Του Κυριάκου Κυριακίδη
Δεν άρχισε και βεβαίως δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, η σημερινή συνεδρίαση της Ερευνητικής Επιτροπής για την Οικονομία, στην οποία είχε κληθεί για κατάθεση ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας.
Η συνεδρίαση εξελίχθηκε σε έντονη συζήτηση επί της διαδικασίας και ήταν επεισοδιακή, σε τεταμένο κλίμα και με έντονους διαλόγους, μεταξύ του Δημήτρη Χριστόφια και των μελών της Ερευνητικής Επιτροπής.
Μετά τη διαβεβαίωση ενώπιον της Επιτροπής, λίγα λεπτά μετά τις δέκα το πρωί, ο τέως Πρόεδρος εξέφρασε έντονο παράπονο για το γεγονός ότι κλήθηκε να καταθέσει πριν από τον τέως Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιο Ορφανίδη, ο οποίος καταθέτει αύριο Παρασκευή, και έκανε λόγο για αντιδεοντολογική ενέργεια.
Απαντώντας, ο Πρόεδρος της Επιτροπής εξήγησε στον κύριο Χριστόφια ότι ο κύριος Ορφανίδης καταθέτει μετά τον ίδιο, διότι βρίσκεται στο εξωτερικό και είχε ζητήσει από πριν τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Η συνέχεια ήταν επεισοδιακή.
Ο Δημήτρης Χριστόφιας ζήτησε να διαβάσει γραπτό κείμενο το οποίο είχε ετοιμάσει εκ των προτέρων, επικαλούμενος «πόλεμο» που δέχεται, όπως είπε, από τα πολιτικά κόμματα και την πλειοψηφία των μέσων ενημέρωσης, αλλά η Επιτροπή απέρριψε το αίτημα λέγοντας ότι κάτι τέτοιο δεν επιτράπηκε ούτε και σε άλλους μάρτυρες.
Εδωσε, όμως, στον κύριο Χριστόφια την επιλογή να καταθέσει το γραπτό κείμενο και να το αναγνώσει στο τέλος της διαδικασίας.
Ο Δημήτρης Χριστόφιας σε αυτό το σημείο απείλησε για πρώτη φορά ότι θα αποχωρήσει.
Η Επιτροπή τόνισε στον τέως Πρόεδρο ότι το να αποχωρήσει από τη διαδικασία χωρίς να καταθέσει προφορικά, συνιστά παράπτωμα.
Εμφανώς ενοχλημένος ο Πρόεδρος της Επιτροπής Γεώργιος Πικής, διέκοψε για πρώτη φορά τη συνεδρίαση, δίνοντας, όπως είπε, το δικαίωμα στον τέως Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να σκεφθεί τι θα κάνει.
Μετά από είκοσι λεπτά όταν άρχισε και πάλι η διαδικασία, η διαφωνία των δύο πλευρών συνεχίστηκε και πάλι σε υψηλούς τόνους.
Η Επιτροπή είχε τονίσει στον τέως Πρόεδρο ότι το να αποχωρήσει από τη διαδικασία χωρίς να καταθέσει προφορικά, συνιστά παράπτωμα.
Δεν αρνούμαι να απαντήσω, ήταν και πάλι η απάντηση του κυρίου Χριστόφια, προσθέτοντας ότι αφού συμβουλεύτηκε τους νομικούς του συμβούλους, εμμένει στο αίτημα του να απαντήσει γραπτώς στα ερωτήματα της Επιτροπής.
Σ αυτό το σημείο, ο κύριος Πικής απάντησε στον κύριο Χριστόφια ότι δεν χειρίζεται αυτός τη διαδικασία της Επιτροπής και διέκοψε για δεύτερη φορά τη συνεδρίαση, η οποία δεν ξανάρχισε ποτέ.
Στο διάστημα αυτό, η Επιτροπή είχε συνάντηση διάρκειας 15 λεπτών με τους δικηγόρους του Δημήτρη Χριστόφια, Αριστο Δαμιανού και Γιώργο Σεραφείμ.
Προτού εξέλθουν της συνάντησης, ο κύριος Χριστόφιας αποχωρούσε από την Επιτροπή.
Η αίθουσα των εργασιών της Ερευνητικής Επιτροπής, ήταν κατάμεστη από όλη την ηγετική ομάδα του ΑΚΕΛ, με επικεφαλής τον Γενικό Γραμματέα Αντρο Κυπριανού, όλα τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου, βουλευτές, πρώην Υπουργούς και μέλη όλων των οργανώσεων του κόμματος.
