*Το ρεπορτάζ είναι του Γιάννη Σελινόπουλου
To χρέος της Λαϊκής Τράπεζας από τον έκτακτο μηχανισμό ρευστότητας (ELA) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έφτασε τα €9,6 δισ. τον Ιούλιο 2012 από €3,8 δισ. το Μάιο του ιδίου χρόνου, σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε σήμερα ο πρώην μη εκτελεστικός Πρόεδρος του ΔΣ της Λαϊκής Μιχάλης Σαρρής κατά την πρώτο μέρος της κατάθεσής του ενώπιον της Ερευνητικής Επιτροπής για την οικονομία.
Ο κ. Σαρρής εξέφρασε την εκτίμηση ότι δηλώσεις που έκανε ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας στις 21 Μαΐου 2012 στη Βιέννη ότι η Κυβέρνηση προσπαθεί να σώσει μια από τις μεγάλες τράπεζες της Κύπρου γιατί δεν είναι βιώσιμη είχαν αρνητικό αντίκτυπο, με αποτέλεσμα σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν μπορούσε να δανειστεί χρησιμοποιώντας ως εχέγγυα ομόλογα του ελληνικού ή του κυπριακού δημοσίου την ώθησαν να χρειαστεί να αντλήσει μεγάλα ποσά μέσω του ELA.
«Όταν ακόμη και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξέφρασε αμφιβολίες αν η τράπεζα ήταν βιώσιμη στις 21 Μαΐου 2012», είπε, και «με άλλες εξελίξεις που δεν έδιναν την ευκαιρία στη Λαϊκή να χρησιμοποιήσει τα κανονικά μέτρα στήριξης στο Ευρωσύστημα» τότε έπρεπε να περάσει η Λαϊκή από εκείνο το μηχανισμό.
Απαντώντας σε ερωτήσεις της Επιτροπής, ο κ. Σαρρής αναφέρθηκε και στις προσπάθειες που κατέβαλλε για «απόσχιση» όπως είπε των ‘αμφιβόλου ποιότητας’ εργασιών της Λαϊκής Τράπεζας στην Ελλάδα από τις υπόλοιπες εργασίες της τράπεζας στην Κύπρο με συναντήσεις και με την Ελληνική Κυβέρνηση αλλά και με ΕΕ και ΔΝΤ.
Είπε ότι αφότου ανέλαβε καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2012, προχώρησε με τη βοήθεια ανεξαρτήτων συμβούλων διεθνούς εγκυρότητας σε μια λεπτομερή ανάλυση της ποιότητας κυρίως του χαρτοφυλακίου της Ελλάδας. Διαπιστώσαμε ότι ήταν πολύ χειρότερη απ’ ότι τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας έδειχναν εξου και δείξαμε στους ισολογισμούς του 2011 πολύ μεγαλύτερες ζημιές, ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι επισφάλειες που καταγράφηκαν στους ισολογισμούς για το 2010 ήταν €200 εκ. ενώ για το 2011 ήταν €1,6 δισ.
Απαντώντας σε άλλη ερώτηση, εξέφρασε την άποψη ότι «δεν υπήρξε η αναγκαία αντικειμενικότητα και το αναγκαίο θάρρος να αναγνωριστεί το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου ήταν αμφιβόλου ποιότητας».
Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε ο κ. Σαρρής, το 50% των δραστηριοτήτων της Λαϊκής περίπου €12 δισ. σε σύνολο χαρτοφυλακίου περίπου €24 δισ. ήταν στην ελληνική οικονομία.
Αναφερόμενος συγκεκριμένα στις προσπάθειες που κατέβαλλε, είπε ότι συναντήθηκε και με τον τότε Πρωθυπουργό της Ελλάδας Λουκά Παπαδήμο, ο οποίος τον άκουσε με προσοχή και συμπάθεια «χωρίς να μου υποσχεθεί οτιδήποτε» και τον παρέπεμψε στο Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ελλάδας. Επίσης, προσωπικά επισκέφθηκε ΔΝΤ στην Ουάσινγκτον και ΕΕ στις Βρυξέλλες.
