει με άντληση κεφαλαίων από επενδυτές, σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά ένα δισεκατομμύριο ευρώ:
"Η αναβάθμιση από τον Οίκο αξιολόγησης Fitch αποτελεί ένα ακόμα θετικό βήμα για την Τράπεζα μας, με θετικές επιδράσεις και στο σύνολο της οικονομίας. Αν και αυτή η αναβάθμιση έρχεται σαν φυσιολογική εξέλιξη, μετά την πλήρη άρση των εσωτερικών περιοριστικών μέτρων, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η άρση, αυτή κάθε αυτή, ήταν αποτέλεσμα της σταδιακής βελτίωσης του κλίματος εμπιστοσύνης απέναντι στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα".
Οπως με κάθε αναβάθμιση έτσι και σε αυτή την περίπτωση, επηρεάζεται θετικά ο τρόπος με τον οποίο μας αντιμετωπίζουν οι επενδυτές και άρα, βελτιώνεται η θέση της Τράπεζας μας στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία.
Ικανοποίηση επικρατεί και στην Ελληνική Τράπεζα, με κύκλους από την τράπεζα να κάνουν λόγο για μία θετική εξέλιξη για ολόκληρο το κυπριακό τραπεζικό σύστημα.
Με βάση την νέα αξιολόγηση των Fitch, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι για τις κυπριακές τράπεζες, και εκτιμά ότι δεν θα αρθούν πλήρως οι περιορισμοί στη διακίνηση χρημάτων, μέχρι το τέλος του χρόνου.
Οι Fitch εκτιμούν ότι η τέταρτη φάση της άρσης των περιορισμών, που συνεπάγεται άρση των υπόλοιπων περιορισμών, δεν είναι πιθανόν να εφαρμοστεί πλήρως πριν το τέλος του 2014.
Ο οίκος θεωρεί, επίσης, ότι η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων είναι μια από τις κύριες ανησυχίες για τις κυπριακές τράπεζες και υπογραμμίζει ότι κύρια πρόκληση είναι η ανάκτηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αν και ο ρυθμός αύξησης τους, είναι πλέον πιο ήπιος, όπως αναφέρει.
Σε αναβάθμιση της μακροχρόνιας πιστοληπτικής αξιολόγησης της Τράπεζας Κύπρου και της Ελληνικής Τράπεζας σε CC και CCC από το καθεστώς περιορισμένης χρεοκοπίας (Restrictive Default - RD), καθώς και σε βραχυπρόθεση πιστοληπτική αξιολόγηση των δύο τραπεζών σε C από RD προχώρησε οίκος αξιολόγησης Fitch.
Ταυτόχρονα, ο οίκος επιβεβαίωσε την αξιολόγηση βιωσιμότητας (Viability Rating - VR) της Τράπεζας Κύπρου στο `CC` και της Ελληνικής Τράπεζας στο `ccc`. Ο Fitch υπογραμμίζει ότι κύρια πρόκληση για τις δύο τράπεζες είναι η ανάκτηση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), τα οποία στο πρώτο τρίμηνο του έτους βρίσκονταν στο 55% για την Τράπεζα Κύπρου και στο 49% για την Ελληνική αν και ο ρυθμός αύξησης των ΜΕΔ είναι πλέον πιο ήπιος, όπως αναφέρει.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του οίκου, οι αναβαθμίσεις ακολουθούν την άρση των εσωτερικών περιορισμών στη διακίνηση κεφαλαίου. Ο Fitch θεωρεί πως αν και παραμένουν τα περιοριστικά μέτρα στις συναλλαγές προς το εξωτερικό, οι δύο αυτές τράπεζες μπορούν ουσιαστικά να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους.
Σημειώνοντας ότι η άρση των εσωτερικών περιοριστικών μέτρων ολοκλήρωσε την τρίτη φάση του οδικού χάρτη, ο οίκος εκτιμά ωστόσο ότι είναι απίθανο να υλοποιηθεί πριν το τέλος του 2014 η τέταρτη φάση που αφορά την άρση των εναπομεινάντων περιοριστικών μέτρων.
Κατά τον Fitch, η αξιολόγηση βιωσιμότητας των δύο τραπεζών επηρεάζεται από την ύφεση στην Κύπρο, η οποία συνεχίζει να θέτει σε κίνδυνο «την πολύ αδύναμη ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων των δύο τραπεζών, καθώς από την αδύναμη κερδοφορία, και ευάλωτη κεφαλαιακή θέση».