Η αίθουσα δεν χωρούσε όλους όσοι προσήλθαν για να παρακολουθήσουν τις σημερινές εργασίες, και αρκετοί έμειναν εκτός.
Η Ερευνητική για την οικονομία αποφάσισε να παραπέμψει στον Γενικό Εισαγγελέα την άρνηση του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια να συμμορφωθεί με τις οδηγίες για προφορική κατάθεση ενώπιον της. Χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του ασύγγνωστη και απαξιωτική των θεσμών και της ευνομίας, σε μια πρωτοφανή για τα ιστορικά της Κύπρου απόφαση.
Τα όσα συνέβησαν σήμερα στην Ερευνητική Επιτροπή για την οικονομία σχολίασε στα Νέα του ΑΝΤ1 ο δικηγόρος Χρίστος Τριανταφυλλίδης:
Νωρίτερα σήμερα.
Μετά το έντονο κλίμα που επικράτησε στο χώρο όπου συνεδριάζει η επιτροπή για την οικονομία ενώπιον της οποίας θα κατέθετε σήμερα ο τέως Προεδρος της Δημοκρατίας Δ Χριστόφιας. και την αποχώρησή του, η Ερευνητική Επιτροπή αποφάσισε να θέσει το θέμα ενώπιον του Γενικού Εισαγγελέα.
Στο Γενικό Εισαγγελέα αποφάσισε να παραπέμψει το θέμα της άρνησης συμμόρφωσης του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια να καταθέσει προφορικά ενώπιον της, η Ερευνητική Επιτροπή για την Οικονομία.
Η απόφαση λήφθηκε ύστερα από τη διακοπή της ορισθείσας για σήμερα προσέλευσης του κ. Χριστόφια, ο οποίος επέμεινε στη θέση όπως διαβάσει γραπτή δήλωση ενάμιση ώρας και ακολούθως να καταγράψει τις ερωτήσεις της Επιτροπής και να τις απαντήσει γραπτώς.
Διαβάζοντας την απόφαση της Επιτροπής, ο κ. Πικής αν και εξήγησε ότι η άρνηση του κ. Χριστόφια να δώσει προφορική κατάθεση συνιστά παραβίαση του καθήκοντος το οποίο επιβάλλει το άρθρο 7γ του Περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμου, η Επιτροπή, στη βάση της κατά πλειοψηφία ενδιάμεσης απόφασής της 25ης Ιουνίου 2013, δεν θα επιβάλει πρόστιμο ύψους μέχρι €2.000, που ο σχετικός νόμος της παρείχε εξουσία να το πράξει.
Αναφερόμενος στην δήλωσή του κ. Χριστόφια ότι ο ίδιος "δεν είναι ο οποιοσδήποτε μάρτυρας", ο κ. Πικής με τη αναφορά αυτή ζητούσε "ειδική μεταχείριση".
Ο κ. Πικής αναφέρθηκε στο άρθρο 28.1 του Συντάγματος που προβλέπει ότι "Πάντες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, της διοικήσεως και της δικαιοσύνης και δικαιούνται να τύχωσι ίσης προστασίας και μεταχειρίσεως".
"Το Άρθρο 28.1 ενσωματώνει τις θεμελιώδεις αρχές της ισονομίας, ισοπολιτείας και ισοκρατίας, που αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας", συμπλήρωσε ο κ. Πικής και συνέχισε: "Η συμπεριφορά του κυρίου Χριστόφια, δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί ως ασύγγνωστη, απαξιωτική των θεσμών και της ευνομίας".
Ο κ. Πικής χαρακτήρισε την άρνηση του κ. Χριστόφια να καταθέσει "ως παραβίαση του καθήκοντος το οποίο επιβάλλει το Άρθρο 7(γ) του Κεφ. 44 του Περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμου. Το Άρθρο 7(ε) παρέχει δικαίωμα στην Ερευνητική Επιτροπή να επιβάλει πρόστιμο σε πρόσωπο αρνούμενο να καταθέσει μέχρι 2 χιλιάδες Ευρώ".
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η επιβολή προστίμου συνιστά ποινή, ενώ σύμφωνα με την απόφαση της πλειοψηφίας, δεν παρέχεται δικαίωμα στην Ερευνητική Επιτροπή απόδοσης ποινικής ευθύνης. "Το άρθρο αυτό πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής σύμφωνα με το δικαιϊκό πλαίσιο ως διαπιστώνεται στον προαναφερθείσα απόφαση. Ως εκ τούτου, δεν θα γίνει προσφυγή στις διατάξεις του", συμπλήρωσε ο κ. Πικής.