«Εκεί η συμβουλή που πήρα είναι ότι ‘δεν μπορούμε να υποσχεθούμε τίποτα αλλά σίγουρα χωρίς να λάβει η χώρα σας δημοσιονομικά μέτρα δεν υπάρχει περίπτωση να βοηθήσουμε τις τράπεζες’», ανέφερε.
Ερωτηθείς όταν ανέλαβε η Κυβέρνηση σε τι ποσό ήταν εκτεθειμένη η Λαϊκή Τράπεζα σε ELA, το Μάιο του 2012, ο κ. Σαρρής είπε ότι το Μάιο του 2012 ήταν εκτεθειμένη στα €3,8 δισ. ενώ όπως πρόσθεσε, η έκθεσή της σε ELA έφτασε τα €9,6 δισ. μέχρι τις αρχές Ιουλίου του 2012.
Τον Ιανουάριο του 2012 το ELA ήταν €3,5 δισ. ανέφερε και μέχρι το Μάιο έφτασε τα €3,8 «αλλά καταφέραμε να σταθεροποιήσουμε το καταθετικό περιβάλλον».
Απάντησε αρνητικά σε ερώτηση αν όταν επήλθε η κρατικοποίηση, η Κεντρική Τράπεζα ή το κράτος έθεσαν περιορισμούς σε σχέση με πιθανόν δανεισμό από ELA.
Ο κ. Σαρρής κλήθηκε να αξιολογήσει και δήλωση το Διοικητή της Κεντρικής Πανίκου Δημητριάδη ότι τον Ιούλιο 2012 «βάλαμε τη Λαϊκή στον αναπνευστήρα μέχρι τις εκλογές». Η πρώτη αντίδραση, είπε, είναι ότι ο ανεξάρτητος επόπτης δεν έχει καμιά δουλειά να ασχοληθεί με εκλογικές ημερομηνίες.
Σε άλλο σημείο και καταθέτοντας για το ρόλο της ΕΚΤ, είπε ότι έδωσε ELA σε πάρα πολλές χώρες. Η ΕΚΤ και η Κεντρική πάντοτε ευελπιστούν ότι θα έρθει η ώρα να βρεθούν τα κεφάλαια, ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι όταν η ΕΚΤ απείλησε ότι θα σταματήσει το ELA, τότε ήταν που η δική μας Κυβέρνηση προχώρησε και υπέγραψε το πρώτο προσχέδιο του μνημονίου το Νοέμβριο του 2012.
Μπορεί να πει κανείς, είπε ο κ. Σαρρής, ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να το πράξει νωρίτερα αλλά με κάποιο ρίσκο. Αν μεν έλεγε, προχωρήστε και το κάναμε, θα ήταν θετική έκβαση, είπε, αν όμως δεν υπογράφαμε τον Ιούλιο, τον Αύγουστο, το Σεπτέμβριο τότε αυτό που θα συνέβαινε στην Κύπρο θα ήταν πολύ χειρότερο απ’ αυτό που συμβαίνει σήμερα.
Ο κ. Σαρρής κατέθεσε επίσης όσον αφορά στην παραίτησή του ότι τρεις με τέσσερις εβδομάδες προτού παραιτηθεί ο Διοικητής της ΚΕ «μου είπε ότι ήταν επιθυμία και του Προεδρικού και του ιδίου».
Η αιτιολογία που του δόθηκε, ανέφερε, βασιζόταν σε τοποθετήσεις του στο BBC όπου αναφέρθηκε στα προβλήματα της Κύπρου. Ο Διοικητής της ΚΤ του μετέφερε επίσης τη δυσαρέσκειά του για τις κινήσεις που έκανε προς τον Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος για να γίνει η απομάκρυνση των εργασιών μας στην Ελλάδα. Επίσης του έδωσε το λόγο μη επιτυχίας στην εξεύρεση ξένων επενδυτών. Κάτι, πρόσθεσε, «το οποίο ήταν γνωστό ότι ήταν πολύ δύσκολο».