Σύμφωνα με τον οίκο, το ότι η αξιολόγηση βιωσιμότητας της Τράπεζας Κύπρου (CC) είναι μία βαθμίδα κάτω από την αντίστοιχη της Ελληνικής Τράπεζας (ccc), καταδεικνύει τις μεγαλύτερες ευπάθειες στη χρηματοδότησή της και την ανάγκη ολοκλήρωσης της σχεδίου αναδιάρθρωσης, παρόλο που η υλοποίηση του σχεδίου είναι πιο μπροστά από το πρόγραμμα.
Ο Fitch θεωρεί ότι «η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων είναι μια από τις κύριες ανησυχίες για τις κυπριακές τράπεζες» και σημειώνει δε ότι αναμένει την ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων να επιδεινωθεί περαιτέρω στο προβλεπτό μέλλον αν και με πιο ήπιο ρυθμό.
«Η πιο σημαντική πρόκληση για τις δύο τράπεζες είναι να βελτιώσουν τις ανακτήσεις των ΜΕΔ, για τις οποίες έχουν ενισχύσει τις μονάδες ανακτήσεων», θεωρεί ο Fitch και σημειώνει ότι κατά την άποψή του, σε ένα ακραίο σενάριο το ποσοστό κάλυψης των ΜΕΔ στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2014 παρέμεινε χαμηλά στο 35% για την Τράπεζα Κύπρου και στο 43% για την Ελληνική Τράπεζα.
Εξάλλου, ο Fitch σημειώνει ότι οι καταθέσεις άρχισαν να σταθεροποιούνται το 2014, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η καταθετική βάση των δύο τραπεζών παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη από την ύφεση της οικονομίας και θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί από την πρόσφατη άρση των εγχώριων περιοριστικών μέτρων και την αναμενόμενη άρση των περιορισμών στις συναλλαγές προς το εξωτερικό. Στην περίπτωση της Τράπεζας Κύπρου, η καταθετική βάση είναι ευαίσθητη στη συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση των εγχώριων δραστηριοτήτων και την αποδέσμευση των καταθέσεων που είχαν δεσμευτεί για σκοπούς ανακεφαλαιοποίησης.
Σημειώνει επίσης ότι ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις στο α` τρίμηνο του έτους βρισκόταν στο πολύ ψηλό 151% για την Τράπεζα Κύπρου , ενώ ο αντίστοιχος δείκτης της Ελληνικής βρισκόταν στο ευνοϊκό 63%.
Πιο ευάλωτη σε υποβάθμιση του VR η Τράπεζα Κύπρου
Ο Fitch σημειώνει πως η αξιολόγηση βιωσιμότητας θα μπορούσε να αναβαθμιστεί αν μειωθεί η πίεση από τα ΜΕΔ για τα οποία δεν υπάρχουν αποθέματα ή/και βελτιωθεί σημαντικά η κεφαλαιακή θέση και υπάρξουν ενδείξεις για βελτίωση στην κερδοφορία. Τονίζει όμως ότι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα η πιθανότητα αυτή «είναι περιορισμένη».
Παράλληλα, μια περαιτέρω αναβάθμιση της αξιολόγησης της Κυπριακής Δημοκρατίας θα δημιουργούσε πιέσεις για αναβάθμιση και των τραπεζών αν αυτό συνοδεύετο από βελτίωση των θεμελιωδών μακροοικονομικών στοιχείων.
Στον αντίποδα, θα μπορούσε να υπάρξει υποβάθμιση της αξιολόγησης βιωσιμότητας λόγω επιδείνωσης της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων και στην κερδοφορία που θα είχε ως αποτέλεσμα την σημαντική διάβρωση του κεφαλαίου ή αν τα χρηματοδοτικά προφίλ των δύο τραπεζών καταστούν πιο ασταθή και παρουσιάσουν επιδείνωση.
Κατά την άποψη του Fitch, «η Τράπεζα Κύπρου βρίσκεται σε περισσότερο κίνδυνο για υποβάθμιση της αξιολόγησης βιωσιμότητας από την Ελληνική Τράπεζα».