Λέγοντας ότι παραμένει το θέμα άρνησης συμμόρφωσης του κύριου Χριστόφια με τις οδηγίες της Ερευνητικής Επιτροπής να καταθέσει προφορικά ενώπιον της, ο κ. Πικής σημείωσε ότι "εγείρεται θέμα ανυπακοής σε νόμιμη διαταγήν βάσει των προνοιών του άρθρου 137 του Ποινικού Κώδικα, και άλλων συναφών διατάξεων".
"Δεν προβαίνουμε σε καμιά διαπίστωση επί του θέματος. Το θέμα θα παραπεμφθεί στον Γενικό Εισαγγελέα προς εξέταση", είπε.
Με την απόφασή της, η Επιτροπή απάντησε και στην θέση του κ. Χριστόφια να απαντήσει γραπτώς στις απαντήσεις της Επιτροπής. Ειδικότερα αναφέρεται ότι "πολλοί ζήτησαν όπως πριν υποβληθούν σε εξέταση από την Ερευνητική Επιτροπή, να καταθέσουν εγγράφως τις θέσεις τους".
"Του εξηγήθηκε όπως και σε προηγούμενους μάρτυρες, ότι σκοπός της προσέλευσής του είναι η εξέτασή του από την Ερευνητική Επιτροπή, και ότι μετά το πέρας της εξέτασης, μπορεί να προβεί στην κατάθεση του εγγράφου και στην ανάγνωσή του η οποία, όπως ο ίδιος ανέφερε, θα διαρκέσει ενάμιση ώραν", είπε ο Πρόεδρος της Επιτροπής.
Παράλληλα, στην απόφαση, ο κ. Πικής απάντησε και στα παράπονα που υπέβαλε ο κ. Χριστόφιας ότι ο τέως Διοικητής της ΚΤΚ κλήθηκε να καταθέσει μετά τον ίδιο.
Πρώτον, ότι ο κύριος Αθανάσιος Ορφανίδης, τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, κλήθηκε να καταθέσει μετά τον ίδιον. Του εξηγήθηκε ότι ο κύριος Ορφανίδης διαμένει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και ότι, όπως, διαβίβασε στην Ερευνητική Επιτροπή, του ήταν αδύνατο να έρθει στην Κύπρο στις 13/08/2013, την ημερομηνία που ορίστηκε για την ακρόαση της μαρτυρίας του", είπε, προσθέτοντας ότι "ως εκ τούτου, η ημερομηνία λήψης της μαρτυρίας του κυρίου Ορφανίδη μετατέθηκε για αύριο, 23/08/20013, πού ήταν δυνατή η προσέλευσή του".
"Αξίζει να σημειωθεί ότι η κλήση του κυρίου Χριστόφια εκδόθηκε στις 29/07/2013 προτού γίνει γνωστό στην Επιτροπή το κώλυμα του κυρίου Ορφανίδη", είπε.
Τέλος, σε σχέση με το παράπονο που διατύπωσε ο κ. Χριστόφιας ότι η Επιτροπή δεν ενέκρινε αίτημά του για μετάθεση της ημερομηνίας προσέλευσής του στην Επιτροπή, ο κ. Πικής είπε ότι του "εξηγήθηκε στον κύριο Χριστόφια ότι η Ερευνητική Επιτροπή πρέπει να ολοκληρώσει το έργο της μέχρι τις 28 Σεπτεμβρίου, 2013 και ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατό να ικανοποιηθεί το αίτημά του".
Το χρονικό της αποχώρησης
Ο Δημήτρης Χριστόφιας αποφάσισε την αποχώρηση του από την ερευνητική επιτροπή για την οικονομία μετά από δύο διακοπές της κατάθεσης του και έντονους διαλόγους με τον Πρόεδρο και τα μέλη της ερευνητικής επιτροπής για την οικονομία.
Ο κ. Χριστόφιας εξέφρασε λύπη γιατί όπως είπε καταργείται η δεοντολογία όταν καλείται να καταθέσει πριν από τον τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζα Αθανάσιο Ορφανίδη και επέμεινε στο αίτημα του να υποβάλει γραπτώς την κατάθεση του , να του υποβληθούν γραπτές ερωτήσεις και να τις απαντήσει γραπτώς πριν από την ημερομηνία κατάθεσης του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Γεώργιος Πικής απάντησε ότι όλα έγιναν με τον ορθό τρόπο.