Στο επίκεντρο το Eurogroup Μαρτίου
Κατά το δεύτερο μέρος της σημερινής κατάθεσης του κ. Σαρρή, ο Πρόεδρος της Ερευνητικής Γεώργιος Πικής αναφέρθηκε σε επιστολή που είχε στείλει η Κεντρική Τράπεζα στις 11 Φεβρουαρίου 2013 στην οποία ανέφερε ότι τυχόν κούρεμα θα ήταν αντισυνταγματικό και θα παραβίαζε το 1ο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την οποία η ΕΕ έχει υιοθετήσει ως τη Χάρτα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ο κ. Σαρρής κατέθεσε ότι γνώριζε για την επιστολή, προσθέτοντας ότι η προσπάθεια του Διοικητή όπως και η προσπάθεια όλων ήταν να πουν ότι το κούρεμα «δεν είναι καλή ιδέα».
Ερωτηθείς αν ως Υπουργός Οικονομικών διερεύνησε τη νομική υπόσταση της θέσης αυτής πριν να διαπραγματευτεί, ο τέως Υπουργός Οικονομικών είπε ότι εμείς επιχειρηματολογήσαμε γενικά ότι αυτές οι κινήσεις ήταν εναντίον των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας των καταθετών.
Αυτό που λέχθηκε από τους Ευρωπαίους εταίρους, σύμφωνα με την κατάθεση του κ. Σαρρή, ήταν ότι «τα συντάγματα γίνονται και αλλάζουν». Η τοποθέτηση της ΕΕ και της Τρόικας, πρόσθεσε, ήταν ότι οι επιμέρους διευθετήσεις χωρών δεν τους απασχολούν.
Ερωτηθείς αν ήγειρε το θέμα του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, απάντησε καταφατικά. Όμως, όπως είπε, η ερμηνεία η δική τους ήταν άλλη, ότι δεν υπήρχε σύγκρουση αυτής της πρόνοιας και της υποχρέωσης καταθετών να συνεισφέρουν στο σχέδιο διάσωσης μιας χώρας.
Απάντησε αρνητικά σε ερώτηση αν η κυπριακή πλευρά ζήτησε όπως το θέμα παραπεμφθεί στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης για καθοδήγηση. «Όχι, αυτό δεν τους το είπαμε», ανέφερε.
Σε απάντησή του σε άλλη ερώτηση της Επιτροπής για το γεγονός ότι η απόφαση αυτή ήταν παράνομη και αντίθετη με οδηγία της ΕΕ για τις ασφαλισμένες καταθέσεις κάτω των 100.000, ο κ. Σαρρής είπε ότι «η παρανομία ήταν εισήγηση της ΕΕ». Βρισκόμασταν, πρόσθεσε, «σε μια δραματική κατάσταση». Συμπλήρωσε ότι οι Γερμανοί ήθελαν δραματικό κούρεμα των τραπεζών. Αυτοί θεωρούσαν ότι επειδή στην Κύπρο τα επιτόκια ήταν ψηλά θα μπορούσε να εκληφθεί σαν ένα είδους εκ των υστέρων φορολόγηση, πρόσθεσε.
Ανέφερε ακόμη ότι μέχρι τη Δευτέρα το βράδυ, λόγω αντιδράσεων που υπήρξαν ΔΝΤ και ΕΕ τηλεφώνησαν στην Κυβέρνηση ζητώντας να αυξηθεί το 9,9% στο 15,6% στους καταθέτες άνω των 100.000 και να μην επιβαρυνθούν οι ασφαλισμένοι καταθέτες.
