Σύμφωνα με την Κομισιόν, σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει το πρόβλημα ότι οι εργοδότες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα δεν είναι αρκετά ευαισθητοποιημένοι στους κανόνες της ΕΕ, ανεξάρτητα από το κατά πόσον η εθνική νομοθεσία συμμορφώνεται μ’ αυτούς ή όχι. Αυτή η έλλειψη ευαισθητοποίησης στους κανόνες ή η μη κατανόησή τους αποτελεί σοβαρή πηγή διακρίσεων που βασίζονται στην ιθαγένεια.
Οι ενδιαφερόμενοι δεν γνωρίζουν πού πρέπει να απευθύνονται στο κράτος μέλος υποδοχής όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα σχετικά με τα δικαιώματά τους ελεύθερης κυκλοφορίας. Η πρόταση έχει στόχο να συμβάλει στην άρση των εμποδίων αυτών και στην πρόληψη των διακρίσεων κατά των εργαζομένων με βάση την ιθαγένεια, προτείνοντας πρακτικές λύσεις.
Η πρόταση, αν εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, θα βοηθήσει στη διασφάλιση πραγματικής και αποτελεσματικής εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας. Τα κράτη μέλη οφείλουν:
-Να δημιουργήσουν εθνικά σημεία επαφής που να παρέχουν πληροφόρηση, συνδρομή και συμβουλές, έτσι ώστε οι διακινούμενοι εργαζόμενοι της ΕΕ και οι εργοδότες να ενημερώνονται καλύτερα για τα δικαιώματά τους,
-Να θεσπίσουν κατάλληλα μέσα έννομης προστασίας σε εθνικό επίπεδο,
-Να επιτρέψουν σε ενώσεις εργαζομένων, ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις να κινούν διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες εξ ονόματος των επιμέρους εργαζομένων σε περιπτώσεις διάκρισης,
-Να παρέχουν καλύτερη πληροφόρηση στους διακινούμενους εργαζόμενους και στους εργοδότες της ΕΕ γενικά.
«Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων αποτελεί βασική αρχή της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, ωστόσο καθώς υπάρχουν πολύ υψηλότερα επίπεδα ανεργίας σε ορισμένα κράτη μέλη από ό,τι σε άλλα αυτή τη στιγμή, είναι ακόμη πιο σημαντικό να καταστεί ευκολότερο για εκείνους που θέλουν να εργαστούν σε άλλη χώρα της ΕΕ να είναι σε θέση να το πράξουν», δήλωσε ο Επίτροπος για την απασχόληση και τις κοινωνικές υποθέσεις Λάζλο Αντόρ. Σύμφωνα με τον Επίτροπο, η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού ωφελεί τόσο τις οικονομίες των κρατών μελών όσο και τους επιμέρους εργαζομένους και η παρούσα πρόταση θα βοηθήσει τους εργαζομένους να υπερνικήσουν τα εμπόδια που συναντούν όταν θέλουν να εργαστούν σε άλλη χώρα της ΕΕ».
Όπως προκύπτει από στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή, σήμερα 3 % του εργατικού δυναμικού της ΕΕ, δηλαδή 9,5 εκατ. άτομα, ζουν και εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος. Ακόμη 1,2 εκατ. άτομα ζουν σε μια χώρα της ΕΕ αλλά εργάζονται σε άλλη. Όμως οι πολίτες που επιθυμούν να εργαστούν σε άλλη χώρα συχνά στερούνται προστασίας και πληροφόρησης στο κράτος μέλος υποδοχής και μπορεί να συναντήσουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε θέση εργασίας ή την απόκτηση κοινωνικών παροχών ή τους όρους εργασίας τους.
Δημοσκόπηση του Ευρωβαρομέτρου (Σεπτέμβριος 2011) κατέδειξε ότι το 15 % των πολιτών της ΕΕ δεν θα εξέταζε το ενδεχόμενο να εργαστεί σε άλλο κράτος μέλος, επειδή πιστεύει ότι υπάρχουν πάρα πολλά εμπόδια. Στα εμπόδια περιλαμβάνονται: διαφορετικοί όροι πρόσληψης, προϋπόθεση ιθαγένειας για την πρόσβαση σε ορισμένες θέσεις, διαφορετικοί όροι εργασίας στην πράξη (όπως μισθοί, προοπτικές σταδιοδρομίας και βαθμός), προβλήματα στην πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές οι οποίες υπόκεινται σε όρους που πληρούνται πιο εύκολα από ημεδαπούς πολίτες παρά από άλλους πολίτες της ΕΕ (π.χ. προϋπόθεση κατοικίας), μη αναγνώριση ή διαφορετική αξιολόγηση επαγγελματικών προσόντων και εμπειρίας που αποκτήθηκαν σε άλλα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το δικαίωμα των πολιτών της ΕΕ να εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος, όπως ορίζεται στο άρθρο 45 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), συνεπάγεται την κατάργηση κάθε διακρίσεως λόγω ιθαγενείας όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και τους άλλους όρους εργασίας.
Ο κανονισμός 492/2011 προβλέπει λεπτομερώς τα δικαιώματα που απορρέουν από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και καθορίζει συγκεκριμένους τομείς στους οποίους απαγορεύονται οι διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, ιδίως όσον αφορά: την πρόσβαση στην απασχόληση, τους όρους εργασίας, τις κοινωνικές παροχές και τα φορολογικά πλεονεκτήματα, την πρόσβαση στην κατάρτιση, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις, τη στέγαση και την πρόσβαση στην εκπαίδευση για τα παιδιά.
Τόσο το άρθρο 45 της ΣΛΕΕ όσο και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 492/2011 εφαρμόζονται άμεσα στα κράτη μέλη, αλλά στόχος της νέας πρότασης είναι η βελτίωση και η ενίσχυση του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζονται στην πράξη. Η πρόταση θα επιτύχει τον στόχο της με τη θέσπιση ενός γενικού κοινού πλαισίου κατάλληλων διατάξεων και μέτρων για να διευκολυνθεί η καλύτερη και πιο ομοιόμορφη εφαρμογή των δικαιωμάτων που απονέμονται από τη νομοθεσία της ΕΕ στους εργαζομένους και τα μέλη των οικογενειών τους που ασκούν το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας.