Αντιδρώντας ο κ. Χριστόφιας απείλησε να αποχωρήσει και να παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου για να αναγνώσει το κείμενο που έχει ετοιμάσει. Ο πρόεδρος της Επιτροπής υπέδειξε ότι από τη στιγμή που ο κ. Χριστόφιας κλήθηκε να καταθέσει ως μάρτυρας τυχόν αποχώρησή του θα συνιστούσε παράπτωμα.
Μετά από διαβουλεύσεις με τους συνεργάτες και τα μέλη της επιτροπής ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφάσισε να αποχωρήσει.
Για το θέμα της απόφασης του τέως Προέδρου να αποχωρήσει αναμένεται η ενδιάμεση απόφαση της Επιτροπής.
Η Επιτροπή είχε νωρίτερα διακόψει τη διαδικασία μετά τη θέση του τέως Προέδρου να καταθέσει την εναρκτήρια του δήλωση και να απαντήσει στις ερωτήσεις της επιτροπής γραπτώς, η οποία και απορρίφθηκε από την Επιτροπή.
Το πλήρες κείμενο της ενδιάμεσης απόφασης της Ερευνητικής
Ο τέως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Δημήτρης Χριστόφιας, προσήλθε σήμερα για να καταθέσει ενώπιον της Ερευνητικής Επιτροπής για την Οικονομία.
Στη μαρτυρική κλήση που του έχει επιδοθεί, καθορίζονται λεπτομερώς όλα τα προς διερεύνηση θέματα επί των οποίων κλήθηκε να καταθέσει.
Κατά την έναρξη της διαδικασίας, ο κ. Χριστόφιας ζήτησε να καταθέσει εξ αρχής ως τεκμήριο, έγγραφο που είχε στην κατοχή του και ακολούθως να το αναγνώσει.
Η διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής διέπεται από τον Περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμον - Κεφ. 44, ως έχει τροποποιηθεί. Το Άρθρο 7(1γ) παρέχει ρητά εξουσία στην Επιτροπή να κλητεύει οποιοδήποτε πρόσωπο διαμένον στη Δημοκρατία ή στο εξωτερικό, να παρευρεθεί σε συνεδρίαση της Επιτροπής και ΄΄να δώσει μαρτυρία ή να παρουσιάσει οποιοδήποτε έγγραφο στην κατοχή του και να τον εξετάσει ως μάρτυρα ή να του ζητηθεί να παρουσιάσει οποιοδήποτε έγγραφο στην κατοχή του αφού τηρηθούν όλες οι πρέπουσες εξαιρέσεις.΄΄
Κλήθηκε και κατέθεσε ενώπιον της Επιτροπής μέχρι σήμερα σημαντικός αριθμός μαρτύρων μεταξύ των οποίων πρώην Υπουργοί, ανώτατα στελέχη της Δημόσιας Υπηρεσίας, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, τραπεζίτες και άλλοι. Πολλοί ζήτησαν όπως πριν υποβληθούν σε εξέταση από την Ερευνητική Επιτροπή, να καταθέσουν εγγράφως τις θέσεις τους. Τους εξηγήθηκε ότι αντικείμενο της έρευνας είναι η συλλογή στοιχείων τα οποία η Επιτροπή κρίνει ότι είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση του έργου της, ως διαγράφεται στους όρους εντολής και, διευκρινίζεται στην ενδιάμεση απόφαση της πλειοψηφίας, της 25ης Ιουνίου, 2013.
Ο κ. Χριστόφιας προσήλθε στο εδώλιο του μάρτυρα και μετά τη βεβαίωση που έδωσε να πει στην Ερευνητική Επιτροπή την αλήθεια, διευκρίνισε ότι έχει ετοιμάσει έγγραφο στο οποίο εκθέτει τις απόψεις του επί παντός θέματος που αφορά στο αντικείμενο της έρευνας. Του εξηγήθηκε όπως και σε προηγούμενους μάρτυρες, ότι σκοπός της προσέλευσής του είναι η εξέτασή του από την Ερευνητική Επιτροπή, και ότι μετά το πέρας της εξέτασης, μπορεί να προβεί στην κατάθεση του εγγράφου και στην ανάγνωσή του η οποία, όπως ο ίδιος ανέφερε, θα διαρκέσει ενάμιση ώραν.
Ο κ. Χριστόφιας ανέφερε ότι είναι έτοιμος να απαντήσει στις ερωτήσεις της Επιτροπής, εφόσον αυτές του υποβληθούν γραπτώς μαζί με το δικαίωμα να τις απαντήσει επίσης γραπτώς. Του υπεδείχθη ότι αυτό δεν είναι εφικτό και ότι υπέχει υποχρέωση βάσει των προαναφερθεισών διατάξεων του Νόμου να απαντήσει προφορικά στις ερωτήσεις οι οποίες θα του υποβληθούν. Απάντησε εμφαντικά ότι δεν είναι διατεθειμένος να υποβληθεί σε προφορική εξέταση από την Επιτροπή.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Χριστόφιας δήλωσε ότι ΄΄ Εγώ δεν είμαι ο οποιοσδήποτε μάρτυρας’’, ζητώντας κατ΄ ουσίαν ειδική μεταχείριση.