Ο κ. Σαρρής απάντησε αρνητικά σε ερώτηση αν είχε υπόψη του άκρως εμπιστευτικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Φεβρουαρίου, στο οποίο αναφέρεται δημοσίευμα της εφημερίδας «Πολίτης» της 23ης Ιουλίου και που παρέθετε σενάρια για τη διάσωση της Κύπρου που προέβλεπαν κούρεμα καταθέσεων.
Στη συνέχεια αφού του δόθηκε χρόνος να μελετήσει το έγγραφο κλήθηκε να το σχολιάσει και αναφέρθηκε στο περιεχόμενο των διαφόρων σεναρίων που εμπεριέχει.
Ο κ. Σαρρής κλήθηκε να απαντήσει σε σειρά ερωτημάτων για το θέμα της απόφασης συγχώνευσης της Λαϊκής Τράπεζας με την Τράπεζα Κύπρου.
Ερωτηθείς αν λήφθηκαν οι απόψεις των τραπεζών στο θέμα της «σύμπτυξης» όπως είπε ο κ. Πικής των δύο τραπεζών, απάντησε αρνητικά. «Αυτή ήταν η λύση η οποία μας επιβλήθηκε», είπε, για να εξηγήσει ότι «στις συναντήσεις που είχαμε, η πρώτη επιλογή ήταν να κλείσουν και οι δύο τράπεζες και η δεύτερη επιλογή να διασωθεί η μία από τις δύο τράπεζες με τον τρόπο τον οποίο έγινε».
Απαντώντας σε άλλη ερώτηση για το ELA, ξεκαθάρισε ότι «εμείς ως Κύπρος είχαμε την υποχρέωση για την αποπληρωμή του ELA με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, την οποία ακόμη έχουμε».
Εξέφρασε την άποψη ότι θα έπρεπε μέρος του δανεισμού του ELA να επιβαρυνθεί η Ελλάδα αφού είχε χρησιμοποιηθεί για ενεργητικά των παραρτημάτων. Αυτό, είπε, ήταν κάτι το οποίο όταν το εισηγηθήκαμε έπρεπε να τύχει μεγαλύτερης κατανόησης από το Σύστημα, από την Τρόικα.
Ο κ. Σαρρής ρωτήθηκε από τον κ. Πική και για το αν αναπτύχθηκαν επιχειρήματα που έχουν να κάνουν με την οικονομική καταστροφή που υπέστηκε η Κύπρος του 1974, καθώς και το γεγονός ότι ακόμη είναι υπό κατοχή το 38% του εδάφους της.
«Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έκανε έντονες και ζωντανές παραστάσεις», είπε, για να προσθέσει ότι «οι Ευρωπαίοι δεν ασχολούνται με αυτό το θέμα όσον αφορά τα οικονομικά της Κύπρου».
«Μετά λύπης μου σας λέω ότι δεν τους απασχολούν αυτά τα θέματα», συμπλήρωσε απαντώντας σε επιπρόσθετη ερώτηση επί του θέματος.
Σε ερώτηση αν θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι είχαν ως στόχο και την κατάλυση της Κύπρου ως χρηματοπιστωτικού κέντρου, ο κ. Σαρρής απάντησε: «Nαι. Οι Γερμανοί πίστευαν ότι είναι κάτι το αφύσικο που έχει σχέση με το ξέπλυμα», ενώ ρωτούσαν παράλληλα πώς μια μικρή χώρα σαν τη δική μας θα μπορούσε, χωρίς να παράγει τίποτε, να έχει τέτοια ευημερία.
Κληθείς να πει αν στην επιχειρηματολογία της Κυβέρνησης χρησιμοποιήθηκε το παράδειγμα του Λουξεμβούργου, απάντησε καταφατικά αναφέροντας ότι η απάντηση που έδιναν οι Ευρωπαίοι εταίροι είναι ότι οι περισσότερες τράπεζες εκεί είναι ξένες και είναι σε θέση το κράτος του Λουξεμβούργου να βοηθήσει, δεν ζητά βοήθεια, έχει χρέος 20% και διαχειρίζεται σωστά τα οικονομικά του.
