Του Κυριάκου Κυριακίδη.
Στην πολύωρη κατάθεση του ενώπιον του Προέδρου της Ερευνητικής Επιτροπής, Γιώργου Πική, και των μελών Παναγιώτη Καλλή και Ανδρέα Κραμβή, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών Χρήστος Πατσαλίδης κλήθηκε να αναφερθεί στα κομβικά σημεία των εξελίξεων στο τραπεζικό σύστημα και την οικονομία.
Ιδιαίτερα δηκτικός για τις παραλείψεις των εποπτικών αρχών, επί εποχής Αθανάσιου Ορφανίδη ως Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, ο κύριος Πατσαλίδης ήταν αποκαλυπτικός για τα μη εξασφαλισμένα δάνεια της Λαικής Τράπεζας στην Ελλάδα, όπως διαπιστώθηκαν από το νέο Διοικητικό Συμβούλιο που διόρισε η κυβέρνηση με την κρατικοποίηση της Λαϊκής.
Για τον δανεισμό της Λαικής από τον ELA, τον ευρωπαικό μηχανισμό έκτακτης ρευστότητας, ο κύριος Πατσαλίδης ανέφερε πως από τον Ιούνιο του 2012, έως και τον Ιούλιο το καθαρό ποσό του ELA για την Λαϊκή εκτοξεύθηκε από τα 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ στα 9,6 δισεκατομμύρια.
Παράλληλα, ο κύριος Πατσαλίδης αποκάλυψε πως η κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια, ήδη τουλάχιστον από τον Νοέμβριο του 2012, γνώριζε για την οφειλή των 9,δισεκατομμυρίων ευρώ προς τον ΕΛΑ.
Αναφορικά με το κούρεμα καταθέσεων, τόνισε πως θέμα απομείωσης, τέθηκε για πρώτη φορά τον Μάρτιο του 2013, παρόλο που, όπως είπε, δημοσιεύματα στα διεθνή ΜΜΕ προειδοποιούσαν από πολύ πριν, ότι αυτό θα πρότειναν το ΔΝΤ και η Γερμανία.
Ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι στο Eurogroup της 25ης Μαρτίου, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και το ΔΝΤ "διόρθωσαν το λάθος τους" για επιβολή ζημιών στις ανασφάλιστες καταθέσεις και περιόρισαν το κούρεμα στις καταθέσεις της Λαϊκής Τράπεζας που θα υποβαλλόταν σε διάλυση και της Τράπεζας Κύπρου, ενώ εξαίρεσαν τις θυγατρικές των κυπριακών τραπεζών στην Αγγλία και ξένες τράπεζες στην Κύπρο.
Παράλληλα, ανέφερε ότι γνωρίζει πως ο Διοικητής της ΚΤΚ είχε δηλώσει στη Βουλή ότι ο ίδιος και τεχνοκράτες της Τράπεζας ασχολούντο με τον καταρτισμό του νομοσχεδίου από τον Ιούνιο του 2012.
Σε ερώτηση αν η Κυπριακή Δημοκρατία χειρίστηκε ορθά και με εγρήγορση την οικονομική κρίση, είπε ότι εκ του αποτελέσματος διεφάνη ότι δεν υπήρξε όση εγρήγορση θα έπρεπε. Δεν κάναμε στο βαθμό που έπρεπε όσα έπρεπε να κάνουμε, είπε.
Στο σημείο αυτό ο κύριος Πατσαλίδης, αποκάλυψε μάλιστα πως προειδοποίησε ο ίδιος προσωπικά τον πρώην Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια, ο οποίος πείστηκε, είπε, μετά από έντονη συζήτηση που είχε μαζί του στις 21 Νοεμβρίου 2012, για την δραματική ανάγκη άμεσης συμφωνίας σε Μνημόνιο με την Τρόικα.
Οπως είπε, αυτό έγινε μετά την σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών στις 21 Νοεμβρίου στο Προεδρικό Μέγαρο, κατά την οποία τέθηκε η απειλή της Τρόικα και ο εκβιασμός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, για κλείσιμο της Λαϊκής, με τον τερματισμό της χρηματοδότησης από τον
Ο κ. Πατσαλίδης χαρακτήρισε ανήθικη την τελική πρόταση του Eurogroup που περιελάμβανε το κούρεμα καταθέσεων.