Το Άρθρο 28.1 του Συντάγματος προβλέπει:
΄΄Πάντες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, της διοικήσεως και της δικαιοσύνης και δικαιούνται να τύχωσι ίσης προστασίας και μεταχειρίσεως.΄΄
Το Άρθρο 28.1 ενσωματώνει τις θεμελιώδεις αρχές της ισονομίας, ισοπολιτείας και ισοκρατίας΄΄, που αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας.
Η συμπεριφορά του κυρίου Χριστόφια, δεν μπορεί παρά να χαραχτηριστεί ως ασύγγνωστη, απαξιωτική των θεσμών και της ευνομίας.
Πέραν τούτου δεν μπορούμε παρά να θεωρήσουμε την άρνηση του κ. Χριστόφια ως παραβίαση του καθήκοντος το οποίο επιβάλλει το Άρθρο 7(γ) του Κεφ. 44 του Περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμου. Το Άρθρο 7(ε) παρέχει δικαίωμα στην Ερευνητική Επιτροπή να επιβάλει πρόστιμο σε πρόσωπο αρνούμενο να καταθέσει μέχρι 2 χιλιάδες Ευρώ. Η επιβολή προστίμου συνιστά ποινή. Σύμφωνα με την απόφαση της πλειοψηφίας, δεν παρέχεται δικαίωμα στην Ερευνητική Επιτροπή απόδοσης ποινικής ευθύνης. Το άρθρο αυτό πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής σύμφωνα με το δικαιϊκό πλαίσιο ως διαπιστώνεται στον προαναφερθείσα απόφαση. Ως εκ τούτου, δεν θα γίνει προσφυγή στις διατάξεις του.
Παραμένει, όμως, το θέμα άρνησης συμμόρφωσης του κύριου Χριστόφια με τις οδηγίες της Ερευνητικής Επιτροπής να καταθέσει προφορικά ενώπιον της. Εγείρεται θέμα ανυπακοής σε νόμιμη διαταγήν βάσει των προνοιών του άρθρου 137 του Ποινικού Κώδικα, και άλλων συναφών διατάξεων.
Δεν προβαίνουμε σε καμιά διαπίστωση επί του θέματος. Το θέμα θα παραπεμφθεί στον Γενικό Εισαγγελέα προς εξέταση.
Προς συμπλήρωση της απόφασης μας, θεωρούμε ορθό να καταγράψουμε τις απαντήσεις που δόθηκαν σε δύο παράπονα που υπέβαλε ο κύριος Χριστόφιας. Πρώτον, ότι ο κύριος Αθανάσιος Ορφανίδης, τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, κλήθηκε να καταθέσει μετά τον ίδιον. Του εξηγήθηκε ότι ο κύριος Ορφανίδης διαμένει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και ότι, όπως, διαβίβασε στην Ερευνητική Επιτροπή, του ήταν αδύνατο να έρθει στην Κύπρο στις 13/08/2013, την ημερομηνία που ορίστηκε για την ακρόαση της μαρτυρίας του. Ως εκ τούτου, η ημερομηνία λήψης της μαρτυρίας του κυρίου Ορφανίδη μετατέθηκε για αύριο, 23/08/20013, πού ήταν δυνατή η προσέλευσή του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κλήση του κυρίου Χριστόφια εκδόθηκε στις 29/07/2013 προτού γίνει γνωστό στην Επιτροπή το κώλυμα του κυρίου Ορφανίδη.
Το δεύτερο παράπονο του κυρίου Χριστόφια είναι ότι η Ερευνητική Επιτροπή δεν ενέκρινε αίτημα του για μετάθεση της ημερομηνίας προσέλευσής του να καταθέσει μέσα στο δεύτερο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου. Εξηγήθηκε στον κύριο Χριστόφια ότι η Ερευνητική
6
Επιτροπή πρέπει να ολοκληρώσει το έργο της μέχρι τις 28 Σεπτεμβρίου, 2013 και ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατό να ικανοποιηθεί το αίτημά του.
Γ. Μ. Πικής, Πρόεδρος
Α. Κραμβής, Μέλος
Η. Νικολάου, Μέλος
