Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις σοβαρότερες οικονομικές κρίσεις στην πρόσφατη ιστορία του, γεγονός που οδηγεί σε σαρωτικές περικοπές και μαζικές απολύσεις προσωπικού. Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που αποκαλύφθηκε από το Γαλλικό Πρακτορείο, ο ΟΗΕ σχεδιάζει τη μείωση κατά 20% του προσωπικού της Γραμματείας του, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του οργανισμού.
Η συγκεκριμένη περικοπή αντιστοιχεί σε χιλιάδες θέσεις εργασίας, καθώς η Γραμματεία αριθμούσε περίπου 35.000 εργαζόμενους στα τέλη του 2023, κυρίως σε Νέα Υόρκη, Γενεύη, Βιέννη και Ναϊρόμπι. Ο ελεγκτής του ΟΗΕ, Τσαντραμούλι Ραμανάθαν, ανέφερε σε σχετική επιστολή πως ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες έχει θέσει ως στόχο τη μείωση του τακτικού προϋπολογισμού κατά 15%-20% μέχρι το 2026. Το σχέδιο περιλαμβάνει κατάργηση θέσεων που θεωρούνται περιττές ή αλληλοεπικαλυπτόμενες.
Το προσχέδιο του μέτρου καλεί τους επικεφαλής των τμημάτων να υποβάλουν μέχρι τις 13 Ιουνίου λίστες με θέσεις προς κατάργηση. Αν εγκριθούν από τη Γενική Συνέλευση, οι περικοπές θα τεθούν σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2026, ξεκινώντας από τις κενές θέσεις και στη συνέχεια, σύμφωνα με τους εσωτερικούς κανονισμούς, σε υφιστάμενους υπαλλήλους.
Ο τακτικός προϋπολογισμός του ΟΗΕ για το 2025 φτάνει τα 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, η ρευστότητα του οργανισμού υπονομεύεται εδώ και χρόνια από τη μη έγκαιρη ή ελλιπή καταβολή των εισφορών από κράτη μέλη. Ενδεικτικά, οι ΗΠΑ – η χώρα με τη μεγαλύτερη συμμετοχή (22%) – χρωστούσαν 1,5 δισ. δολάρια στα τέλη Ιανουαρίου 2025. Η Κίνα (20% της χρηματοδότησης) καθυστέρησε τις πληρωμές της μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024.
Η οικονομική δυσπραγία επιτείνεται από τις μαζικές περικοπές στην εξωτερική βοήθεια των ΗΠΑ, ειδικά κατά τη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, πλήττοντας καίρια υπηρεσίες όπως η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες, το UNRWA και το ΟΗΕ Γυναίκες, οι οποίες αναμένεται να λάβουν ξεχωριστές οδηγίες για την επόμενη μέρα.
Η πρωτοβουλία «ΟΗΕ80», που συνοδεύει τις αλλαγές αυτές ενόψει της 80ής επετείου του Οργανισμού, στοχεύει στη μεταρρύθμιση και στην ενίσχυση της αποδοτικότητας. Όμως, η πραγματικότητα δείχνει πως οι επώδυνες αποφάσεις ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τη συνοχή και τη λειτουργικότητα του ΟΗΕ.