Ερωτηθείς αν το θέμα εξετάστηκε από νομικής άποψης, λόγω της καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σημείωσε χαρακτηριστικά πως όταν έχεις να κάνεις με κατοχικές δυνάμεις δεν μπορείς να συζητάς για ανθρώπινα δικαιώματα.
Σε ότι αφορά τις εκροές καταθέσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο που ήταν κλειστές οι τράπεζες, ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι για αυτές τις μεταφορές χρειαζόταν έγκριση της Κεντρικής Τράπεζας.
Παρά το γεγονός ότι το Υπουργείο Οικονομικών ζήτησε από την Κεντρική να υποβάλει κατάλογο με τα συγκεκριμένα στοιχεία, αυτό δεν έγινε μέχρι σήμερα.
Αναφερόμενος στους Αθανάσιο Ορφανίδη και Πανίκο Δημητριάδη, ο κύριος Πατσαλίδης, ανέφερε ότι από το 2008 μέχρι και σήμερα οι σχέσεις των Προέδρων της Δημοκρατίας και των Υπουργών Οικονομικών με τους διοικητές της Κεντρικής Τράπεζας δεν ήταν ποτέ καλές.
Αυτό δυσκόλευε και δυσκολεύει την ορθή αντιμετώπιση των προβλημάτων και σήμερα την διαχείριση της καταστροφής, τόνισε.
Οι εργασίες της ερευνητικής επιτροπής θα συνεχιστούν την ερχόμενη Τετάρτη, οπότε κλήθηκε να καταθέσει η Γενική Ελέγκτρια της Δημοκρατίας Χρυστάλλα Γιωρκάτζη, η οποία, να σημειωθεί παρέστη στη σημερινή ακρόαση.
O τρόπος με τον οποίο η Γερμανία και το ΔΝΤ αντιμετώπισαν την Κύπρο τους είναι σαν να πυροβολείς περιστέρι με ατομική βόμβα, δήλωσε ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Οικονομικών σημειώνoντας ότι κατέστρεψαν ένα οικονομικό σύστημα που λειτουργούσε.
Άρχισαν σήμερα στο συνεδριακό κέντρο Φιλοξενία, οι δημόσιες ακροάσεις της Ερευνητικής Επιτροπής για την κρίση στην οικονομία και το τραπεζικό σύστημα, με πρώτο μάρτυρα τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών, Χρήστο Πατσαλίδη. Tην ερχόμενη Τετάρτη στις 9.30 το πρωί ορίστηκε η επόμενη ακρόαση.
Ο Χρήστος Πατσαλίδης χαρακτήρισε τους διεθνείς δανειστές «δυνάμεις κατοχής», που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο κ. Πατσαλίδης, που συμμετείχε στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις της Κύπρου με την ΕΕ και το ΔΝΤ, ανέφερε μάλιστα ότι πρόκειται για μια «αδυσώπητη» ομάδα τεχνοκρατών που επέβαλε ιδιαίτερα σκληρή δημοσιονομική ποινή στην Κύπρο.
«Με την επιβολή της Γερμανίας και του ΔΝΤ ... πυροβόλησαν το περιστέρι με ατομική βόμβα» είπε.
Ερωτηθείς το εάν η επιβολή ζημιών στους καταθέτες είναι συμβατή με τα ατομικά τους δικαιώματα, ο κ. Πατσαλίδης απάντησε: «Όταν έχεις να κάνεις με δυνάμεις κατοχής, δεν μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα».
Παράλληλα, παραδέχθηκε πως η Κύπρος έχει τις αδυναμίες της, όπως είπε, πρόσθεσε όμως πως «το μέγεθος της τιμωρίας είναι πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθος του προβλήματος».
Ο Γενικός Διευθυντής κλήθηκε να απαντήσει στο πως φθάσαμε στην κατ’ αρχήν συμφωνία με την τρόικα το Νοέμβριο. Ο κ. Πατσαλίδης αναφέρθηκε στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών που έγινε στο προεδρικό. Εκεί όπως είπε, οι πολιτικοί αρχηγοί ενημερώθηκαν για τον εκβιασμό της τρόικα, πως αν δεν δεχθούμε τη συμφωνία, την επομένη θα κατέρρεε το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου και θα υπήρχε ένα ντόμινο από τη Λαϊκή στην Τράπεζα Κύπρου.