Κληθείς να πει αν η όλη συζήτηση κατευθυνόταν από τη Γερμανία, απάντησε καταφατικά, λέγοντας ότι υποστηριζόταν και από χώρες που είναι στενοί σύμμαχοί της όπως η Αυστρία, η Ολλανδία, η Φινλανδία, αλλά και μικρότερες χώρες.
«Ουδείς άλλος είχε τουλάχιστον μια ελαφρά στήριξη προς την Κύπρο», είπε, «είχαμε εκείνους που έντονα υποστήριζαν τη Γερμανία και εκείνους που κάθονταν στο περιθώριο».
Απαντώντας σε σειρά ερωτήσεων που αφορούσαν την πώληση των παραρτημάτων της Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής στην Ελλάδα, ο κ. Σαρρής ανέφερε ότι ήταν θέση της Κυβέρνησης η συμπερίληψη των εκπροσώπων των τραπεζών στη διαπραγματευτική ομάδα, προσθέτοντας ότι η τρόικα ήταν εναντίον.
Δεν δέχθηκε την εκπροσώπηση των κυπριακών τραπεζών στη διαπραγματευτική ομάδα της Κύπρου, είπε. Όταν, πρόσθεσε, μετά από μεγάλες πιέσεις είπαν, εντάξει, μπορούν να έρθουν στις Βρυξέλλες, πιστεύω ότι οι τράπεζες, ιδιαίτερα η Τράπεζα Κύπρου θεώρησε ότι ήταν πλέον αργά για συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για το κατά πόσο υπήρξαν απώλειες από τη συμφωνία, ο κ. Σαρρής ανέφερε ότι τα χαρτοφυλάκια των κυπριακών τραπεζών όταν έγιναν τα δάνεια ήταν €24 δις. και των τριών μαζί.
Συνέχισε λέγοντας ότι το Μάρτιο του 2013 στα βιβλία η αξία ήταν καταγραμμένη στα €19,2 δισ. Δηλαδή, εξήγησε, οι ίδιες οι Τράπεζες αναγνώρισαν ότι δάνεια που έγιναν παλιότερα αυτή τη στιγμή άξιζαν λιγότερα.
Ο πωλητής (η κυπριακή Κυβέρνηση) πήγε στις διαπραγματεύσεις με μια εκτίμηση αυτού το οποίο θα πουλούσε, είπε, κάνοντας αναφορά στο ακραίο σενάριο της Pimco που ήταν €16,2 δισ.
Όταν άρχισαν οι συζητήσεις η Κυβέρνηση της Ελλάδας είπε ότι ούτε ιδέα 16, αλλά αντιπρότεινε €10 ή €12 δισ., ανέφερε, προσθέτοντας ότι τελικά συμφωνήθηκε να ισχύσει η έκθεση Pimco.
Απαντώντας σε ερώτηση αν πουλήθηκαν τα παραρτήματα φτηνά, ο κ. Σαρρής είπε ότι κανείς δεν μπορεί να ξέρει. Όταν πουλάς κάτι, πρόσθεσε, το πουλάς με την προοπτική που έχει. Αν, συμπλήρωσε, τα επόμενα τρία χρόνια τα €16,1 αποδειχθεί ότι είναι €18 σημαίνει ότι πουλήσαμε φτηνά, αν αποδειχθεί €14 σημαίνει ότι το πουλήσαμε ακριβά.
Εξέφρασε ωστόσο τη θέση ότι κακώς έγινε η διαπραγμάτευση σε διάστημα τριών ημερών όταν θα έπρεπε να είχε γίνει σε διάστημα τριών μηνών και με τη συμβολή τραπεζικών επενδυτικών εμπειρογνωμόνων.