Όπως είπε τέθηκε το θέμα του ELA και κατά τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών υπήρξε αδιέξοδο. Την επομένη όπως είπε, δηλαδή στις 22 Νοεμβρίου, ο ίδιος απευθυνόμενος στον πρόεδρο της Δημοκρατίας, είχε ένα πολύ έντονο διάλογο μαζί του, λέγοντας ότι η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη. Τότε ο πρόεδρος έδωσε εντολή να κλείσουν όλες οι εκκρεμότητες, όπως το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων, το θέμα της καταβολής της ΑΤΑ και του φυσικού αερίου. Μετά από αυτή την εντολή, έγινε η κατ’ αρχήν συμφωνία με την τρόικα και όπως είπε ο κ. Πατσαλιδης, στη συνέχεια οι θέσεις της τρόικας ως προς τις δημοσιονομικές ανάγκες άλλαξαν και από τα 970 εκ πήγαμε στο 1,2 δς.
Στο πλαίσιο της κατάθεσής του ο κ. Πατσαλίδης ανέφερε ότι από τα μειονεκτήματα που παρουσιάζει η Κύπρος από το 2008 μέχρι και σήμερα, είναι οι άσχημες σχέσεις μεταξύ του εκάστοτε Υπουργού Οικονομικών, του Προέδρου της Δημοκρατίας με το Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, κάτι που δυσκολεύει όπως είπε σε απίστευτο βαθμό την προώθηση μιας ολοκληρωμένης αντιμετώπισης της εθνικής καταστροφής.
Από το Νοέμβριο του 2011 η Λαϊκή είχε σοβαρά προβλήματα
Απαντώντας σε ερωτήσεις για τον δανεισμό της Λαϊκής από την ΕΚΤ μέσω του ELA, ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι η τράπεζα είχε σοβαρά προβλήματα από το Νοέμβριο του 2011. Από το Νοέμβριο του 2011 προέκυψαν μεγάλες κεφαλαιακές ανάγκες στη Λαϊκή και άλλαξε η Διοίκηση της Λαϊκής με την αποχώρηση του Ανδρέα Βγενόπουλου, είπε.
Σημείωσε ότι από το Μάιο του 2012, όταν η Κυβέρνηση έγινε ο μεγαλομέτοχος της Λαϊκής με την εξαγορά μετοχών ύψους €1,8 δις, η Τράπεζα είχε ήδη έκτακτη χρηματοδότηση από την ΕΚΤ μέσω της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ). Ειδικότερα ανέφερε ότι από τον Οκτώβριο του 2011 η Λαϊκή είχε ήδη λάβει χρηματοδότηση €2,5 δις μέσω του ELA, καθώς και άλλα 3,8 δις μέσω άλλων χρηματοδοτικών πράξεων της ΕΚΤ, αυξάνοντας τις συνολικές χρηματοδοτικές διευκολύνσεις στα €6,3 δις.
Ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι η παροχή ρευστότητας στη Λαϊκή μέσω του ELA συνέχισε να αυξάνεται και μέχρι τον Ιούνιο του 2012 είχε ανέλθει στα €9,6 δις. Είπε όμως ότι λόγω της πολιτικής αστάθειας στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τις ανησυχίες για κατάρρευση και την έξοδο της χώρας από το ευρώ, είχαν αυξηθεί οι εκροές των τραπεζικών εργασιών της Λαϊκής στην Ελλάδα, που κατέστησε αναγκαία την προσφυγή στον ELA. Η Κύπρος χρηματοδοτούσε την Ελλάδα, είπε χαρακτηριστικά.
Διερωτήθηκε εάν το ELA δίνεται για περιορισμένη χρονική διάρκεια και σε βιώσιμες τράπεζες, γιατί η ΕΚΤ έδωσε απεριόριστες χρηματοδοτικές διευκολύνσεις για ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Απαντώντας σε ερώτηση, ο ΓΔ του ΥΠΟΙΚ είπε πως όταν τέθηκε το θέμα στήριξης της Λαϊκής από το κράτος, το δίλημμα που είχε τεθεί στη Βουλή, που ενέκρινε τη στήριξη, ήταν κατά πόσο θα έπρεπε να αφεθεί η τράπεζα να οδηγηθεί σε άτακτη χρεοκοπία με αυτόματη ενεργοποίηση του σχεδίου προστασίας των ασφαλισμένων καταθετών (κάτω των €100.000), που ανέρχοντο σε €7,5 δις, ενώ το ταμείο προστασίας των καταθέσεων δεν είχε τους πόρους να στηρίξει τις καταθέσεις αυτές, κάτι που θα οδηγούσε σε χρεοκοπία και το κράτος και ότι η κατάρρευση της Λαϊκής που ήταν συστημική τράπεζα θα είχε επίδραση και στο υπόλοιπο τραπεζικό σύστημα, κάτι που, όπως είπε, θα ήταν καταστροφή.
Τόνισε πως ο ίδιος όταν η Λαϊκή ζήτησε από το Υπουργείο Οικονομικών στήριξη, τον Απρίλιο του 2012, διότι οι ελεγκτές της τράπεζας αρνούντο να υπογράψουν τα οικονομικά αποτελέσματα αν δεν υπήρχε εγγύηση του κράτους, είπε ότι πρέπει να ενημερωθεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και οι αρχηγοί των κομμάτων για αυτό το θέμα.
Θεωρούσα ότι η στήριξη της Λαϊκής, είπε, θα ωθούσε το κράτος σε προσφυγή στο μηχανισμό στήριξης.
Κεντρική Τράπεζα Κύπρου
Απαντώντας σε διευκρινιστική ερώτηση για αναφορά του σε ελλιπή εποπτικό έλεγχο των τραπεζών, ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι διαπιστώθηκε μετά ότι υπήρχαν μη εξασφαλισμένα δάνεια ύψους 4,5 δις στην Ελλάδα. Αυτό δεν είναι ελλιπής έλεγχος από την εποπτική Αρχή, διερωτήθηκε, προσθέτοντας ότι τα δάνεια αυτά δόθηκαν σε μικρή ομάδα ατόμων. "Δεν έπρεπε να υπάρχει έλεγχος για τον τρόπο που έγιναν οι επεκτάσεις όχι στην Ελλάδα αλλά σε άλλες χώρες;" διερωτήθηκε.
Αναφορικά με τον έλεγχο της εκροής καταθέσεων που έγιναν την περίοδο που έμειναν κλειστές οι τράπεζες μετά την πρώτη απόφαση του Eurogroup στις 16 Μαρτίου, ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι, εκτός από τις πράξεις που έγιναν από υποκαταστήματα κυπριακών τραπεζών στο εξωτερικό, που ήταν ανοικτά, είχε δοθεί έγκριση από το Διοικητή της ΚΤΚ για εκτέλεση κάποιων πράξεων για να μην καταρρεύσει το σύστημα. Είπε ότι το ΥΠΟΙΚ ζήτησε κατάλογο των πράξεων αυτών.
Προστατεύθηκαν ξένες τράπεζες στο δεύτερο κούρεμα
Ο κ. Πατσαλίδης στο Eurogroup της 25ης Μαρτίου, δηλαδή στη δεύτερη κρίσιμη συνεδρία για την κυπριακή στήριξη, ο Γερμανός ΥΠΟΙΚ Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που μαζί με το ΔΝΤ επέβαλαν το κούρεμα, "διόρθωσαν το λάθος τους" για επιβολή ζημιών στις ανασφάλιστες καταθέσεις και περιόρισαν το κούρεμα στις καταθέσεις της Λαϊκής Τράπεζας που θα υποβαλλόταν σε διάλυση και της Τράπεζας Κύπρου, ενώ εξαίρεσαν τις θυγατρικές των κυπριακών τραπεζών στην Αγγλία και ξένες τράπεζες στην Κύπρο.
Ενήργησαν διάφοροι ούτως ώστε να προστατευτούν οι τράπεζες των χωρών τους, που είχαν θυγατρικές στην Κύπρο και το κούρεμα να περιοριστεί στις δύο τράπεζες (Λαϊκή και Κύπρου), είπε. Χαρακτήρισε δε θηριωδία και καταστροφική την απόφαση για το κούρεμα.
Η ΚΤΚ ασχολείτο με το νομοσχέδιο περί εξυγίανσης από τον Ιούνιο του 2012
Απαντώντας σε άλλη ερώτηση, ο κ. Παταλίδης είπε ότι ο ίδιος γνωρίζει ότι ο Διοικητής της ΚΤΚ είχε δηλώσει στη Βουλή ότι ο ίδιος και τεχνοκράτες της Τράπεζας ασχολούντο με τον καταρτισμό του νομοσχεδίου από τον Ιούνιο του 2012.
Η ακροαματική διαδικασία θα συνεχιστεί την ερχόμενη Τετάρτη, οπόταν θα καταθέσει η Γενική Ελέγκτρια Χρυστάλλα Γιωρκάτζη.
